Η ταινία «The wizard of the Kremlin» έχει διχάσει πριν ακόμη βγει στο σινεμά. Ο Jude Law μεταμορφώνεται σε Vladimir Putin κι εκτός από την απίστευτη ομοιότητα με τον Ρώσο πρόεδρο, την εποχή που ήταν μυστικός πράκτορας, κάποιοι βιάστηκαν να μιλήσουν για «ηρωοποίηση», αλλά ο σκηνοθέτης ζητάει να περιμένουμε, γιατί θα δούμε κάτι πολύ διαφορετικό. Από κάθε άποψη.
Η πλοκή ξεκινάει το 1991, όταν ο 39χρονος αντισυνταγματάρχης της KGB, Vladimir Putin, εγκαταλείπει το πόστο του στις μυστικές υπηρεσίες της Σοβιετικής Ένωσης, για να μπει στον κόσμο της πολιτικής, με απώτερο στόχο να πάρει την εξουσία. Ένας νεαρός τηλεοπτικός παραγωγός, ονόματι Vandim Baranov, αναλαμβάνει την επικοινωνία και τη δημόσια εικόνα του, θολώνοντας τις γραμμές ανάμεσα στην αλήθεια και το ψέμα, προκειμένου να κατασκευάσει τον επιθυμητό ηγέτη. Ο Jude Law που υποδύεται τον Vladimir Putin, είναι η υποκριτική αποκάλυψη της ταινίας. Ο ηθοποιός που έχει βρεθεί σε όλες τις λίστες με τους «πιο σέξι άνδρες του πλανήτη», μεταμορφώνεται σε μια ψυχρή, άχαρη, σχεδόν ρομποτική παρουσία, για να πλησιάσει τον Vladimir Putin. Με περούκα και προσθετικά προσώπου, καταφέρνει να πιάσει τις κινήσεις, το ύφος και την αύρα του ηγέτη της Ρωσίας, ο οποίος είναι γνωστός ως «Ο άνθρωπος χωρίς πρόσωπο».
Σημαντικό μέρος της προετοιμασίας του για τον ρόλο ήταν οι αθλητικές δραστηριότητες, καθώς εμφανίζεται να γυμνάζεται και να κάνει τζετ σκι, αγαπημένες συνήθειες του Ρώσου προέδρου. Ο Jude Law δήλωσε πως για τη μεταμόρφωσή του, τα εύσημα πρέπει να πάνε στις ομάδες του μακιγιάζ, των μαλλιών και των κοστουμιών, οι οποίοι χρησιμοποίησαν την «τέχνη του wig», όχι μόνο στα μαλλιά, ώστε να πετύχουν το χαρακτηριστικό χρώμα και χτένισμα του «νέου ηγέτη, παλαιάς κοπής», αλλά και στο πρόσωπό του, όπου με τεχνικές «αλλοιώσεις», του επέτρεπαν να κρύβει την εκφραστικότητά του, για να αποδίδει καλύτερα τον «άχρωμο» Putin. Είναι εμφανές ότι ο Jude Law συνειδητά δεν θέλησε να μιμηθεί τον Putin, αλλά να τον ερμηνεύσει πραγματικά, να καταλάβει τον άνθρωπο πριν τον κυριεύσει η «εικόνα» του, πριν γίνει ο Putin, όπως τον ξέρουμε από τα δελτία ειδήσεων. Έτσι, δεν ενσαρκώνει απλά έναν ρόλο εξωτερικά, αλλά κάνει μια ηχηρή προσωπική δήλωση για το τι σημαίνει να είσαι σήμερα ηθοποιός, στην εποχή του φίλτρου και του ΑΙ. Η τέχνη της υποκριτικής εξακολουθεί να απαιτεί όχι μόνο τεχνική ακρίβεια αλλά και το θάρρος να «χάσεις» τον εαυτό σου. Δήλωσε, επίσης, ότι «Δεν φοβήθηκε τις συνέπειες», προσθέτοντας ότι η μόνη «παραχώρηση» που έκανε, για να μοιάσει στον Putin ήταν που έμαθε τζούντο.
ΤΟ «ΚΑΣΤΙΝΓΚ» ΤΟΥ PUTIN
Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Η ταινία «The wizard the Kremiln» του Γάλλου σκηνοθέτη Olivier Assayas, δεν είναι βιογραφία, ούτε καν με την αυστηρή έννοια. Το φιλμ είναι βασισμένο στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Giuliano da Empoli, που ρίχνει το φως του όχι στον «τσάρο» αλλά στον «μάγο του Κρεμλίνου», το πρόσωπο, δηλαδή, που κινεί τα νήματα της ρωσικής εξουσίας: Έναν φανταστικό σύμβουλο, τον Vadim Βaranov (τον υποδύεται ο Paul Dano), χαρακτήρα εμπνευσμένο από υπαρκτό πρόσωπο, τον Vladislav Surkov, ο οποίος υπήρξε μία από τις πιο επιδραστικές μορφές της σύγχρονης ρωσικής πολιτικής σκηνής, αφού για πάνω μια εικοσαετία κατέστρωνε ολόκληρη την πολιτική στρατηγική του Κρεμλίνου και μέσα από αυτό, έμεινε γνωστός ως «Ο αρχιτέκτονας του Πουτινισμού».
Στην ταινία, λοιπόν, παρακολουθούμε την άνοδο του Vladimir Putin μέσα από τα μάτια του πολιτικού του συμβούλου, ο οποίος πριν έρθει να καθίσει στα μαρμάρινα γραφεία του Κρεμλίνου, ήταν ένας άσημος σκηνοθέτης. Κι αυτό έχει τη σημασία του, γιατί η ταινία του Assayas εξερευνά τη ρωσική πολιτική και μηχανισμό εξουσίας ως performance. Έτσι, απομακρύνεται από τα πολιτικά δράματα, που τόσο έγιναν τρέντι τελευταίως και επικεντρώνεται στο να αναπαραστήσει το «θέατρο» που φτιάχτηκε γύρω από την εξουσία του Putin και τις εικόνες που πλάστηκαν για την προπαγάνδα του.
Στην υπόθεση της ταινίας, λοιπόν, ο Vadim Varanov στρατολογείται, για να βοηθήσει στην επανεκλογή του Boris Yeltsin. Ο Yeltsin όντως επανεκλέγεται, αλλά ο Varanov διαισθάνεται ότι η Ρωσία έχει ανάγκη από κάτι άλλο: Έναν ηγέτη που να φαίνεται σκληρός και αποφασιστικός. Και κατά την ταινία, για την προεδρία της Ρωσίας προωθείται ένας απρόθυμος «σωτήρας», ονόματι Vladimir Putin, επειδή είναι… νέος, μάτσο, αθλητικός και κατάσκοπος. Αυτό, μπορεί να μην απέχει και πολύ από την πραγματικότητα, αφού πολιτικοί αναλυτές της εποχής θεωρούν ότι η επιλογή του Putin ήταν το αποτέλεσμα ενός άτυπου «κάστινγκ» μεταξύ πολλών υποψηφίων. Εξηγούν ότι οι επιχειρηματικοί κύκλοι που έκαναν τότε κουμάντο στη Ρωσία αναζητούσαν έναν διαχειρίσιμο, υπάκουο και πολιτικά άχρωμο κρατικό λειτουργό, που δεν θα απειλούσε τα συμφέροντά τους. Και ο Putin, σύμφωνα με αυτούς τους πολιτικούς αναλυτές, ταίριαζε απόλυτα με αυτό το προφίλ, αφού στη θητεία του στον ρωσικό στρατό είχε περισσότερο γραφειοκρατικά καθήκοντα. Η εικόνα του σκληρού μυστικού πράκτορα και του πανίσχυρου κατασκόπου της KGB, λένε, κατασκευάστηκε αργότερα, για χάρη εσωτερικής και εξωτερικής προπαγάνδας.
Αξίζει να σημειωθεί ότι στο «Φεστιβάλ Βενετίας», όπου η ταινία έκανε πρεμιέρα τον περασμένο Αύγουστο, αφότου έπεσαν οι τίτλοι τέλους, οι πάντες μέσα στην κατάμεστη Sala Grande σηκώθηκαν και με παρατεταμένο χειροκρότημα ενός δεκαλέπτου, φώναζαν «Μπράβο». Φυσικά, υπήρξαν και αρνητικές κριτικές, κυρίως για τις παραλείψεις της ταινίας. Για παράδειγμα, δεν δείχνει πουθενά τις μαζικές διαδηλώσεις των Ρώσων κατά των κυβερνώντων και τη βία και το αίμα της καταστολής. Η ταινία, όμως, δεν είναι ντοκιμαντέρ. Ως σκηνοθέτης των «μη εύκολων απαντήσεων» και με φιλμογραφία του κινείται ανάμεσα στην ιστορία, την πολιτική και την ψυχολογία, ο Assayas (που έχει ήδη βραβείο Καλύτερου Σκηνοθέτη στις Κάννες) δεν επιχειρεί να δικάσει τον Putin αλλά να εξετάσει το σύστημα που τον έβαλε στην εξουσία κι έναν πολιτικό αυταρχισμό που δεν έπεσε από τον ουρανό.
