Η σύνοδος των Δυνάμεων Στρατών Ξηράς της Αφρικής για το 2026, που πραγματοποιήθηκε πρόσφατα στη Ρώμη, φαινόταν σε πολλές πτυχές της σαν κάθε άλλη στρατιωτική σύνοδο υπό την ηγεσία των ΗΠΑ. Οι αίθουσες του ξενοδοχείου ήταν γεμάτες με στρατιωτικούς από όλο τον κόσμο, οι οποίοι φορούσαν στολές γεμάτες με μετάλλια και διακριτικά, ενώ οι ώμοι τους ήταν φορτωμένοι με χρυσές επωμίδες.
Στο πολυτελές θέρετρο, το οποίο βρισκόταν στην κορυφή ενός λόφου πάνω από το Βατικανό, οι εκπρόσωποι της Αφρικής συναντήθηκαν με τους Αμερικανούς και ΝΑΤΟϊκούς ομολόγους τους για συνεδρίες πάνω σε θέματα αντιτρομοκρατίας, εκπαίδευσης και συντονισμού. Παράλληλα, πολλές ανεπίσημες συζητήσεις έλαβαν χώρα στους διαδρόμους του κτιρίου.
Λίγο έξω από την αίθουσα συνεδριάσεων, ωστόσο, η ατμόσφαιρα του συνεδρίου, που έλαβε χώρα από τις 22 έως τις 24 Μαρτίου, είχε έναν διαφορετικό τόνο, αντανακλώντας τις αλλαγές στις προτεραιότητες του Λευκού Οίκου. Παρόλο που υπήρχαν παραδοσιακοί εργολάβοι του κλάδου της Άμυνας οι οποίοι πουλούσαν μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones), πολεμικά τυφέκια, πυραυλικά συστήματα και άλλα στρατιωτικά υλικά, οι συγκεκριμένοι παραδοσιακοί προμηθευτές ήταν λιγότεροι από εκείνους που προέρχονται από τον κόσμο του Τραμπ, όπως επιχειρήσεις κρυπτονομισμάτων, τεχνητής νοημοσύνης, συμβουλευτικές εταιρείες και εταιρικά σχήματα του κλάδου των χρηματοοικονομικών. “Είναι πολύ χρήσιμο για εμάς να έχουμε όλες αυτές τις εταιρείες εδώ”, δήλωσε ο Εσόνο Ντσάμα, Γενικός Επιθεωρητής των Ενόπλων Δυνάμεων της Ισημερινής Γουινέας, ενώ παρατηρούσε το πλήθος.
Η σύνοδος ήταν γεμάτη από αμερικανικές εταιρείες ιδιωτικών κεφαλαίων, νεοφυείς επιχειρήσεις δεδομένων και προμηθευτές λογισμικού AI, οι οποίοι υπόσχονταν να εκτοξεύσουν τις στρατιωτικές δυνατότητες στον 21ο αιώνα. Σε δεκάδες περίπτερα, οι ομάδες πωλήσεων στέκονταν με παγωμένα χαμόγελα, προσπαθώντας να προσελκύσουν πελάτες ενώ έπιναν ατελείωτα φλιτζάνια καφέ. Ένας Αμερικανός συνταγματάρχης προσέφερε μια ματιά σε νέες εκρηκτικές τεχνολογίες μέσω γυαλιών εικονικής πραγματικότητας. Άνδρες από τις εταιρείες “Operation Bitcoin” και “Bitcoin Beach” περπατούσαν στους διαδρόμους, μοιράζοντας επαγγελματικές κάρτες, ενώ απέφευγαν συζητήσεις με άτομα χωρίς διακριτικά υψηλού βαθμού στους ώμους τους. Ο Ιαν Νιούελ, αντιπρόεδρος της νεοφυούς επιχείρησης τεχνητής νοημοσύνης OpenTeams, με έδρα το Όστιν, η οποία είναι εργολάβος του Πενταγώνου τα τελευταία τρία χρόνια, δήλωσε ότι ενώ δεν περίμενε άμεσες πωλήσεις, το ταξίδι στη Ρώμη θα είχε ως αποτέλεσμα ισχυρότερες σχέσεις με μια ταχέως αναπτυσσόμενη περιοχή του πλανήτη. “Είμαι ενθουσιασμένος που θα χτίσω σχέσεις σε ευρεία κλίμακα με την Αφρική, αντί να δίνω απλώς συμβουλές”, δήλωσε ο Νιούελ.
Θολές γραμμές
Η σκηνή αυτή ανέδειξε τις προσπάθειες του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να μετατρέψει τις πωλήσεις όπλων και τις εμπορικές σχέσεις σε κεντρικό εργαλείο εξωτερικής πολιτικής. Από τη στιγμή που ουσιαστικά διέλυσε τον Οργανισμό των ΗΠΑ για τη Διεθνή Ανάπτυξη (USAID) το 2025, ο Τραμπ έχει αναδιαμορφώσει τη διάδραση με τους εταίρους των Ηνωμένων Πολιτειών στη βάση πιο αμιγώς συναλλακτικών όρων. Τον Φεβρουάριο, η κυβέρνηση των ΗΠΑ ζήτησε από τις υπηρεσίες της να εντοπίσουν ευκαιρίες εξαγωγών και να αναπτύξουν έναν “κατάλογο πωλήσεων” με οπλικά συστήματα προς προώθηση στο εξωτερικό.
Αν και η ιδέα εξακολουθεί να είναι υπό διαμόρφωση, η μετάβαση σε αυτήν ακριβώς τη συναλλακτική προσέγγιση ήταν ένα από τα κύρια θέματα συζήτησης στη Ρώμη, καθώς οι ιδιωτικοί εργολάβοι προσπαθούν να καλύψουν το κενό που άφησε η USAID. Ο αντιστράτηγος Τζον Μπρέναν, αναπληρωτής διοικητής του Αμερικανικού Στρατηγείου Αφρικής, είπε σε δημοσιογράφους ότι η σύνοδος αντικατοπτρίζει “το εμπόριο, όχι την αρωγή, μια κατεύθυνση που μας έχει δοθεί ρητά”, καθώς και ότι το Πεντάγωνο συνεργάζεται τώρα με ιδιωτικές αμερικανικές εταιρείες προκειμένου εκείνες να μεσολαβούν για συμφωνίες σε όλη την Αφρική.
Ο Κότερ Φρίες, ιδρυτής της Triumvirate Industries, μιας εταιρείας από το Ουαϊόμινγκ, αναζητούσε ευκαιρίες εξόρυξης σε περιοχές της υποσαχάριας Αφρικής που πλήττονται από πολέμους. Φορούσε καφέ κοστούμι με ρίγες, καπέλο και μπότες από φιδίσιο δέρμα -“είμαι πραγματικός καουμπόι”, δήλωσε – και ανέφερε την εμπειρία της εταιρείας του στο Νότιο Σουδάν, όπου έχει κερδίσει εκχωρήσεις από την κυβέρνηση, αλλά δεν έχει αρχίσει ακόμη την εξόρυξη. “Η εξόρυξη είναι θεμελιώδης δραστηριότητα για τον ανθρώπινο πολιτισμό, ωστόσο την έχουμε παρατήσει γιατί θεωρείται βρώμικη”, είπε. “Την έχουμε παραδώσει στους Κινέζους”.
Εντούτοις, αρκετοί συμμετέχοντες εξέφρασαν σύγχυση για τη εν εξελίξει μετάβαση η οποία λαμβάνει χώρα υπό την αιγίδα της αμερικανικής κυβέρνησης. Ο Αλεξ Μέρχλε της εταιρείας Abdel Hadi Abdullah Al Qahtani & Sons, μιας σαουδαραβικής κοινοπραξίας με ενδιαφέροντα σε τομείς όπως τα ορυκτά και η τεχνολογία άμυνας, δήλωσε ότι θα επιθυμούσε μεγαλύτερη σαφήνεια σχετικά με το πώς οι επιχειρήσεις θα μπορούσαν να αναλάβουν τον ρόλο που έπαιζε κάποτε η αμερικανική κυβέρνηση μέσω της USAID. “Η διαχωριστική γραμμή μεταξύ πολιτικής και επιχειρηματικής δραστηριότητας έχει σίγουρα θολώσει πολύ”, τόνισε ο Μέρχλε.
Συνέπεια
Ορισμένοι Αφρικανοί συμμετέχοντες αμφισβητούν πάντως το κατά πόσο η νέα αμερικανική προσέγγιση μπορεί να λειτουργήσει. Στη Μπενίν, όπου οι τρομοκράτες οι οποίοι συνδέονται με την Αλ Κάιντα είναι ολοένα και πιο ενεργοί, ο στρατός παλεύει με τις περικοπές από πλευράς ΗΠΑ σε προγράμματα εκπαίδευσης και σε προμήθειες – τομείς στους οποίους οι ιδιωτικές εταιρείες είναι λιγότερο πιθανό να εμπλακούν.
“Λένε, ‘Αποσύρουμε τη βοήθεια στη χώρα σας, αλλά να η τεχνολογία που πρέπει να χρησιμοποιήσετε’”, δήλωσε ο αντιστράτηγος Άμπου Ίσα, επικεφαλής των χερσαίων δυνάμεων της Μπενίν. Η κύρια ανησυχία μας, συνέχισε, είναι ότι η συνεργασία με τις ΗΠΑ δεν είναι πια εξασφαλισμένη, καθώς δεν υπάρχει εμπιστοσύνη στη συνέπεια της Ουάσινγκτον. “Πώς μπορούμε να βασιστούμε σε έναν εταίρο που μπορεί να αλλάξει άποψη από τη μια μέρα στην άλλη;”.
Απόδοση – Επιμέλεια: Γιώργος Δ. Παυλόπουλος
BloombergOpinion
