Μια σημαντική ευρωπαϊκή επιτυχία για την Κύπρο καταγράφεται με τη βράβευση του ερευνητικού έργου της Νικολέττας Δημητρίου «Ο Κύπριος Βιολάρης» (The Cypriot Fiddler), το οποίο τιμήθηκε με το Ευρωπαϊκό Βραβείο Πολιτιστικής Κληρονομιάς/ Europa Nostra 2026 στην κατηγορία της Έρευνας.
Τα βραβεία ανακοινώθηκαν σήμερα Τρίτη από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την Europa Nostra. Πρόκειται για μια διάκριση υψηλού κύρους, που αναδεικνύει τη δυναμική της κυπριακής πολιτιστικής παραγωγής σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά το γεγονός ότι η απονομή των βραβείων θα πραγματοποιηθεί φέτος στην Κύπρο και συγκεκριμένα στο Δημοτικό Θέατρο Δημοτικό Θέατρο Λευκωσίας, στις 28 Μαΐου, στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Συνόδου Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Η τελετή θα διεξαχθεί παρουσία του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη, του Ευρωπαίου Επιτρόπου Πολιτισμού, Νεολαίας και Αθλητισμού Γκλεν Μικάλεφ και της προέδρου της Europa Nostra, Τσετσίλια Μπαρτόλι, αναδεικνύοντας τη χώρα ως επίκεντρο της ευρωπαϊκής πολιτιστικής συζήτησης.
Έργο-γέφυρα ανάμεσα σε κοινότητες
Ο «Κύπριος Βιολάρης», με επιστημονική υπεύθυνη τη δρα Νικολέττα Δημητρίου, αποτελεί μια μακροχρόνια εθνογραφική έρευνα που καταγράφει τις ζωές και τις μαρτυρίες Ελληνοκύπριων και Τουρκοκύπριων παραδοσιακών μουσικών.
Μέσα από περισσότερα από 15 χρόνια επιτόπιας έρευνας, συνεντεύξεων και οπτικοακουστικού υλικού, το έργο:
- διασώζει προφορικές αφηγήσεις και ιδιώματα της κυπριακής διαλέκτου
- καταγράφει μουσικές πρακτικές που μεταδίδονταν προφορικά
- φωτίζει την κοινή πολιτιστική ζωή πριν από τη διαίρεση της Κύπρου
Το υλικό παρουσιάζεται μέσα από βιβλίο, ντοκιμαντέρ και ανοιχτή ψηφιακή πλατφόρμα, διασφαλίζοντας την προσβασιμότητα και τη διαχρονική του αξία.
Η κριτική επιτροπή των βραβείων υπογράμμισε ότι το έργο «προστατεύει μια κοινή άυλη πολιτιστική κληρονομιά και ενισχύει την κατανόηση μεταξύ των κοινοτήτων, ενθαρρύνοντας τις νέες γενιές να εκτιμήσουν την παραδοσιακή μουσική έκφραση».
Η διάκριση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν ληφθεί υπόψη ότι τα φετινά βραβεία της European Commission και της Europa Nostra απονεμήθηκαν σε μόλις 30 έργα από 18 χώρες, ανάμεσα σε 261 υποψηφιότητες.
Η διοργάνωση της τελετής και της Συνόδου στη Λευκωσία, υπό το σύνθημα «Heritage as the Soul of Mare Nostrum», ενισχύει τη διεθνή παρουσία της Κύπρου και αναδεικνύει τον ρόλο της ως κόμβου πολιτιστικού διαλόγου στην ευρύτερη Μεσόγειο.
Το Europa Nostra Heritage Hub στη Λευκωσία συνέβαλε ενεργά στην επιτυχία, υπογραμμίζοντας τη σημασία των τοπικών πρωτοβουλιών με ευρωπαϊκή απήχηση.
Οι νικητές του 2026
Συνολικά, τα βραβεία κάλυψαν πέντε κατηγορίες, από αποκαταστάσεις ιστορικών μνημείων έως εκπαιδευτικά προγράμματα και δράσεις κοινωνικής συμμετοχής, επιβεβαιώνοντας τη διεύρυνση της έννοιας της πολιτιστικής κληρονομιάς στη σύγχρονη Ευρώπη.
Στην κατηγορία της Έρευνας, πέρα από το κυπριακό ερευνητικό έργο, διακρίθηκαν επίσης το Ιστορικό Αρχείο Ιταλών Συντηρητών (Ιταλία), που συγκεντρώνει και διασώζει ιδιωτικά αρχεία Ιταλών συντηρητών έργων τέχνης, καθιστώντας τα προσβάσιμα μέσα από ανοιχτή ψηφιακή βάση δεδομένων και το FENIX Project της Σεβίλλης (Ισπανία), το οποίο αναπτύσσει καινοτόμα εργαλεία με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης και δορυφορικών δεδομένων για την πρόληψη και διαχείριση κινδύνων σε χώρους πολιτιστικής κληρονομιάς.
Σε διαφορετικές κατηγορίες ξεχωρίζουν μεταξύ άλλων η αποκατάσταση της Κρατικής Όπερας της Ουγγαρίας στη Βουδαπέστη, το αστικό πολιτιστικό εγχείρημα DumBO στην Μπολόνια, το πρόγραμμα Pacijenca για την αναβίωση της δαντέλας στο Μαυροβούνιο, το Gardens of Peace Project σε Γαλλία και Βέλγιο και ο οργανισμός Din l-Art Ħelwa στη Μάλτα για τη μακρόχρονη προσφορά του στην προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Δείτε εδώ αναλυτικά τους νικητές
