Οι γονείς πρέπει να ενημερώνονται και να εφαρμόζουν τους απαραίτητους γονικούς ελέγχους όταν τα παιδιά απασχολούνται στο διαδίκτυο με παιχνίδια, όπως το Roblox, είπαν αρμόδιοι σε θέματα ψηφιακής ασφάλειας και προστασίας του παιδιού στο ΚΥΠΕ. Από την άλλη, σημείωσαν ότι απαραίτητη είναι και η ενδυνάμωση, η ανάπτυξη κριτικής σκέψης και η υπεύθυνη καθοδήγηση των ίδιων των παιδιών.
Με αφορμή την απαγόρευση της πλατφόρμας Roblox σε σειρά χωρών το τελευταίο διάστημα, ειδικοί είπαν στο ΚΥΠΕ ότι η συγκεκριμένη πλατφόρμα είναι πολύ διαδεδομένη σε παιδιά στην Κύπρο και στον κόσμο. Σύμφωνα με την ίδια την εταιρεία, το 2024 το 40% των χρηστών της ήταν κάτω των 13 ετών. Η πλατφόρμα είναι πολύ εθιστική, περιέχει περιεχόμενο συχνά ακατάλληλο για παιδιά και μπορεί να οδηγήσει σε άγχος, εκφοβισμό και υποκίνηση βίας. Ταυτόχρονα, μέσα από την πλατφόρμα, επιτήδειοι είναι σε θέση να προσεγγίσουν ανήλικους. Χώρες όπως η Αίγυπτος, η Κίνα, η Ρωσία, το Ιράν, η Τουρκία έχουν απαγορεύσει τη χρήση του. Ευρωπαϊκές χώρες έχουν περιορίσει κάποια από τα παιχνίδια στην πλατφόρμα, ενώ εναντίον της εταιρείας εκκρεμούν αγωγές για τα παραπάνω θέματα σε Ευρώπη και Αμερική.
Ο ειδικός σε θέματα κυβερνοασφάλειας, Ανδρέας Κωνσταντινίδης, Director of Managed Services στην Odyssey Cybersecurity, τόνισε στο ΚΥΠΕ ότι σε αυτού του είδους παιχνίδια η ενημέρωση των γονιών και η εφαρμογή από μέρους τους των απαραίτητων ελέγχων είναι απαραίτητη.
Ερωτηθείς για το πόσο διαδεδομένο και σε ποιες ηλικίες είναι τo Roblox στην Κύπρο, ο κ. Κωνσταντινίδης είπε ότι είναι πάρα πολύ διαδεδομένο σε όλες τις ηλικίες, ιδιαίτερα στα μικρά παιδιά. «Κάνω εθελοντικά σεμινάρια σε σχολεία. Δεν υπάρχει παιδί που να μην το παίζει», είπε, σημειώνοντας ότι το παιχνίδι είναι προσβάσιμο από κινητό, τάμπλετ και υπολογιστή.
Όπως εξήγησε, δεν είναι ένα παιχνίδι, αλλά μια πλατφόρμα στην οποία μπορεί να βρει κανείς πάρα πολλά παιχνίδια, για διαφορετικές ηλικίες. Κάποια από αυτά μπορεί να είναι εκπαιδευτικού τύπου, σε άλλα παίζουν πολλοί παίχτες μαζί και υπάρχει η δυνατότητα να επικοινωνούν μεταξύ τους.
Ο κ. Κωνσταντινίδης εξήγησε ότι η συγκεκριμένη πλατφόρμα παιχνιδιών είναι πολύ εθιστική και αυτός είναι ένας από τους λόγους που έχει απαγορευτεί σε πολλές χώρες, αφού ο εθισμός και οι δυνατότητες της πλατφόρμας μπορούν να οδηγήσουν σε άγχος, εκφοβισμό και υποκίνηση βίας. Η τελευταία χώρα που προχώρησε σε απαγόρευση ήταν η Αίγυπτος, ενώ το παιχνίδι απαγορεύτηκε και σε Ρωσία, Τουρκία, Κίνα, Ιράν.
Απαντώντας κατά πόσο παιδιά μπορούν να έχουν πρόσβαση σε παιχνίδια που δεν απευθύνονται στην ηλικία τους, είπε ότι μέχρι πρόσφατα μπορούσαν πιο εύκολα. «Τον τελευταίο χρόνο η Roblox έχει κάνει πιο αυστηρά τα μέτρα και υπάρχει ένας πιο σαφής τρόπος να περάσει ο χρήστης την ηλικία του, με αποτέλεσμα να μην είναι προσβάσιμα κάποια παιχνίδια που δεν είναι για την ηλικία του. Φυσικά είναι πάρα πολύ εύκολο κάποιος να το ξεγελάσει», είπε.
Το ίδιο, ωστόσο, δεν ισχύει για το chat system, δηλαδή το σύστημα που επιτρέπει να μιλούν μεταξύ τους οι παίκτες. Μετά τις αλλαγές στις οποίες προχώρησε η εταιρεία, χρειάζεται επιβεβαίωση της ηλικίας, ζητώντας περισσότερες πληροφορίες από τον χρήστη, πχ να σκανάρει το πρόσωπό του.
«Οι σημαντικές αλλαγές που έκαναν, όμως, και που ενδιαφέρουν πολύ τους γονείς, είναι οι γονικοί έλεγχοι μέσα στο παιχνίδι». Όπως εξήγησε, ο γονιός μπορεί πλέον να γραφτεί και να παρακολουθεί το παιδί του, να του βάζει όριο χρήσης ανά ημέρα, να του περιορίσει την πρόσβαση σε παιχνίδια που δεν είναι για την ηλικία του, να το αποτρέψει από το να βάλει λεφτά μέσα στο παιχνίδι, να το αποτρέψει από το να προσθέτει «φίλους».
«Μπορεί κάποιον που έχει ανοιχτό το προφίλ του να τον προσθέτουν άγνωστοι», είπε, σημειώνοντας ότι κανένας δεν πρέπει να έχει ενεργοποιημένη αυτή την επιλογή. «Εγώ λέω πάντα στα παιδιά να προσθέτετε μόνο φίλους που ξέρετε και στην πραγματική ζωή».
Επιπλέον, μέσω του συγκεκριμένου παιχνιδιού μπορεί να αυξηθεί το άγχος και ο ανταγωνισμός των παιδιών, καθώς κάποιοι μπορεί να αγοράζουν «όπλα» μέσα από το παιχνίδι, ενώ άλλα παιδιά δεν τους αφήνουν οι γονείς τους να προχωρήσουν σε αγορές. «Υπάρχουν παιδιά που αφήνουν πολλά λεφτά μέσα στο παιχνίδι για να αγοράσουν πράγματα και τα παιδιά συγκρίνονται ο ένας με τον άλλον», είπε.
Ο ίδιος θεωρεί ότι οι αλλαγές στις οποίες προχώρησε η εταιρεία, με αύξηση των ελέγχων, είναι ικανοποιητικές. Ωστόσο, είναι απαραίτητο οι γονείς να ενημερωθούν για το θέμα και να γνωρίζουν και να εφαρμόζουν τους απαραίτητους ελέγχους. «Χρειάζεται ενημέρωση, ο γονιός να εμπλακεί, να βάλει το προφίλ του παιδιού του υπό έλεγχο και να το παρακολουθεί». Αυτό, εξάλλου, πρέπει να γίνεται για όλα τα ηλεκτρονικά παιχνίδια, όχι μόνο το συγκεκριμένο, είπε.
Από την άλλη, ο κ. Κωνσταντινίδης επισήμανε και τα “θετικά στοιχεία” του παιχνιδιού, όπως είπε. Όπως εξήγησε, το Roblox επιτρέπει στα παιδιά να δημιουργήσουν τα δικά τους παιχνίδια, μαθαίνοντας τη γλώσσα προγραμματισμού του Roblox, που είναι πολύ απλή και να βγάλουν ακόμη και λεφτά μέσα από αυτό.
Όπως ανέφερε, στο φεστιβάλ Youth Tech που διεξάγεται το Σάββατο 7 Φεβρουαρίου στη Λεμεσό, υπάρχει το Roblox Game Hackathon, μέσα από το οποίο τα παιδιά καλούνται σε ομάδες να δημιουργήσουν ένα παιχνίδι εκείνη την ώρα, στο οποίο θα βαθμολογηθούν.
Σημείωσε ότι το παιχνίδι δεν πρέπει να δαιμονοποιείται. «Η εταιρεία φάνηκε να ανταποκρίνεται τον τελευταίο καιρό» με την υιοθέτηση των απαραίτητων ελέγχων, σημείωσε, προσθέτοντας ότι «είναι στο χέρι μας ως γονείς νΑ επιβλέπουμε και να καθοδηγούμε».
Το ΚΥΠΕ ρώτησε την Υπηρεσία Προστασίας Καταναλωτή, την Αστυνομία και την Επίτροπο Προστασίας των Δικαιωμάτων του Πιαιδιού κατά πόσο έχουν δεχτεί παράπονα σχετικά με το συγκεκριμένο παιχνίδι.
Ο λειτουργός της Υπηρεσίας Προστασίας Καταναλωτή, Σάββας Σάββα, είπε στο ΚΥΠΕ, ότι μέχρι στιγμής δεν έχει έρθει ενώπιον της Υπηρεσίας κάποιο παράπονο ή καταγγελία αναφορικά με αυτό. Σημείωσε ότι περιρισμοί ή ποινές που επιβλήθηκαν σε άλλες διαδικτυακές πλατφόρμες, εφαρμόστηκαν κεντρικά από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η Μαρία Πενταλιώτου, Εκπρόσωπος Τύπου του Κλάδου Ηλεκτρονικού Εγκλήματος της Αστυνομίας, είπε στο ΚΥΠΕ ότι τα ηλεκτρονικά παιγνίδια, εφαρμογές, πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης που επιτρέπουν την άμεση ανταλλαγή μηνυμάτων και αρχείων εγκυμονούν κινδύνους για τα παιδιά.
“Ακόμα μεγαλύτερος κίνδυνος υπάρχει στις περιπτώσεις που η δημιουργία λογαριασμού δεν απαιτεί επιβεβαίωση των στοιχείων του χρήστη, δηλαδή ονοματεπώνυμο και ημερομηνία γέννησης. Στην περίπτωση αυτή, παιδιά μικρής ηλικίας τοποθετούν άλλη ημερομηνία γεννήσεως από την πραγματική, ώστε να δείχνουν μεγαλύτερα και να τους επιτρέπεται η δημιουργία λογαριασμού”, ανέφερε. Από την άλλη, σημείωσε, επιτήδειοι είναι δυνατό να δημιουργούν λογαριασμούς στις υπηρεσίες αυτές δηλώνοντας μικρότερη ηλικία από την πραγματική τους, ώστε να προσεγγίζουν παιδιά.
“Η ανωνυμότητα επίσης που υπάρχει στο διαδίκτυο βοηθά τους δράστες να εντοπίσουν και να προσεγγίσουν παιδιά”, πρόσθεσε.
Η κ. Πενταλιώτου ανέφερε ότι οι γονείς και τα παιδιά πρέπει να γνωρίζουν τους κινδύνους που ελλοχεύουν στο διαδίκτυο. “Η χρήση τέτοιων πλατφόρμων και παιγνιδιών πρέπει να γίνεται σωστά και με μέτρο. Η επικοινωνία με άγνωστα πρόσωπα πάντα έχει κινδύνους εάν το παιδί δείξει εμπιστοσύνη στον άγνωστο χρήστη”.
Κληθείσα να δώσει συμβουλές προς γονείς και παιδιά για τον χειρισμό του θέματος, είπε ότι “δεν δίνουμε προσωπικά μας στοιχεία και πρόσβαση στους λογαριασμούς μας, δεν συναντούμε κανένα χωρίς να ενημερώσουμε τους γονείς μας και πάντα στην παρουσία τους”. Είπε, ακόμα, ότι τα παιδιά πρέπει να γνωρίζουν ότι “δεν προβαίνουμε σε καμία πράξη που μας ζητηθεί αν κάτι δεν μας αρέσει και στην περίπτωση που μας ενοχλήσει κάτι ή μας συμβεί κάτι κακό, ζητάμε βοήθεια από κάποιο ενήλικα της εμπιστοσύνης μας”.
Ως κανόνα υπέδειξε ότι “ό,τι δεν κάνουμε στον πραγματικό κόσμο, δεν το κάνουμε ούτε στον ψηφιακό”.
Από την πλευρά τους, τόνισε, οι γονείς πρέπει να είναι σε επαγρύπνηση. “Δεν πρέπει να επαναπαύονται ότι τα παιδιά τους είναι ασφαλή όταν βρίσκονται κλεισμένα στο δωμάτιο τους για ώρες χρησιμοποιώντας το διαδίκτυο. Μιλώ με το παιδί μου, ακού το παιδί μου, στηρίζω το παιδί μου!”, είπε.
Το ΚΥΠΕ απευθύνθηκε για το θέμα και στην Επίτροπο Προστασίας του Παιδιού, Έλενα Περικλέους. Μετά από διερεύνηση, η Επίτροπος ανέφερε ότι το Γραφείο της δεν έχει λάβει παράπονα για τη συγκεκριμένη πλατφόρμα. Ωστόσο, συνέδεσε το θέμα με τη δημόσια συζήτηση που βρίσκεται σε εξέλιξη στην Κύπρο σχετικά με τη ρύθμιση της πρόσβασης των ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τη θέσπιση ηλικιακού ορίου στα 16 έτη, σημειώνοντας ότι αυτό αποτελεί ένα κρίσιμο βήμα για την ενίσχυση της προστασίας των παιδιών στο ψηφιακό περιβάλλον.
“Κάθε σχετική πολιτική ή νομοθετική πρωτοβουλία πρέπει να ερμηνεύεται και να εφαρμόζεται μέσα από το πρίσμα των βασικών αρχών της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού”, σημείωσε η Επίτροπος. Πρόσθεσε ότι η ουσιαστική προστασία των παιδιών προϋποθέτει εκπαίδευση, πρόληψη, συμμετοχή και ισότητα.
Όπως ανέφερε, το Γραφείο της εισηγείται τη δημιουργία εθνικού πλαισίου ψηφιακής ασφάλειας παιδιών, στο οποίο τα ίδια τα παιδιά θα έχουν ρόλο συνδιαμορφωτή. Υπογράμμισε, εξάλλου, ότι η προστασία δεν επιτυγχάνεται μόνο μέσω απαγορεύσεων, αλλά μέσα από ενδυνάμωση, κριτική σκέψη και υπεύθυνη καθοδήγηση.
“Η προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο πρέπει να τεθεί ως εθνική προτεραιότητα, καθώς πρόκειται για ζήτημα ύψιστης κοινωνικής ευθύνης, που άπτεται της ασφάλειας, της ψυχικής υγείας και της ανάπτυξης των παιδιών”, σημείωσε, προσθέτοντας ότι η ενίσχυση της προστασίας τους στο ψηφιακό περιβάλλον, μέσα από στοχευμένες πολιτικές, εκπαιδευτικές πρωτοβουλίες και συνεργασίες σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, είναι καθοριστικής σημασίας για τη διασφάλιση ενός ασφαλούς, προσβάσιμου και δημιουργικού διαδικτύου για τα παιδιά.
Η κ. Περικλέους ανέφερε στο ΚΥΠΕ ότι το Γραφείο της σχεδιάζει και θα προχωρήσει στην υλοποίηση δύο εκστρατειών. Η πρώτη είναι εκστρατεία ευαισθητοποίησης προς τους γονείς, με στόχο την ενημέρωσή τους για τους κινδύνους που ενδέχεται να αντιμετωπίσουν τα παιδιά στο διαδίκτυο. Θα πρόκειται για “μία εκστρατεία πληροφόρησης για τους κινδύνους στο διαδίκτυο, αλλά και κατά του ψηφιακού εθισμού, η οποία θα πραγματοποιηθεί υπό την αιγίδα μου σε συνεργασία με το ΚΕΝΘΕΑ και το Ίδρυμα Μεσόγειος”.
Η δεύτερη εκστρατεία, αφορά την ευαισθητοποίηση για τα ίδια τα παιδιά σχετικά με τους κινδύνους του διαδικτύου. Όπως εξήγησε, η πρωτοβουλία απευθύνεται από τα παιδιά προς τα παιδιά, βασισμένη στις απόψεις, τις ανάγκες αλλά και τις επιθυμίες τους. “Στόχος της είναι να συνειδητοποιήσουν τα παιδιά τους κινδύνους που ελλοχεύουν στο διαδίκτυο, να ενημερωθούν για τα διαθέσιμα εργαλεία προστασίας και να αναπτύξουν την ψηφιακή ωριμότητα που θα τους επιτρέψει να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά τους εν λόγω κινδύνους και προκλήσεις”, είπε.
Πρόσθεσε, εξάλλου, ότι οι διαπιστώσεις και εισηγήσεις των μελών της Ομάδας Εφήβων Συμβούλων της Επιτρόπου “μέσα από δύο σχετικές διαβουλεύσεις που είχαμε μαζί τους θα αποτελέσουν βασικό στοιχείο της προσπάθειας χαρτογράφησης που έχει ήδη τροχιοδρομηθεί, αλλά και τη βάση για την ανάπτυξη σχεδίου δράσης το οποίο θα διαμορφωθεί στις ανάγκες των παιδιών, όπως αυτές καταγράφονται από τα ίδια”.
ΚΥΠΕ
