Μελέτη που έγινε στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού έργου LIFE IP Πανδώτειρα ανέδειξε ένα σοβαρό ζήτημα, σύμφωνα με την BirdLife Κύπρου: την παρουσία μολύβδου σε δύο σημαντικούς υγροτόπους του δικτύου Natura 2000, τις Αλυκές Λάρνακας και τη Λίμνη Παραλιμνίου.
Η μελέτη διερεύνησε πιέσεις που επηρεάζουν τα σημαντικά είδη των δύο αυτών υγροτόπων, όπως η θήρευση, η παράνομη πρόσβαση και η παρουσία μολύβδου. Όσον αφορά τον μόλυβδο, πραγματοποιήθηκαν δειγματοληψίες ιζημάτων και εδάφους από διάφορα σημεία, οι οποίες κατέδειξαν αυξημένες συγκεντρώσεις σε συγκεκριμένες περιοχές των υγροτόπων.
Αλυκές Λάρνακας
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι υψηλές συγκεντρώσεις μολύβδου στα ιζήματα της Αλυκής συνδέονται με την παρουσία του παλαιού σκοπευτηρίου στην περιοχή. Οι μεγαλύτερες συγκεντρώσεις εντοπίζονται δίπλα στον χώρο του πρώην σκοπευτηρίου και μειώνονται όσο αυξάνεται η απόσταση από αυτό, γεγονός που υποδεικνύει ότι αποτελεί την κύρια πηγή ρύπανσης. Στο σύμπλεγμα των Αλυκών βρίσκεται επίσης η λίμνη Λατσί στο Μενεού (γνωστή και ως λίμνη Σορός) όπου επιτρέπεται το κυνήγι. Ξεχωριστή μελέτη ιζημάτων στη συγκεκριμένη λίμνη επιβεβαίωσε επίσης την παρουσία μολύβδου, ο οποίος συνδέεται με μολύβδινα σφαιρίδια από κυνηγετικά φυσίγγια.
Οι επιπτώσεις στην άγρια ζωή είναι ήδη εμφανείς. Σύμφωνα με δεδομένα της Υπηρεσίας Θήρας και Πανίδας, 169 Φλαμίνγκο έχουν διαγνωστεί με δηλητηρίαση από μόλυβδο στις Αλυκές Λάρνακας από το 2000 μέχρι σήμερα.
Λίμνη Παραλιμνίου
Στη Λίμνη Παραλιμνίου, η παρουσία μολύβδου συνδέεται κυρίως με μολύβδινα σφαιρίδια από δραστηριότητες σκοποβολής και κυνηγιού. Στη νοτιότερη πλευρά της λίμνης, εντός της προστατευόμενης περιοχής, λειτουργεί σκοπευτήριο, ενώ το κυνήγι επιτρέπεται σε μέρος της περιοχής Natura 2000 κατά την κυνηγετική περίοδο. Τα σφαιρίδια συσσωρεύονται στο έδαφος και στα ιζήματα της λίμνης, οδηγώντας σε αυξημένες συγκεντρώσεις μολύβδου στον υγρότοπο. Το 2012, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο καταδίκασε την Κύπρο για την αποτυχία της να προστατεύσει τη λίμνη Παραλιμνίου και για την ανοχή της σε δραστηριότητες που έθεταν σε σοβαρό κίνδυνο την οικολογία της λίμνης Παραλιμνίου, συμπεριλαμβανομένης της έλλειψης μέτρων για την προστασία του Νερόφιδου. Μία από τις προβληματικές δραστηριότητες που επισημάνθηκαν στην καταδίκη ήταν η λειτουργία του σκοπευτηρίου.
Ενώ από το 2023 ψηφίστηκε νόμος για την απαγόρευση χρήσης μολύβδινων σκαγιών κοντά σε υγρότοπους, η νομοθεσία δεν εφαρμόζεται. Πέραν της αυτονόητης ανάγκης για εφαρμογή και επιτήρηση της νομοθεσίας, τα ευρήματα αυτά υπογραμμίζουν επίσης την ανάγκη για:
• αποκατάσταση των υγροτόπων για τον περιορισμό του ρίσκου δηλητηρίασης των υδρόβιων πουλιών από μόλυβδο
• στήριξη της πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για πλήρη απαγόρευση του μολύβδου σε κυνηγετικά φυσίγγια και βαρίδια ψαρέματος σε ολόκληρη την ΕΕ, καθώς υπάρχουν εναλλακτικές επιλογές για αυτές τις χρήσεις.
Ο μόλυβδος είναι ένα ιδιαίτερα τοξικό μέταλλο και δεν υπάρχει ασφαλές επίπεδο έκθεσης. Η παρουσία του στο περιβάλλον αποτελεί σοβαρή απειλή για τη βιοποικιλότητα και την ανθρώπινη υγεία και καθιστά επιτακτική την άμεση λήψη μέτρων. Οι υγρότοποι αυτοί φιλοξενούν κάθε χρόνο χιλιάδες μεταναστευτικά πουλιά, γεγονός που καθιστά την προστασία τους άκρως σημαντική, τόσο για τη φύση όσο και για τη δημόσια υγεία.
