Μιχάλης Γρέκας Διοικητικός Σύμβουλος, Τμήμα Έμμεσης Φορολογίας KPMG Limited
Για χρόνια, η έμμεση φορολογία και ειδικότερα ο ΦΠΑ αντιμετωπιζόταν από τις περισσότερες επιχειρήσεις ως ένα τεχνικό ζήτημα. Ένα θέμα συμμόρφωσης, που έπρεπε απλώς να ‘κλείνει σωστά’ κάθε τρίμηνο. Αυτή η εποχή τελειώνει. Και μάλιστα πιο γρήγορα απ’ όσο πολλοί πιστεύουν.
Ο ΦΠΑ παραμένει και θα παραμείνει ο βασικός πυλώνας εσόδων για τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σε χώρες όπως η Κύπρος, η συμβολή του στα δημόσια έσοδα είναι καθοριστική. Αυτό από μόνο του εξηγεί γιατί οι φορολογικές αρχές δεν ενδιαφέρονται πλέον μόνο για το αν πληρώνεται ο φόρος, αλλά για το πώς, πότε και με ποια ποιότητα παράγεται η πληροφορία που τον συνοδεύει.
Ο ΦΠΑ δεν αλλάζει αλλά ψηφιοποιείται
Η βασική αρχή του ΦΠΑ είναι σταθερή εδώ και δεκαετίες: φορολόγηση εκεί όπου πραγματοποιείται η κατανάλωση. Αυτό που αλλάζει ριζικά είναι το μοντέλο επιβολής και ελέγχου.
Η περιοδική δήλωση, όπως τη γνωρίζαμε, σταδιακά χάνει τη σημασία της. Στη θέση της έρχεται η συνεχής ροή δεδομένων: ηλεκτρονικά τιμολόγια, αυτοματοποιημένες διαβιβάσεις, αναφορές σε σχεδόν πραγματικό χρόνο (real-time). Για τις φορολογικές αρχές, αυτό σημαίνει άμεση εικόνα. Για τις επιχειρήσεις, σημαίνει ότι το λάθος δεν διορθώνεται αργότερα αλλά εντοπίζεται αμέσως.
Από την εμπειρία μου, πολλές επιχειρήσεις εξακολουθούν να βλέπουν τον ΦΠΑ σαν ‘λογιστικό θέμα’. Αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο στρατηγικό τους λάθος. Ο ΦΠΑ έχει περάσει πλέον στο επίπεδο της επιχειρησιακής λειτουργίας και επηρεάζει άμεσα διαδικασίες, συστήματα και ανθρώπους.
Η τεχνολογία ως νέος ‘φορολογικός ελεγκτής’
Η συζήτηση για την έμμεση φορολογία σήμερα είναι, στην ουσία της, συζήτηση για τεχνολογία. Ηλεκτρονική τιμολόγηση, διασύνδεση συστημάτων, ποιότητα δεδομένων, αυτοματισμοί. Όχι ως μελλοντικά σχέδια, αλλά ως άμεσες απαιτήσεις.
Χώρες που έχουν ήδη εφαρμόσει υποχρεωτική ηλεκτρονική τιμολόγηση απέδειξαν κάτι απλό αλλά κρίσιμο: όταν τα δεδομένα φτάνουν απευθείας στο κράτος, το περιθώριο ασάφειας μειώνεται δραστικά. Οι έλεγχοι γίνονται λιγότεροι, αλλά πολύ πιο στοχευμένοι.
Ταυτόχρονα, η χρήση big data και τεχνητής νοημοσύνης αλλάζει τη φύση των φορολογικών ελέγχων. Δεν αναζητούνται πια μεμονωμένα λάθη, αλλά μοτίβα, αποκλίσεις και ασυνέπειες. Αυτό σημαίνει ότι μια επιχείρηση μπορεί να είναι ‘τυπικά σωστή’, αλλά φορολογικά εκτεθειμένη.
Οι εταιρείες που επενδύουν έγκαιρα σε σύγχρονα ERP και αυτοματοποιημένες λύσεις συμμόρφωσης δεν το κάνουν μόνο για να μειώσουν τον φορολογικό κίνδυνο. Το κάνουν γιατί αποκτούν καλύτερη εικόνα του κόστους τους, λιγότερες διορθωτικές κινήσεις και μεγαλύτερη προβλεψιμότητα.
ViDA: η στιγμή που ο ΦΠΑ περνά στην εποχή του real time
Το πακέτο VAT in the Digital Age δεν είναι απλώς άλλη μία Ευρωπαϊκή Οδηγία. Είναι αλλαγή φιλοσοφίας.
Η υποχρεωτική ηλεκτρονική τιμολόγηση για διασυνοριακές συναλλαγές, η σχεδόν άμεση δήλωση των δεδομένων και η υποχρέωση απόδοσης ΦΠΑ σε ψηφιακές πλατφόρμες αλλάζουν τον χάρτη. Όχι μόνο για τις μεγάλες επιχειρήσεις, αλλά κυρίως για τις μικρότερες.
Στη θεωρία, όλα αυτά υπόσχονται απλοποίηση. Στην πράξη, όμως, απαιτούν ωριμότητα συστημάτων, επενδύσεις και τεχνογνωσία. Οι μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες θα προσαρμοστούν. Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις κινδυνεύουν να βρεθούν σε μόνιμη κατάσταση άμυνας, αν δεν κινηθούν έγκαιρα.
Το ViDA απαιτεί έγκαιρες αποφάσεις, ουσιαστική προετοιμασία και όχι προσαρμογές την τελευταία στιγμή.
Και ενώ το ViDA κυριαρχεί στη συζήτηση, θα ήταν λάθος να θεωρήσουμε ότι το μέλλον της έμμεσης φορολογίας εξαντλείται στον ΦΠΑ.
Πέρα από τον ΦΠΑ: η διεύρυνση της έμμεσης φορολογίας
Παράλληλα με τον ΦΠΑ, βλέπουμε μια ξεκάθαρη διεύρυνση της έμμεσης φορολογίας: πράσινοι φόροι, μηχανισμοί προσαρμογής άνθρακα, φόροι υγείας και μεταβατικά ψηφιακά μέτρα. Όλα αυτά αυξάνουν το φορολογικό αποτύπωμα των επιχειρήσεων, χωρίς απαραίτητα να αυξάνουν τους βασικούς συντελεστές.
Πολλές επιχειρήσεις εξακολουθούν να τα αντιμετωπίζουν αποσπασματικά. Αυτό είναι επικίνδυνο. Η έμμεση φορολογία επηρεάζει πλέον άμεσα την τιμολόγηση, την εφοδιαστική αλυσίδα και την ανταγωνιστικότητα. Δεν είναι απλώς ένα τυπικό θέμα υποβολής δήλωσης, αλλά θέμα στρατηγικής.
Ευκαιρία ή απειλή;
Το 2030 σκιαγραφεί μια διπλή πραγματικότητα. Από τη μία πλευρά, περισσότερη διαφάνεια, λιγότερη φοροδιαφυγή και, μακροπρόθεσμα, απλούστερες διαδικασίες. Από την άλλη, αυξημένο κόστος προσαρμογής, πίεση στις μικρότερες επιχειρήσεις και μηδενική ανοχή σε λάθη.
Το 2030 δεν είναι μακριά και στην έμμεση φορολογία ο χρόνος μετρά διαφορετικά. Η τεχνολογία, το ViDA και η διεύρυνση των έμμεσων φόρων αλλάζουν το περιβάλλον πιο γρήγορα απ’ όσο αντιλαμβάνονται πολλές επιχειρήσεις.
Ο ΦΠΑ παύει να είναι μια υποχρέωση που ‘κλείνει’ στο τέλος της περιόδου. Γίνεται δείκτης ψηφιακής ωριμότητας, ποιότητας δεδομένων και οργανωτικής ετοιμότητας. Οι επιχειρήσεις που το αντιλαμβάνονται αυτό έγκαιρα, δεν περιορίζονται απλώς στον έλεγχο του ρίσκου αλλά αποκτούν πλεονέκτημα.
Στο νέο αυτό περιβάλλον, η έμμεση φορολογία δεν ανταμείβει την αντίδραση, αλλά την προετοιμασία. Και τελικά, δεν ξεχωρίζει τις μεγάλες από τις μικρές επιχειρήσεις αλλά ξεχωρίζει τις έτοιμες από τις απροετοίμαστες.
Για τις υπηρεσίες μας, σκανάρετε το QR Code μας:
ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ
KPMG Limited, Εσπερίδων 14, 1087, Λευκωσία, Κύπρος
T: 22 209 000
Ε: [email protected]
W: www.kpmg.com.cy
Μέσα κοινωνικής δικτύωσης: @KPMGCyprus
