Στο ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η Κύπρος στην αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης αναφέρεται στην συνέντευξή του στον «Φιλελεύθερο» ο Ευρωπαίος Επίτροπος Κλίματος, Μηδενικών Καθαρών Εκπομπών και Καθαρής Ανάπτυξης, Wopke Hoekstra. Όπως ανέφερε η δράση για το κλίμα συνδέεται άρρηκτα με την οικονομία, την καινοτομία και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, συμβάλλοντας παράλληλα στη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα και στην ενίσχυση της ασφάλειας.
Ο Ευρωπαίος Επίτροπος, που βρέθηκε στη Λευκωσία για τις εργασίες της Άτυπης Συνάντησης, τόνισε πως η Κύπρος βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής, με σοβαρά προβλήματα όπως οι δασικές πυρκαγιές και η λειψυδρία. Για τον λόγο αυτό, η εστίαση της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ στο κλίμα και ειδικότερα στην κλιματική ανθεκτικότητα και στο νερό, είναι ιδιαίτερα κρίσιμη. Και αυτό την ώρα που η ίδια η ΕΕ αναγνωρίζει ότι δεν είναι επαρκώς προετοιμασμένη για κλιματικές καταστροφές.
Παρά την ενεργειακή της απομόνωση, η Κύπρος μπορεί να μειώσει τις εξαρτήσεις της μέσω της ενεργειακής αποδοτικότητας, της μείωσης της ζήτησης και της αξιοποίησης του υψηλού ηλιακού της δυναμικού. Η διασύνδεση με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό δίκτυο μέσω του έργου Great Sea Interconnector αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα για την ενεργειακή ασφάλεια και την ενσωμάτωση των ανανεώσιμων πηγών. Παράλληλα όπως είπε ο Ευρωπαίος Επίτροπος, η ενίσχυση της περιφερειακής συνεργασίας στην Ανατολική Μεσόγειο μπορεί να βελτιώσει την ανθεκτικότητα, να διαφοροποιήσει τους κινδύνους και να στηρίξει τη σταδιακή μετάβαση σε καθαρότερες μορφές ενέργειας.
-Προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι πλέον η ασφάλεια, η ανταγωνιστικότητα και η ενίσχυση της οικονομίας. Συμβαδίζει αυτό με το πορτφόλιό σας που έχει να κάνει με το κλίμα και το περιβάλλον;
-Φυσικά. Κατά την άποψή μου, με όλα όσα συμβαίνουν, ο μόνος δρόμος προς τα εμπρός για την ΕΕ είναι μια ατζέντα που καταφέρνει να συνδυάζει το κλίμα, την ανταγωνιστικότητα και την ανεξαρτησία, κυρίως από τις εισαγωγές ενέργειας. Και τα τρία ταυτόχρονα, αλλά όχι εις βάρος των υπολοίπων. Είμαστε απολύτως προσηλωμένοι στο να παραμείνουμε σταθεροί στην πορεία μας για το κλίμα, να παραμείνουμε ευέλικτοι αλλά ταυτόχρονα φροντίζουμε να το κάνουμε με τρόπο εφικτό. Πρόκειται για μια φιλοδοξία με σαφήνεια ως προς το «γιατί» και το «τι», αλλά και το «πως» όταν μαθαίνουμε νέα δεδομένα, οφείλουμε να τα λαμβάνουμε υπόψη. Η αντιμετώπιση της πρόκλησης της κλιματικής αλλαγής σημαίνει επίσης την αντιμετώπιση της οικονομικής της διάστασης, την επένδυση στην καινοτομία και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας. Συνολικά, η δράση για το κλίμα ενισχύει την ασφάλειά μας μειώνοντας την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, στηρίζει την οικονομία μέσω σταθερών τιμών ενέργειας και επενδύσεων και ενδυναμώνει την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης, τοποθετώντας την ευρωπαϊκή βιομηχανία ως παγκόσμιο ηγέτη στις καθαρές τεχνολογίες.
-Με ποιο τρόπο η Κύπρος που τώρα έχει την προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ μπορεί να συμβάλει στην αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης;
– Είχα εξαιρετική συνεργασία με την Υπουργό Μαρία Παναγιώτου. Υποστηρίζει δυναμικά τη δράση για το κλίμα και κατανοεί ότι αυτό σημαίνει έργο προς όφελος των πολιτών και των επιχειρήσεών μας. Θα ήθελα επίσης να τονίσω την άριστη συνεργασία που έχω με τον συνάδελφό μου από την Κύπρο, τον Επίτροπο Κώστα Κάδη. Στο ζήτημα του κλίματος, καταφέραμε να συμφωνήσουμε στον στόχο μας για το 2040 σε χρόνο-ρεκόρ πέρσι. Ανυπομονώ να συνεργαστούμε κατά τη διάρκεια της Κυπριακής Προεδρίας, καθώς η χώρα σας είναι ένα από τα πλέον πληττόμενα κράτη μέλη, με μεγάλο μέρος του πληθυσμού να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή. Το 2025 καταγράφηκε η χειρότερη δασική πυρκαγιά της πρόσφατης ιστορίας. Η λειψυδρία αποτελεί επίσης ένα επαναλαμβανόμενο πρόβλημα.
Χαίρομαι που βλέπω ότι η Κυπριακή Προεδρία επιθυμεί να εστιάσει στο κλίμα και, ειδικότερα, στην ανθεκτικότητα απέναντι στην κλιματική αλλαγή. Διότι η Κύπρος μπορεί να συμβάλει στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, αξιοποιώντας τον ρόλο της στον καθορισμό της ατζέντας και κατευθύνοντας τις διαπραγματεύσεις προς φιλόδοξα αποτελέσματα. Η ΕΕ και τα κράτη μέλη δεν είναι επαρκώς προετοιμασμένα για να αντιμετωπίσουν κλιματικές καταστροφές. Οι οικονομικές απώλειες εκτιμώνται σε 208 δισεκατομμύρια ευρώ για την περίοδο 2021-2024, ένα τεράστιο ποσό. Τα χρήματα αυτά θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν καλύτερα από το να δαπανώνται για την αποκατάσταση μετά από καταστροφές.
Γι’ αυτόν τον λόγο, καταρτίζουμε φέτος μια σημαντική πρόταση, η οποία καθορίζει ένα Ολοκληρωμένο Πλαίσιο για την Κλιματική Ανθεκτικότητα, με στόχο την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων. Κύριος στόχος μας είναι να θεσπίσουμε μια πιο φιλόδοξη, ολοκληρωμένη και συνεκτική προσέγγιση της ΕΕ όσον αφορά την κλιματική ανθεκτικότητα και την ετοιμότητα. Θέλουμε να καθιερώσουμε μια κοινή βάση για τη διαχείριση των κλιματικών κινδύνων, δίνοντας παράλληλα έμφαση στις ιδιαιτερότητες των κρατών μελών. Το Πλαίσιο θα στείλει ένα σαφές μήνυμα για τις μελλοντικές κλιματικές συνθήκες για τις οποίες πρέπει να προετοιμαστεί η Ευρώπη.
-Πως βλέπει η Κομισιόν τον ρόλο της Κύπρου στις ενεργειακές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο;
– Η Κύπρος διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στις περιφερειακές ενεργειακές εξελίξεις, συμβάλλοντας στην ενεργειακή ασφάλεια, την ανθεκτικότητα και τη συνεργασία. Είναι εξαιρετικά σημαντικό να τερματιστεί η ηλεκτρική απομόνωση της Κύπρου. Η Κύπρος είναι το τελευταίο κράτος μέλος της ΕΕ που δεν είναι συνδεδεμένο με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό δίκτυο. Αυτό περιορίζει την ένταξή της στην εσωτερική αγορά ενέργειας και παρεμποδίζει την ενσωμάτωση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Η πρόοδος στο έργο Great Sea Interconnector έχει παρεμποδιστεί από ένα σύνθετο γεωπολιτικό περιβάλλον, με επιπτώσεις στα χρονοδιαγράμματα και στο κόστος. Η εν λόγω διασύνδεση είναι ιδιαίτερα στρατηγικής σημασίας και απαιτεί πλήρη συνεργασία και συντονισμό μεταξύ των εμπλεκόμενων κρατών μελών για την αντιμετώπιση των υφιστάμενων προκλήσεων. Η Επιτροπή στηρίζει το έργο αυτό εδώ και χρόνια, και οικονομικά μέσω του Μηχανισμού Συνδέοντας την Ευρώπη, και το έχει πλέον εντάξει μεταξύ των οκτώ Ενεργειακών Διαδρόμων που θα δώσει προτεραιότητα για την έγκαιρη υλοποίησή του. Μπορώ να σας διαβεβαιώσω ότι η Επιτροπή θα συνεχίσει να παρέχει ισχυρή πολιτική και τεχνική στήριξη στο έργο, σε στενή συνεργασία με την Κύπρο και την Ελλάδα, συμπεριλαμβανομένων ειδικών εκδηλώσεων και συζητήσεων υψηλού επιπέδου, καθώς και με πρόσθετη εμπλοκή για την αντιμετώπιση των γεωπολιτικών πτυχών.
-Με ποιο τρόπο η Κύπρος μπορεί να μειώσει την εξάρτησή της από τα ορυκτά καύσιμα λαμβάνοντας υπόψη την γεωγραφική της απομόνωση;
– Παρά τη γεωγραφική απομόνωση, η Κύπρος μπορεί να μειώσει τις εξαρτήσεις της, δίνοντας προτεραιότητα στη μείωση της ζήτησης και στην ενεργειακή αποδοτικότητα, καθώς και κλιμακώνοντας την εγχώρια παραγωγή ανανεώσιμης ενέργειας – ιδίως της ηλιακής. Διαθέτει πολύ υψηλό ηλιακό δυναμικό. Πριν από την αποστολή μου στην Κύπρο για την Άτυπη Συνάντηση, διάβαζα για αρκετά επιτυχημένα έργα σε αυτό το πλαίσιο. Για παράδειγμα, το μεγαλύτερο νοσοκομείο της Κύπρου αξιοποιεί την ηλιακή ενέργεια και έχει κατασκευάσει φωτοβολταϊκό πάρκο. Το έργο χρηματοδοτήθηκε από το Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της ΕΕ, το οποίο αποσκοπεί στη στήριξη της ενεργειακής μετάβασης σε όλα τα κράτη μέλη. Ταυτόχρονα, είναι καίριας σημασίας να ενισχυθεί η περιφερειακή ενεργειακή συνεργασία στην Ανατολική Μεσόγειο. Διότι αυτό μπορεί να συμβάλει στη διαφοροποίηση των κινδύνων, στη βελτίωση της ανθεκτικότητας και στη στήριξη μιας σταδιακής μετάβασης μακριά από την ηλεκτροπαραγωγή που βασίζεται στο πετρέλαιο.
Καθοριστικής σημασίας η αντιμετώπιση της λειψυδρίας σε όλη την Ευρώπη απ’όλους μαζί
-Η λειψυδρία, όπως έχετε πει είναι μια μόνιμη πρόκληση για την Κύπρο. Ποιες μακροχρόνιες λύσεις είναι απαραίτητες;
– Δυστυχώς ναι, η Κύπρος αντιμετωπίζει σοβαρή έλλειψη νερού. Γι’ αυτό είναι ιδιαίτερα έγκαιρο και ουσιαστικό το γεγονός ότι η χώρα έχει θέσει το νερό ως κορυφαία προτεραιότητα βιωσιμότητας για την Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ. Κάτι που επίσης αποτελεί προτεραιότητα για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, διότι το καθαρό νερό είναι η κινητήρια δύναμη της ζωής. Είναι ένας απαραίτητος πόρος για τους ανθρώπους και τη φύση, καθώς και για τη ρύθμιση του κλίματος. Επιπλέον, το νερό είναι σημαντικό για την οικονομία, τη γεωργία, καθώς και για την παραγωγή ενέργειας.
Παρουσιάσαμε τη Στρατηγική της ΕΕ για την Ανθεκτικότητα των Υδάτων, η οποία θα συμβάλει στην αποκατάσταση και την προστασία των υδάτινων πόρων. Αυτό είναι καθοριστικής σημασίας για την οικοδόμηση μιας υδατικά έξυπνης οικονομίας, με στόχο την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, την προσέλκυση επενδύσεων και την προώθηση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας ύδατος. Ανυπομονώ για τη στήριξη της Κυπριακής Προεδρίας σε αυτό το εγχείρημα, ώστε να φέρουμε όλα τα κράτη μέλη μαζί και να συμφωνήσουμε στον τρόπο με τον οποίο θα αντιμετωπίσουμε τη λειψυδρία σε ολόκληρη την Ένωση.
