Κάθε φορά που ξεσπά μια κρίση στην εύθραυστη πραγματικότητα της Μέσης Ανατολής, στην Κύπρο επικρατεί μια συγκρατημένη ανησυχία μήπως, λόγω γεωγραφικής εγγύτητας, επηρεαστεί με τον ένα ή τον άλλο τρόπο. Αυτή τη φορά η ανησυχία στη θεωρία έδωσε τη θέση της σε γεγονότα επί του εδάφους, τα οποία έθεσαν το νησί σε κατάσταση ύψιστου συναγερμού.
Το drone τύπου Shahed που ξέφυγε από τα ραντάρ και χτύπησε τον στόχο του στη Βρετανική Βάση Ακρωτηρίου, έφερε τη χώρα αντιμέτωπη με μια πρωτόγνωρη πρόκληση. Για πρώτη φορά στην ιστορία της, η Κυπριακή Δημοκρατία καλείται να διαχειριστεί μια κατάσταση στην οποία δεν εμπλέκεται πρακτικά ή ουσιαστικά, ωστόσο η εδαφική της επικράτεια κινδυνεύει και εξαρτάται από δράσεις ή ενέργειες άλλων.
Η στρατιωτική κινητοποίηση κρατών-μελών της ΕΕ για την ασφάλεια της Κύπρου, έρχεται σε μια περίοδο που οι σχέσεις με τις ΗΠΑ δοκιμάζονται, συνεπώς λειτουργεί και ως ένα πρώτο τεστ για την κουλτούρα ευρωπαϊκής άμυνας που επιδιώκεται να αναπτυχθεί.
Ο βουλευτής και τέως πρόεδρος του ΔΗΣΥ, Αβέρωφ Νεοφύτου, μιλά στον «Φ της Κυριακής» για την πρωτοφανή αμυντική στήριξη από ευρωπαϊκά κράτη στην Κύπρο, εκφράζοντας τη θέση ότι αυτή η ομπρέλα ασφάλειας που δημιουργήθηκε με αφορμή τις εξελίξεις στην περιοχή θα πρέπει να παραμείνει ανοικτή και μετά την καταιγίδα του πολέμου.
Από την πλευρά του ο βουλευτής του ΑΚΕΛ και μέλος της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης, Γιώργος Λουκαΐδης, καλωσορίζει κάθε μορφή αλληλεγγυής προς την Κύπρο. Υπενθυμίζει όμως τη διαχρονική θέση του κόμματος του, ότι η Κύπρος θα πρέπει να είναι μια γέφυρα ειρήνης και σταθερότητας, και όχι ορμητήριο πολέμου.
Αυτονόητη επιλογή στρατοπέδου
Η γεωπολιτική συστράτευση της Κύπρου με το Ισραήλ και τις ΗΠΑ ήταν μια αυτονόητη επιλογή για την κυβέρνηση, δεδομένης της φιλοδυτικής στάσης που κρατά ο Νίκος Χριστοδουλίδης από την πρώτη μέρα που ανέλαβε τα ηνία του κράτους το 2023.
Η Κύπρος πλέον δεν συμπεριφέρεται ως ουδέτερος παίκτης, ούτε πατά σε δύο βάρκες όπως συνήθιζε να κάνει τις προηγούμενες δεκαετίες. Είναι καθ’ όλα εμφανές ότι έχει επιλέξει πλευρά και υπερασπίζεται σθεναρά την απόφαση της να βαδίσει στον δρόμο της Δύσης, αφού μέσω αυτού εκτιμά ότι θα εξυπηρετηθούν καλύτερα τα συμφέροντα του λαού της.
Αυτό, δεν γίνεται βεβαίως χωρίς κόστος, από τη στιγμή που με όρους διεθνούς δικαίου οποιαδήποτε στρατιωτική επέμβαση σε άλλο κράτος -ανεξαρτήτως πολιτεύματος ή καθεστώτος- είναι παράνομη. Κατ’ επέκταση, για μια χώρα που στηρίζει τον δικό της εθνικό αγώνα στο Διεθνές Δίκαιο και τους κανόνες που το διέπουν, μια ανακόλουθη στάση αναλόγως περίπτωσης ή συγκυρίας είναι κάτι που σίγουρα σημειώνεται και αξιολογείται από όσους καθορίζουν τις κινήσεις στην παγκόσμια σκακιέρα.
Ευρωπαϊκή ασπίδα
Η ένταση στην περιοχή έχει προκαλέσει μια άνευ προηγουμένου κινητοποίηση ευρωπαϊκών δυνάμεων γύρω από την Κύπρο, μετά από παραστάσεις της Λευκωσίας.
Την αρχή έκανε η Ελλάδα, δείχνοντας τον δρόμο και σε άλλες φιλικά προσκείμενες χώρες προς την Κύπρο. Η ελληνική κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη έστειλε στην Κύπρο δύο ζεύγη μαχητικών αεροσκαφών F16 Fighting Falcon, τα οποία σταθμεύουν στην αεροπορική βάση Ανδρέας Παπανδρέου στην Πάφο. Περίπου ένα 24ωρο αργότερα έφτασε στην Κύπρο το καμάρι του ελληνικού ναυτικού, μια από τις καλύτερες φρεγάτες της Ευρώπης, ο «Κίμων», συνοδευόμενος από την φρεγάτα «Ψαρά». Συνδυαστικά, οι δύο φρεγάτες προσφέρουν ένα πολυεπίπεδο πλέγμα άμυνας, με τη «Κίμων» να καλύπτει την αεράμυνα μεγάλης εμβέλειας και την «Ψαρά» να ενισχύει την προστασία έναντι drones και απειλών μικρότερης ακτίνας.
Το Ηνωμένο Βασίλειο ανακοίνωσε την αποστολή του αντιτορπιλικού HMS Dragon, το οποίο απέπλευσε από το Πόρτσμουθ για την Ανατολική Μεσόγειο την περασμένη Τρίτη. Έστειλε επίσης, ελικόπτερα AW159 Wildcat για αποστολές επιτήρησης και υποστήριξης, καθώς και το ελικόπτερο Merlin για έγκαιρη προειδοποίηση για τυχόν εισερχόμενους πυραύλους ή μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Η κινητοποίηση των Βρετανών αποσκοπεί σαφώς πρώτα και κύρια στην υπεράσπιση των Βάσεων, αλλά κατ’ επέκταση ευνοείται και η άμυνα της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Αισθητή ήταν και η κινητοποίηση της Γαλλίας, με τον Εμμανουέλ Μακρόν να στέλνει στην Μεσόγειο το αεροπλανοφόρο Charles de Gaulle. Σε διάγγελμα του μερικά 24ωρα μετά την επίθεση στο Ακρωτήρι, ανακοίνωσε και την αποστολή της φρεγάτας FS Languedoc. Η έμπρακτη στήριξη της Γαλλίας συνοδεύτηκε από την επίσκεψη του Γάλλου Προέδρου στην αεροπορική βάση «Ανδρέας Παπανδρέου» στην Πάφο, όπου μαζί με τον Έλληνα πρωθυπουργό κατέστησαν σαφές ότι η Κύπρος δεν είναι μόνη σε αυτή τη δοκιμασία και πως επίθεση προς την Κύπρο είναι επίθεση προς την Ευρώπη, όπως δήλωσε ο Μακρόν.
Στρατιωτικές δυνάμεις έστειλαν στην περιοχή επίσης η Ισπανία, η Ιταλία, αλλά και η Ολλανδία, σε μια πρωτοφανή στρατιωτική συμβολή προθύμων κρατών-μελών για την προστασία του νοτιοανατολικού άκρου των συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αξίζει να σημειωθεί ότι o συντονισμός των επιχειρήσεων όσων αφορά τις ευρωπαϊκές στρατιωτικές δυνάμεις που βρίσκονται στην Κύπρο, γίνεται από το Γενικό Επιτελείο Εθνικής Φρουράς (ΓΕΕΦ). Οι βρετανικές καθοδηγούνται από τις Βάσεις.
Άνοιξαν πόρτες για αμοιβαία άμυνα
Η παρουσία του Γάλλου Προέδρου στην αεροπορική βάση «Ανδρέας Παπανδρέου» σε μια κρίσιμη συγκυρία για την Κύπρο, ερμηνεύτηκε ανάμεσα σε άλλα και ως μια πράξη που δείχνει τον δρόμο για το μέλλον. Ο Εμμανουέλ Μακρόν πρωτοστατεί του μετώπου εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης που επιδιώκει μια Ευρώπη με στρατηγική αυτονομία, κοινή αμυντική δράση και ενεργότερο γεωπολιτικό ρόλο.
Από την Κύπρο ο Μακρόν έστειλε το μήνυμα ότι «η Ευρώπη της άμυνας δεν είναι απλά λόγια». Ο Μητσοτάκης από την πλευρά του είπε ότι στην πράξη ενεργοποιείται η ρήτρα αμοιβαίας άμυνας από το άρθρο 42.7 της συνθήκης της ΕΕ. «Αν όχι τώρα, πότε;», διερωτήθηκε, σημειώνοντας: «Αν δεν δράσουμε μαζί σε μία τέτοια κρίση, πως θα αντιμετωπίσουμε απειλές στο μέλλον; Τώρα είναι η ώρα να ξεκαθαρίσουμε ότι κάθε σπιθαμή ευρωπαϊκού εδάφους είναι απαραβίαστη».
Το άρθρο που επικαλέστηκε ο Έλληνας πρωθυπουργός, προβλέπει ότι σε περίπτωση ένοπλης επίθεσης κατά ενός κράτους-μέλους, τα υπόλοιπα οφείλουν να παράσχουν βοήθεια και συνδρομή. Είναι παρόμοιας φύσεως με το άρθρο 5 του ΝΑΤΟ, με σημαντικές όμως διαφορές αφού δεν ενεργοποιεί κάποιον επιχειρησιακό μηχανισμό. Ενεργοποιείται κατόπιν αιτήματος κράτους-μέλους. Κάθε κράτος που θα προσεγγιστεί, καλείται να απαντήσει σε διμερές πλαίσιο και αποφασίζει αυτόνομα τόσο τη μορφή της συμβολής του, όσο και τον τρόπο με τον οποίο θα εμπλακεί. Αυτό είναι που συνέβη και μετά τις επιθέσεις με drones κατά των Βρετανικών Βάσεων. Η Λευκωσία ζήτησε συνδρομή και αρκετές φίλες χώρες ανταποκρίθηκαν θετικά.
Η Κύπρος, ως ένα από τα τέσσερα κράτη-μέλη της ΕΕ που δεν συμμετέχουν στο ΝΑΤΟ, θα μπορούσε να επωφεληθεί σημαντικά από την ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας, γι’ αυτό και είναι ανάμεσα σε αυτούς που θέτουν το ζήτημα επιτακτικά. Παρά τις επαναλαμβανόμενες δηλώσεις εκ μέρους της Κυβέρνησης για πρόθεση ένταξης στην βορειοατλαντική συμμαχία, είναι σαφές και αποδεκτό ότι για την ώρα δεν υπάρχουν εκείνες οι συνθήκες που θα επέτρεπαν την άρση του βέτο από πλευράς Τουρκίας.
Το εγχείρημα για ισχυρή ευρωπαϊκή αυτονομία δεν είναι εύκολο, αφού πολλά κράτη είναι διστακτικά προς την αποστασιοποίηση από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη συμμετοχή σε μηχανισμό ανεξάρτητο από το ΝΑΤΟ. Παρ’ όλα αυτά, όσα διαδραματίστηκαν στην Κύπρο αυτή την περίοδο, αποτελούν ένα καλό τεστ για το πώς θα μπορούσε να λειτουργήσει μια οργανωμένη αμυντικά Ένωση.
Η αντίδραση της Άγκυρας
Από αυτές τις σελίδες την περασμένη Κυριακή, ο τέως Υπαρχηγός της Εθνικής Φρουράς, Αντιστράτηγος ε.α. Λουκάς Χατζημιχαήλ, έγραφε στον «Φ» για αιφνιδιασμό της Τουρκίας από την Ελλάδα, μετά την άμεση απόφαση του Κυριάκου Μητσοτάκη να αποστείλει δυνάμεις στην Κύπρο καλύπτοντας το κενό ισχύος που μόλις είχε δημιουργηθεί.
Μερικές ώρες αργότερα η εφημερίδα Γενί Ντουζέν στα κατεχόμενα αποκάλυπτε πληροφορίες για την πρόθεση της Άγκυρας να αποστείλει F-16 στο νησί, οι οποίες το επόμενο πρωί επιβεβαιώθηκαν. Ο τουρκικός στρατός ανέπτυξε τρία ζεύγη πολεμικών αεροσκαφών στα κατεχόμενα, ενεργώντας -σύμφωνα με την ανακοίνωση του ΥΠΑΜ- προς την ενίσχυση της ασφάλειας του ψευδοκράτους.
Από την πλευρά του ο Τουρκοκύπριος ηγέτης Τουφάν Έρχιουρμαν μετά την άφιξη των τουρκικών πολεμικών αεροσκαφών ανέφερε ότι «προτεραιότητα είναι η ασφάλεια ολόκληρου του νησιού, όχι μόνο για τους Τουρκοκύπριους αλλά και για τους Ελληνοκύπριους».
Ο εκπρόσωπος του AKP -κυβερνώντος κόμματος στην Τουρκία- Ομέρ Τσελίκ, μίλησε για απολύτως φυσιολογική κίνηση εκ μέρους της Άγκυρας, ώστε να επιτευχθεί η ισορροπία δυνάμεων εν μέσω του στρατιωτικού χάους που επικρατεί στην Ανατολική Μεσόγειο. Άλλοι μίλησαν για ενέργειες που απορρέουν από τον ρόλο της ως εγγυήτρια δύναμη στην Κύπρο.
Σε κάθε περίπτωση, η Τουρκία όντας απομονωμένη από τις εξελίξεις, έδρασε με σκοπό να κάνει απλώς λίγο θόρυβο. Πράγμα αναμενόμενο, συνεπώς δεν υπάρχει και λόγος να δίνεται επιπλέον υπόσταση σε κινήσεις άνευ ουσίας.
Αβέρωφ Νεοφύτου: Η Ευρωπαϊκή Ομπρέλα να μείνει ανοικτή και μετά την καταιγίδα του πολέμου
«Είμαστε ευγνώμονες στον πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη, για την άμεση αδελφική στήριξη της Ελλάδας, καθώς και στις κυβερνήσεις των άλλων ευρωπαϊκών χωρών, που ανταποκρίθηκαν στο αίτημα του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας να εκφράσουν έμπρακτα την αλληλεγγύη τους στη χώρα μας. Ευχόμαστε και προσδοκούμε η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη να παραμείνει ισχυρή και πέραν του πολέμου στο Ιράν, στον αγώνα μας για απαλλαγή από την τουρκική κατοχή. Σ’ αυτό τον αγώνα είναι δεδομένη η στήριξη της Ελλάδας, αλλά πρέπει αυτή η στήριξη να πλαισιωθεί από το σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η παρούσα κρίση προσφέρει την ευκαιρία στη χώρα μας να δείξει στη διεθνή κοινότητα ότι η επίλυση του Κυπριακού χωρίς τον κατοχικό στρατό και τις αναχρονιστικές εγγυήσεις του 60, θα προσφέρει ένα κρίσιμο και μοναδικό πυλώνα ασφάλειας όχι μόνο για τη Νοτιοανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή, αλλά και για την Ευρώπη. Είναι επίσης μια ευκαιρία να κατανοήσουμε όλοι, ότι η ασφάλεια του συνόλου της Κύπρου επιβάλλει την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στο ΝΑΤΟ.
Η διαχείριση και η υπέρβαση της παρούσας κρίσης επιβάλλει υπευθυνότητα στους χειρισμούς της Κυβέρνησης. Το αίσθημα ανακούφισης που μετέδωσε στους πολίτες η ευρωπαϊκή ομπρέλα στήριξης, δεν πρέπει να επικαλυφθεί από τυμπανοκρουσίες, που θα δίνουν την εντύπωση ότι είμαστε το επίκεντρο της κρίσης. Ορθώς λέει η Κυβέρνηση ότι δεν είμαστε μέρος του προβλήματος, αλλά χρειάζεται ν’ αποφεύγονται υπερβολές και να κρατάμε χαμηλούς τόνους, έχοντας κατά νου και την οικονομία μας. Χτίσαμε με κόπο τα τελευταία χρόνια την πραγματικότητα «Κύπρος ασφαλής επενδυτικός προορισμός» και εμπλουτίσαμε το τουριστικό portfolio της χώρας μ’ επενδύσεις και πρωτοβουλίες προβολής. Οφείλουμε να παραδώσουμε την οικονομία θωρακισμένη μετά την κρίση. Πάνω απ’ όλα και πρώτα απ’ όλα η ασφάλεια, αλλά να μη ξεχνάμε την οικονομία, η οποία, ούτως η άλλως, θα δοκιμαστεί από ενεργειακές και πληθωριστικές προκλήσεις. Ας μη προσθέσουμε και άλλες.»
Γιώργος Λουκαΐδης: Γέφυρα ειρήνης και σταθερότητας και όχι ορμητήριο πολέμου
«Σε μια περίοδο αυξημένων εντάσεων στην περιοχή μας, είναι αυτονόητο ότι η Κυπριακή Δημοκρατία οφείλει να λαμβάνει μέτρα πρόληψης και προστασίας. Είναι ευπρόσδεκτη κάθε μορφή αλληλεγγύης προς την Κύπρο, ειδικότερα για την ενίσχυση της αεράμυνάς της. Πολύ περισσότερο όταν αυτή προέρχεται από το διαχρονικό στήριγμα της χώρας μας, την Ελλάδα και τον ελληνικό λαό.
Την ίδια ώρα όμως που ενισχύεται η αντιαεροπορική άμυνα, μετά το περιστατικό με drone στις βρετανικές βάσεις στο Ακρωτήρι, το ουσιαστικό ζήτημα για την ασφάλεια της χώρας μας είναι να αντιμετωπιστεί η ίδια η πηγή του κινδύνου. Η επικίνδυνη κλιμάκωση του πολέμου στη Μέση Ανατολή.
Η στρατιωτική επίθεση των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ κατά του Ιράν, κατά παράβαση θεμελιωδών αρχών του διεθνούς δικαίου, άνοιξε έναν νέο κύκλο σύγκρουσης με απρόβλεπτες συνέπειες. Πρόκειται για έναν εξαιρετικά επικίνδυνο και εγκληματικά απερίσκεπτο πόλεμο που απειλεί τους λαούς της περιοχής και τη διεθνή σταθερότητα, ενώ τα πολλές φορές τυφλά αντίποινα του Ιράν εντείνουν την κλιμάκωση.
Κι όμως, για όλα αυτά δεν ακούστηκε λέξη από την κυβέρνηση και την πλειοψηφία των κομμάτων. Το ψήφισμα που υιοθετήθηκε στη Βουλή από ΔΗΣΥ, ΔΗΚΟ, ΔΗΠΑ και ΕΛΑΜ δεν περιείχε καμία αναφορά ούτε στην παράνομη επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ ούτε στον ρόλο των βρετανικών βάσεων, που λειτουργεί ως μαγνήτης προσέλκυσης κινδύνων για την Κύπρο.
Ταυτόχρονα προκαλούν ερωτήματα οι αντιφατικές τοποθετήσεις της κυβέρνησης. Από τη μια αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο να τεθεί και επίσημα η διαχρονική απαίτηση του κυπριακού λαού για εκδίωξη των βάσεων και από την άλλη επαναφέρει τη θέση για ένταξη της Κύπρου στο ΝΑΤΟ. Μια τέτοια, όμως, εξέλιξη που θα μετέτρεπε τη χώρα μας από Βρετανικό σε Νατοϊκό ορμητήριο πολέμου, θα αυξήσει αντί να μειώσει τους κινδύνους για την Κύπρο.
Τέλος, επειδή οι συνέπειες δεν είναι μόνο γεωπολιτικές, χρειάζεται και εδώ ιδιαίτερη προσοχή. Ήδη προκύπτουν επιπτώσεις στην οικονομία και ιδιαίτερα στον τουρισμό, ενώ η έκταση και η ένταση τους θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια της κρίσης. Γι’ αυτό η Κυπριακή Δημοκρατία, την ώρα που λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα ενίσχυσης της άμυνάς της, οφείλει να διασφαλίζει ότι δεν δημιουργείται διεθνώς η εντύπωση πως η Κύπρος αποτελεί μέρος της εμπόλεμης ζώνης.»
Εγγραφή στο Newsletter
