Ως “χάσμα δεξιοτήτων” ορίζεται η διαφορά μεταξύ των δεξιοτήτων που διαθέτει ένας εργαζόμενος ή άνεργος με τις δεξιότητες που απαιτεί μια θέση εργασίας. Λόγω αυτής της αναντιστοιχίας, κενές θέσεις δεν μπορούν να πληρωθούν έστω και αν υπάρχουν διαθέσιμοι υποψήφιοι, ενώ στις περιπτώσεις υφιστάμενων εργαζόμενων, οι ανάγκες περιορισμένα. Είναι πολλοί οι παράγοντες που συμβάλλουν στη δημιουργία του χάσματος δεξιοτήτων. Μεταξύ άλλων, το χάσμα μπορεί να προκαλείται από τεχνολογικές εξελίξεις που μετασχηματίζουν τις ανάγκες ενός ρόλου, από ανεπαρκείς επενδύσεις στην επαγγελματική εκπαίδευση ή από περιορισμένες δυνατότητες πρόσβασης σε αυτήν.
Οι επιπτώσεις του χάσματος δεξιοτήτων δεν είναι ομοιόμορφες, με κάποιες ομάδες του πληθυσμού επηρεάζονται σε μεγαλύτερο βαθμό από άλλες. Οι νέοι (15-24 ετών), οι οικονομικά αδρανούσες γυναίκες και οι ενήλικες χαμηλής ειδίκευσης, κάποιες από τις μειονεκτούσες ομάδες στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ), αντιμετωπίζουν ιδιαίτερες προκλήσεις.
Στην περίπτωση των ομάδων που έχω αναφέρει, οι δυσκολίες πρόσβασης στην αγορά εργασίας εντείνονται από την έλλειψη βασικών δεξιοτήτων. Ανάλογα με την περίπτωση, τα κενά αυτά μπορεί να οφείλονται στην περιορισμένη εργασιακή εμπειρία και στην αδυναμία των εκπαιδευτικών συστημάτων να προετοιμάσουν κατάλληλα τους νέους για την αγορά εργασίας, στην έλλειψη χρόνου για συμμετοχή σε προγράμματα κατάρτισης λόγω υποχρεώσεων που σχετίζονται με την φροντίδα παιδιών και άλλων μελών της οικογένειας, ή γιατί μια θέση εργασίας είναι χαμηλής ειδίκευσης που δεν καλλιεργεί δεξιότητες.
Συνεπώς, για να βοηθηθούν στην πράξη αυτές οι μειονεκτούσες ομάδες θα πρέπει να γίνουν παρεμβάσεις που να στοχεύουν στις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν, δηλαδή να αναπτύσσουν βασικές δεξιότητες που ζητεί η αγορά εργασίας, μειώνοντας έτσι το χάσμα δεξιοτήτων, και η πρόσβαση στην κατάρτιση να είναι πραγματικά προσβάσιμη. Αυτός είναι και ο σκοπός του έργου MORAL.
Τοέργο MORAL (Key Skills Microcredentials: A Passport to Employment and Inclusion) χρηματοδοτείται και υλοποιείται με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Στο έργο συμμετέχουν 11 εταίροι από Κύπρο, Ελλάδα, Ιταλία, Ισπανία και Πολωνία εκπροσωπώντας παρόχους επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, φορείς πιστοποίησης και εργοδοτικές οργανώσεις. Η Ομοσπονδία Εργοδοτών & Βιομηχάνων (ΟΕΒ) συμμετέχει στο έργο ως εταίρος στο έργο, εκπροσωπώντας τους Κύπριους εργοδότες. Στόχος του MORAL είναι να στηρίξει τις μειονεκτούσες ομάδες αναπτύσσοντας 20 μικροδιαπιστευτήρια για βασικές δεξιότητες που απαιτεί η αγορά εργασίας, τα οποία θα προσφέρονται μέσω ασύγχρονης εκπαίδευσης.
Τα 20 μικροδιαπιστευτήρια θα ενταχθούν στο Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Επαγγελματικών Προσόντων (EQF) και θα αποτελέσουν σωρευτικά ένα ‘Διαβατήριο για την Απασχόληση’, η κατοχή του οποίου θα διευκολύνει την ομαλή ένταξη στην αγορά εργασίας σε θέσεις εισδοχής.
Γιατί μικροδιαπιστευτήρια και γιατί ασύγχρονη εκπαίδευση; Επειδή στόχος είναι η συμπεριληπτικότητα. Τα μικροδιαπιστευτήρια αποτελούν τεκμήρια μαθησιακών αποτελεσμάτων τα οποία μπορεί να αποκτήσει ο εκπαιδευόμενος μέσα από μικρό όγκο δραστηριοτήτων μάθησης. Η ασύγχρονη εκπαίδευση αποτελεί μορφή διδασκαλίας όπου ο εκπαιδευόμενος αποκτά πρόσβαση στο εκπαιδευτικό υλικό και μπορεί να ολοκληρώνει τις εργασίες στον δικό του χρόνο χωρίς την ανάγκη ταυτόχρονης παρουσίας με τον εκπαιδευτή. Δηλαδή, ο συνδυασμός μικροδιαπιστευτηρίων και ασύγχρονης εκπαίδευσης προσφέρουν στις μειονεκτούσες ομάδες α) κατάρτιση σε βασικές δεξιότητες με κατάλληλο όγκο μάθησης, β) προσβασιμότητα, και γ) αναγνωρισιμότητα μέσω του πλαισίου EQF.
Η επιλογή των 20 βασικών δεξιοτήτων που θα αναπτυχθούν σε μικροδιαπιστευτήρια (από μια αρχική λίστα 36 δεξιοτήτων) δεν έγινε τυχαία. Για να διασφαλιστεί πως οι δεξιότητες αυτές θα ταυτίζονταν με τις πραγματικές ανάγκες της αγοράς εργασίας, οι εταίροι του έργου διεξήγαγαν πρωτογενή και δευτερογενή έρευνα διοργανώνοντας στις χώρες τους ομάδες εστίασης με επιχειρήσεις και έρευνα αγοράς (ερωτηματολόγια). Η ΟΕΒ διοργάνωσε τις ομάδες εστίασης στην Κύπρο και συμμετείχε ενεργά στην έρευνα αγοράς αξιοποιώντας το δίκτυο μελών της. Οι 20 δεξιότητες που επιλέχθηκαν είναι αυτές που πρωτίστως ζητούν οι επιχειρήσεις, σύμφωνα με τις ίδιες.
Το πιο ισχυρό στοιχείο του MORAL είναι ότι χτίζεται με τη συμμετοχή επιχειρήσεων, φορέων κατάρτισης και εργοδοτικών οργανώσεων. Η ενεργός εμπλοκή της ΟΕΒ—από την κινητοποίηση των επιχειρήσεων μέχρι την ανάπτυξη των μικροδιαπιστευτηρίων και της διδακτέας ύλης – καταδεικνύει τον ρόλο και τη σημασία της επιχειρηματικής κοινότητας στον σχεδιασμό εφαρμόσιμων πολιτικών και πρακτικών εργαλείων που ενισχύουν την απασχολησιμότητα.
Πίσω από τις όρους “χάσμα δεξιοτήτων” και “μειονεκτούσες ομάδες” υπάρχουν άνθρωποι που μπορούν και θέλουν να εργαστούν, να εξελιχθούν και να συνεισφέρουν, φτάνει να τις δοθεί ο τρόπος και η δυνατότητα. Η ΟΕΒ, μέσα από την συμμετοχή τις στο έργο MORAL συνδράμει στην ανάπτυξη εργαλείων για μια πιο συμπεριληπτική αγορά εργασίας, με την πεποίθηση πως η ένταξη σε αυτήν μπορεί να εξαρτάται λιγότερο από τις προσωπικές συγκυρίες και περισσότερο από τη θέληση όσων αναζητούν εργασία.
* Ανώτερος Λειτουργός, Τμήμα Ανθρώπινου Δυναμικού (ΟΕΒ)
