Στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού Θεσσαλονίκης μεταφέρθηκε η έκθεση «ΑΓΩΝΙΕΣ – Διαμαντής», η οποία συνδιοργανώθηκε από το Γραφείο Τύπου και Πληροφοριών (ΓΤΠ) της Κυπριακής Δημοκρατίας, τη Λεβέντειο Πινακοθήκη και το Γενικό Προξενείο της Κυπριακής Δημοκρατίας στη Θεσσαλονίκη, με τη στήριξη του Μουσείου Βυζαντινού Πολιτισμού Θεσσαλονίκης.
Η Έκθεση επικεντρώνεται στην ενότητα έργων «Αγωνίες», ένα βαθιά εκφραστικό σύνολο δημιουργιών του πρωτοπόρου Κύπριου καλλιτέχνη Αδαμάντιου Διαμαντή (1900-1994), που αποτυπώνει με ένταση και ευαισθησία τον ανθρώπινο αγώνα. Συγκεκριμένα, τον αγώνα των γυναικών της σύγχρονης Ιστορίας της Κύπρου, οι οποίες μπροστά στον άμεσο κίνδυνο παλεύουν να σώσουν ό,τι πιο πολύτιμο έχουν: τα παιδιά τους και τα ζώα τους, από τα οποία εξαρτιόταν η επιβίωση του αγροτικού κόσμου της Κύπρου.
Τα εγκαίνια τέλεσε το Σάββατο, 28 Μαρτίου 2026, ο Υπουργός Εσωτερικών της Κυπριακής Δημοκρατίας κ. Κωνσταντίνος Ιωάννου, στην παρουσία του Υφυπουργού Παιδείας, αρμόδιου για την Ανώτατη Εκπαίδευση, της Ελληνικής Δημοκρατίας δρα Νίκου Παπαϊωάννου και του Υφυπουργού Ανάπτυξης, αρμόδιου για την Έρευνα και την Καινοτομία, της Ελληνικής Δημοκρατίας κ. Σταύρου Καλαφάτη.
Την εκδήλωση χαιρέτισαν ο Υπουργός Εσωτερικών της Κυπριακής Δημοκρατίας κ. Κωνσταντίνος Ιωάννου, ο Υφυπουργός Παιδείας, αρμόδιος για την Ανώτατη Εκπαίδευση, της Ελληνικής Δημοκρατίας δρ Νίκος Παπαϊωάννου, ο Υφυπουργός Ανάπτυξης, αρμόδιος για την Έρευνα και την Καινοτομία, της Ελληνικής Δημοκρατίας κ. Σταύρος Καλαφάτης, η Διευθύντρια του ΓΤΠ κα Αλίκη Στυλιανού, ο Γενικός Πρόξενος της Κυπριακής Δημοκρατίας στη Θεσσαλονίκη κ. Κωνσταντίνος Πολυκάρπου, εκ μέρους του Προέδρου του Ιδρύματος «Αναστάσιος Γ. Λεβέντης» κ. Αναστάσιου Π. Λεβέντη η Διευθύντρια του Ιδρύματος κα Λουκία Λοΐζου Χατζηγαβριήλ, η Διευθύντρια της Λεβεντείου Πινακοθήκης κα Κατερίνα Στεφανίδου, ο Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Μουσείου Βυζαντινού Πολιτισμού κ. Χαράλαμπος Μπακιρτζής και εκ μέρους της πρώην Γενικής Διευθύντριας του Μουσείου Βυζαντινού Πολιτισμού δρος Αγαθονίκης Τσιλιπάκου η Προϊστάμενη του Τμήματος Συλλογής Εικόνων, Τοιχογραφιών, Ψηφιδωτών, Αντιγράφων, Χειρογράφων, Ανθιβόλων, Χαρακτικών, Σχεδίων, Παλαιτύπων και Συλλογών του Μουσείου κα Ευαγγελία Αγγέλκου.
Aποτύπωσε την ψυχή του λαού
Ο Υπουργός Εσωτερικών κ. Ιωάννου, στο χαιρετισμό του μεταξύ άλλων, υπογράμμισε τη σημαντικότητα της εκδήλωσης ως πολιτιστικής στιγμής. «Μέσα από την έκθεση, αναδεικνύεται το έργο του κορυφαίου Κύπριου ζωγράφου Αδαμάντιου Διαμαντή και, ειδικότερα, η σημαντική ενότητα της δουλειάς του με γενικό τίτλο “Αγωνίες”, η οποία αποτελεί μια αυθεντική αποτύπωση της ιστορικής εμπειρίας και της ψυχής του κυπριακού λαού», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Στη συνέχεια ο Υπουργός αναφέρθηκε στην παρακαταθήκη του έργου του Διαμαντή, το οποίο συνιστά ένα εθνικό αρχείο συλλογικής μνήμης. «Στα έργα της συλλογής “Αγωνίες”, που φιλοτεχνήθηκαν την περίοδο 1963 έως 1977, καθρεφτίζονται οι δοκιμασίες, οι φόβοι, αλλά και η αντοχή ενός λαού που βίωσε βαθιές ιστορικές τομές. Μέσα από τις μορφές και τις σκηνές που προβάλλονται στα εμβληματικά του έργα, αναδεικνύονται διαχρονικές αξίες, όπως η ανθρωπιά και η αξιοπρέπεια, που χαρακτηρίζουν τον κυπριακό ελληνισμό», τόνισε ο κ. Υπουργός.
Ο κ. Ιωάννου δεν παρέλειψε να εκφράσει τα θερμά του συγχαρητήρια στον Γενικό Πρόξενο της Κυπριακής Δημοκρατίας στη Θεσσαλονίκη, ο οποίος ήταν ο εμπνευστής της πρωτοβουλίας, καθώς και στη Διευθύντρια και το προσωπικό του ΓΤΠ «που αγκάλιασαν αυτή την ιδέα και την μετουσίωσαν σε πράξη, με δημιουργικότητα και αφοσίωση».
Ο Υφυπουργός Παιδείας δρ Νίκος Παπαϊωάννου στον δικό του χαιρετισμό, μεταξύ άλλων, ανέφερε: «Πιστεύω πως η τέχνη μας ενώνει, η τέχνη μας εμπνέει και η τέχνη μας δίνει φωνή. Δίνει φωνή στα συναισθήματα και τις σκέψεις μας. Αυτό έκανε και ο Αδαμάντιος Διαμαντής, αυτό δείχνει το έργο του. Και αν δεχθούμε ότι η παιδεία είναι η βάση του κάθε έθνους, η παιδεία είναι ο στυλοβάτης για την παρουσία του έθνους ανά τους αιώνες, η τέχνη και ο πολιτισμός είναι ο δεύτερος πυλώνας που στηρίζει ο ένας στον άλλο. Είναι αδιάλειπτη η σχέση ιστορικά μεταξύ Ελλάδας Κύπρου. Αυτού του επιπέδου τα έργα δίνουν πνοή, δίνουν ουσία στον ελληνικό πολιτισμό απανταχού της γης και για τον λόγο αυτό πιστεύω ότι το έργο του Αδαμάντιου Διαμαντή, όπως αυτό εκφράζεται μέσα από τις αγωνίες, δεν έχει μόνο την προσωπική ενσυναίσθηση και τα προσωπικά βιώματα στην πορεία της ζωής. Εμπεριέχει και πολιτικά, αλλά και εθνικά μηνύματα, τα οποία είναι ουσιαστικά είναι ζωντανά σε όλη τη διαδρομή.»
Ο Υφυπουργός Ανάπτυξης κ. Σταύρος Καλαφάτης, χαιρετίζοντας την εκδήλωση, μεταξύ άλλων, είπε: «Μας δίνεται για ακόμη μια φορά [η ευκαιρία] με αυτόν τον τρόπο να διατρανώσουμε και να αποτυπώσουμε την κοινή πορεία μεταξύ της Κυπριακής Δημοκρατίας και της Ελλάδος. Και θα έλεγε κάποιος ότι αυτό ναι, είναι φυσιολογικό, μια πολιτιστική δραστηριότητα να δίνει την ευκαιρία να έρθουμε ακόμη μια φορά κοντά ο ένας στον άλλον. Μας δίνεται, ωστόσο, η ευκαιρία να πούμε ότι ήμασταν, είμαστε και θα είμαστε μαζί και στα εύκολα και στα δύσκολα. Όπως είπε με πολύ χαρακτηριστικό τρόπο ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, στη δύσκολη στιγμή, μια από τις πολλές που έχει περάσει η δημοκρατία, θα ήμασταν εκεί ακόμα και αν θα ήμασταν μόνοι.»
Αφοσιωμένος στην τέχνη του
Η Διευθύντρια του ΓΤΠ κα Αλίκη Στυλιανού, μεταξύ άλλων, αναφέρθηκε στην προσωπική της σχέση με τον Αδαμάντιο Διαμαντή, τον οποίο θυμάται ως «έναν άνθρωπο που, παρά την προχωρημένη ηλικία του, παρέμενε ακούραστος και αφοσιωμένος στην τέχνη του».
Χαρακτήρισε τον Διαμαντή ως «ο πατέρας της σύγχρονης κυπριακής τέχνης, ο δάσκαλος που ενέπνευσε την αγάπη για την τέχνη σε γενιές Κυπρίων, ο άνθρωπος που αγάπησε και αγαπήθηκε από τους λόγιους, αλλά και τους ανθρώπους του καθημερινού μόχθου».
Αναφερόμενη στην έκθεση, η κα Στυλιανού είπε: «Η ενότητα “ΑΓΩΝΙΕΣ – Διαμαντής” έχει ιδιαίτερη σημασία για την Κύπρο του σήμερα, καθώς αντανακλά βαθιές εμπειρίες που συνεχίζουν να διαμορφώνουν τη συλλογική ταυτότητα του τόπου μας. Σε έναν κόσμο που μεταβάλλεται ραγδαία, με ολοένα πιο σύνθετες κοινωνικές, οικονομικές και τεχνολογικές προκλήσεις που δοκιμάζουν την αντοχή και την προσαρμοστικότητά μας, το έργο του Διαμαντή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη αξία.»
Η κα Στυλιανού ευχαρίστησε το Γενικό Προξενείο της Κυπριακής Δημοκρατίας στη Θεσσαλονίκη για την πολύτιμη συνεργασία στη διοργάνωση της έκθεσης, τη Λεβέντειο Πινακοθήκη για τη διαχρονική αφοσίωση που επιδεικνύει στην προστασία και ανάδειξη του πολιτιστικού και πολιτισμικού πλούτου της Κύπρου μας, καθώς και το Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού Θεσσαλονίκης για τη φιλοξενία.
Οφειλόμενο χρέος
Στον δικό του χαιρετισμό, ο Γενικός Πρόξενος της Κυπριακής Δημοκρατίας στη Θεσσαλονίκη, μεταξύ άλλων, χαρακτήρισε την έκθεση ως «ένα οφειλόμενο ταξίδι για τον κοσμοπολίτη Διαμαντή, που σπούδαζε ήδη από το 1920 στο φημισμένο St Martin’s του Λονδίνου. Που μετέφερε στην τέχνη του, δίνοντας τους νέο περιεχόμενο, τις βαθιές επιρροές από τη Βυζαντινή παράδοση, αλλά και τον El Greco και τον Picasso. Είναι οφειλόμενο χρέος το ταξίδι του ελληνικού πολιτισμού της Κύπρου μας, διά μέσου της Θεσσαλονίκης, στην Ευρώπη και στον κόσμο.»
Στη συνέχεια είπε: «Η συγκίνησή μου, σε προσωπικό επίπεδο, δεν αφορά μόνο στην ποιότητα της συγκεκριμένης συνέργειας του δημοσίου και του ιδιωτικού τομέα της Κύπρου, στην υλοποίηση της ιδέας μας για την προβολή αυτών των εξαιρετικών δειγμάτων του πολιτισμού μας στο εξωτερικό. Κα Στυλιανού, κα Χατζηγαβριήλ και κα Στεφανίδου, στα πρόσωπά σας ευχαριστώ από καρδιάς εσάς και το προσωπικό των οργανισμών που επαξίως διευθύνετε, του Γραφείου Τύπου και Πληροφοριών της Κυπριακής Δημοκρατίας, του Ιδρύματος Α. Γ. Λεβέντη και της Λεβεντείου Πινακοθήκης, αντιστοίχως. Είναι ταυτόχρονα ιδιαίτερα τιμητική για εμάς η παρουσία του πολύπειρου Υπουργού Εσωτερικών κ. Κωνσταντίνου Ιωάννου.»
Την εκδήλωση χαιρέτισε επίσης η Διευθύντρια της Λεβεντείου Πινακοθήκης κα Λουκία Χατζηγαβριήλ, η οποία ευχαρίστησε το Γενικό Προξενείο της Κυπριακής Δημοκρατίας στη Θεσσαλονίκη, το ΓΤΠ της Κυπριακής Δημοκρατίας και το Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού στη Θεσσαλονίκη, για τη δυνατότητα που τους προσέφεραν να παρουσιάσουν το έργο του Διαμαντή σε μια πόλη που αγαπούσε και εκτιμούσε πολύ, μια πόλη που διαφύλαξε το εμβληματικό του έργο «Ο Κόσμος της Κύπρου» για περισσότερες από τρεις δεκαετίες.
Πρωτοπόρος- Δάσκαλος
Στον χαιρετισμό της, εκ μέρους του Προέδρου του Ιδρύματος «Αναστάσιος Γ. Λεβέντης», η κα Χατζηγαβριήλ, μεταξύ άλλων, είπε: «Αυτή η έκθεση φωτίζει με τρόπο διαφορετικό τον Διαμαντή, έναν ζωγράφο που δίκαια κατατάσσεται στις ηγετικές μορφές της σύγχρονης κυπριακής τέχνης. Που δίκαια θεωρείται κύριος εμπνευστής μιας ολόκληρης γενιάς καλλιτεχνών και «δάσκαλος» όλων εκείνων που ακολούθησαν τα δημιουργικά εικαστικά βήματά του. Παράλληλα, μας δίνει την ευκαιρία να γνωρίσουμε και άλλες πτυχές αυτής της πολύπλευρης προσωπικότητας και να ανιχνεύσουμε τα βαθύτερα μηνύματα που κρύβουν οι “Αγωνίες” του – όπως την αγάπη για την πατρίδα, τη μάνα, τον τόπο, το μέλλον.»
Ο Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Μουσείου Βυζαντινού Πολιτισμού, μεταξύ άλλων, μίλησε για τη διαχρονικότητα που χαρακτηρίζουν τις «Αγωνίες». Συγκεκριμένα είπε: «Μισόν αιώνα μετά, εν μέσω φλεγόμενης Μέσης Ανατολής, οι Αγωνίες του Αδαμαντίου Διαμαντή, που σήμερα παρουσιάζονται στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού, γίνονται επίκαιρες, οικουμενικές και διαχρονικές· ξαναλέγουν ότι η Κύπρος παραμένει μεταξύ Ανατολής και Δύσης βράχος σταθερότητας σε κλυδωνιζόμενη θάλασσα και οι Κύπριοι αναπόσπαστα δεμένοι με τον τόπο τους.»
Η πρώην Γενική Διευθύντρια του Μουσείου Βυζαντινού Πολιτισμού δρ Αγαθονίκη Τσιλιπάκου στον χαιρετισμό της, τον οποίο ανέγνωσε η Προϊστάμενη του Τμήματος Συλλογής Εικόνων, Τοιχογραφιών, Ψηφιδωτών, Αντιγράφων, Χειρογράφων, Ανθιβόλων, Χαρακτικών, Σχεδίων, Παλαιτύπων και Συλλογών του Μουσείου Βυζαντινού Πολιτισμού κα Ευαγγελία Αγγέλκου, μεταξύ άλλων, ανέφερε: «Σε όλα τα παρουσιαζόμενα έργα της σειράς “Αγωνίες” πρωταγωνιστεί η γυναίκα-μητέρα και τονίζεται η μητρότητα. Οι μορφές του Διαμαντή αποδίδονται με ιδεατό και συμβολικό τρόπο, με την αντιρεαλιστική χρήση των χρωμάτων, παραπέμποντας σε μορφές της βυζαντινής εικονογραφίας και παράδοσης. Οι ταραγμένες και κινούμενες μορφές του ζωγράφου, τα συμπλέγματά τους μού θυμίζουν πολύ σκηνές βρεφοκτονίας. Τα αφιλόξενα τοπία του Διαμαντή απηχούν τα ορεινά, απόκρημνα τοπία της βυζαντινής και μεταβυζαντινής ζωγραφικής. Ο ζωγράφος εκφράζει, ταυτόχρονα με τα πάθη του κυπριακού λαού ή και μέσα από αυτά, τη διαρκή αγωνία για την επιβίωση, τη σωτηρία και τη λύτρωση, πραγματική και συμβολική, την αέναη αγωνία του ανθρώπου που ισορροπεί μεταξύ ζωής και θανάτου, δίδοντας παράλληλα έναν υπερβατικό και μεταφυσικό χαρακτήρα στις συνθέσεις του.»
Την έκθεση επιμελούνται η Διευθύντρια του Ιδρύματος «Αναστάσιος Γ. Λεβέντης» κα Λουκία Λοΐζου Χατζηγαβριηλ, η Διευθύντρια της Λεβεντείου Πινακοθήκης κα Κατερίνα Στεφανίδου και η Επιμελήτρια της Λεβεντείου Πινακοθήκης κα Δέσποινα Χριστοφίδου. Η έκθεση παρουσιάζει πέντε από τα οκτώ έργα της σειράς «Αγωνίες», καθώς και πολυάριθμα προσχέδια, προσφέροντας στο κοινό μια προσέγγιση στο καλλιτεχνικό του ταξίδι που ολοκληρώθηκε με τον τελικό πίνακα «Αγωνίες Πριν και Μετά». Η απειλή στις «Αγωνίες» του Διαμαντή δεν απεικονίζεται, αλλά γίνεται αισθητή, υπονοείται· για τον λόγο αυτόν τα έργα του είναι τόσο επίκαιρα όσο και διαχρονικά, ανοίγοντας έναν διάλογο για τα κρίσιμα ζητήματα του εκτοπισμού και της αβεβαιότητας της εποχής μας.
Οι επισκέπτες της έκθεσης θα έχουν επίσης την ευκαιρία να παρακολουθήσουν απόσπασμα από το νέο επεισόδιο της επιτυχημένης σειράς ταινιών παραγωγής του ΓΤΠ «Art in the city», το οποίο είναι αφιερωμένο στον Αδαμάντιο Διαμαντή.
>>Η έκθεση «ΑΓΩΝΙΕΣ – Διαμαντής» είναι ανοικτή για το κοινό από τις 29 Μαρτίου έως τις 31 Μαΐου 2026, στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού (Λεωφόρος Στρατού 2, 54640 Θεσσαλονίκη). Οι ώρες λειτουργίας είναι Δευτέρα με Κυριακή από τις 08:00 μέχρι τις 20:00. Για πληροφορίες το κοινό μπορεί να καλεί στο τηλέφωνο 2313 306422.
Εγγραφή στο Newsletter
