Είκοσι χρόνια μετά την υιοθέτησή της από τη Διεθνή Οργάνωση Εργασίας (ILO), η Σύμβαση Ναυτικής Εργασίας (MLC) 2006 εξακολουθεί να αποτελεί το πιο ολοκληρωμένο διεθνές πλαίσιο προστασίας των ναυτικών, διατηρώντας τον χαρακτήρα της ως «Χάρτα Δικαιωμάτων των Ναυτικών».
Όπως επισημαίνεται στο κείμενο του Γενικού Γραμματέα της Ομοσπονδίας Μεταφορών της ΣΕΚ και μέλους της Εκτελεστικής Επιτροπής της ITF, Χαράλαμπου Αυγουστή, η MLC δεν περιορίζεται μόνο στη νομική της διάσταση, αλλά συνιστά και ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά παραδείγματα επιτυχημένου κοινωνικού διαλόγου σε διεθνές επίπεδο.
Στη διαμόρφωση και εξέλιξη της Σύμβασης καθοριστικό ρόλο διαδραμάτισαν οι συνδικαλιστικές οργανώσεις των ναυτικών, υπό την ηγεσία της ITF, οι εργοδοτικές οργανώσεις και οι κυβερνήσεις, μέσα από ένα τριμερές μοντέλο συνεργασίας που επέτρεψε τη συνδιαμόρφωση ενός κοινού πλαισίου προστασίας των εργαζομένων στη ναυτιλία.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη συμβολή της ΟΜΕΠΕΓΕ ΣΕΚ, η οποία, ως οργάνωση που εκπροσωπεί τους ναυτικούς στην Κύπρο, συμμετείχε ενεργά στον θεσμοθετημένο διάλογο και συνέβαλε στη διαμόρφωση θέσεων που προωθούν αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας και διαβίωσης, προστασία από εγκατάλειψη, κατοχύρωση του δικαιώματος επαναπατρισμού, διαφανείς διαδικασίες καταγγελίας και ουσιαστικούς μηχανισμούς ελέγχου.
Η παρέμβαση των συνδικάτων, σύμφωνα με το ίδιο κείμενο, δεν περιορίστηκε στη φάση υιοθέτησης της Σύμβασης. Αντίθετα, οι κοινωνικοί εταίροι εξακολουθούν να συμμετέχουν ενεργά και στις διαδικασίες τροποποίησης και βελτίωσής της, ώστε η MLC να παραμένει ένα ζωντανό και εξελισσόμενο εργαλείο προστασίας των ναυτικών.
Κομβικό στοιχείο της Σύμβασης αποτελεί ο ευέλικτος μηχανισμός τροποποίησής της. Οι προτάσεις για αλλαγές μπορούν να υποβάλλονται από κυβερνήσεις και κοινωνικούς εταίρους και στη συνέχεια εξετάζονται από την Ειδική Τριμερή Επιτροπή, στην οποία συμμετέχουν εκπρόσωποι κρατών, ναυτικών και πλοιοκτητών. Οι όποιες τροποποιήσεις εγκρίνονται με ειδική πλειοψηφία και τίθενται σε ισχύ, εφόσον δεν απορριφθούν από σημαντικό αριθμό κρατών.
Παράλληλα, κρίσιμη θεωρείται και η εθνική ενσωμάτωση της Σύμβασης, μέσω της οποίας τα κράτη που την έχουν επικυρώσει προσαρμόζουν την εσωτερική τους νομοθεσία στις νέες διατάξεις. Με τον τρόπο αυτό, η MLC μπορεί να ανταποκρίνεται σε νέες προκλήσεις της ναυτιλίας, όπως η εγκατάλειψη ναυτικών, η οικονομική ασφάλεια σε περιπτώσεις αφερεγγυότητας πλοιοκτητών ή οι επιπτώσεις έκτακτων κρίσεων, χωρίς να απαιτείται πλήρης επαναδιαπραγμάτευσή της.
Σε ό,τι αφορά την Κύπρο, σημειώνεται ότι η Κυπριακή Δημοκρατία επικύρωσε τη MLC το 2012, ενσωματώνοντάς την στο εθνικό της δίκαιο και εφαρμόζοντάς την πλήρως στο κυπριακό νηολόγιο. Σύμφωνα με την ανάλυση, η εφαρμογή της Σύμβασης ενίσχυσε την αξιοπιστία της κυπριακής σημαίας, βελτίωσε το επίπεδο ελέγχων και πιστοποιήσεων, προσέφερε καλύτερη προστασία στους ναυτικούς που υπηρετούν σε κυπριακά πλοία και ενδυνάμωσε τον ρόλο των κοινωνικών εταίρων στον ναυτιλιακό τομέα.
Η MLC αποδίδεται με ουσιαστικά αποτελέσματα σε σειρά τομέων, όπως η καθιέρωση ελάχιστων διεθνών προτύπων για μισθούς και όρους εργασίας, η υποχρεωτική εγγύηση σε περιπτώσεις εγκατάλειψης, η ενίσχυση των δικαιωμάτων ιατρικής περίθαλψης και κοινωνικής προστασίας, η εφαρμογή μηχανισμών επιθεώρησης με πραγματική ισχύ και η δημιουργία διαδικασιών υποβολής παραπόνων τόσο επί του πλοίου όσο και στην ξηρά.
Στο κείμενο υπογραμμίζεται ακόμη ότι, παρά τη μεγάλη διεθνή αποδοχή της MLC, εξακολουθούν να υπάρχουν κράτη που δεν την έχουν υιοθετήσει. Γι’ αυτό, όπως αναφέρεται, δεν υπάρχει περιθώριο εφησυχασμού, αλλά αντίθετα απαιτείται ενίσχυση της διεθνούς διπλωματικής πίεσης, ανάδειξη των θετικών επιδράσεων της Σύμβασης και παροχή τεχνικής υποστήριξης σε χώρες για την ενσωμάτωσή της στην εθνική τους νομοθεσία.
Το βασικό συμπέρασμα που προβάλλεται είναι ότι η MLC απέδειξε πως όταν ο κοινωνικός διάλογος λειτουργεί ουσιαστικά, μπορούν να διαμορφωθούν παγκόσμιοι κανόνες προστασίας που ενισχύουν ταυτόχρονα τα δικαιώματα των εργαζομένων και τη βιώσιμη ανάπτυξη της ναυτιλίας.
Ενόψει της συμπλήρωσης δύο δεκαετιών από τη συνομολόγησή της, η ΟΜΕΠΕΓΕ-ΣΕΚ, σε συνεργασία με την Πανελλήνια Ναυτική Ομοσπονδία (ΠΝΟ), προγραμματίζει για το προσεχές φθινόπωρο εκδηλώσεις στην Αθήνα για την επέτειο των 20 χρόνων της MLC, με τη συμμετοχή των υπουργών Ναυτιλίας Ελλάδας και Κύπρου, της ITF και εκπροσώπων των ναυτιλιακών κοινοτήτων των δύο χωρών.
