Το ταμπού του θανάτου, το δικαίωμα στην ευθανασία καθώς και στην αυτοδιάθεση του κάθε ενός να πεθαίνει υπό τους όρους που ο ίδιος ορίζει, φέρνει στον δημόσιο διάλογο η συγκλονιστική και συνάμα τραγική ιστορία μιας 25χρονης στην Ισπανία.
Η Νοέλια Καστίλιο πέρασε μια δύσκολη, αν και σύντομη, ζωή. Οι γονείς της αντιμετώπιζαν προβλήματα εθισμού και εκείνη μεγάλωσε σε ένα δυσλειτουργικό περιβάλλον, όπως επίσης και σε ανάδοχες οικογένειες. Το 2022 και ενώ διέμενε σε ένα κρατικό κέντρο για ευάλωτες γυναίκες, η Νοέλια κακοποιήθηκε σεξουαλικά καθώς βιάστηκε ομαδικά.
Αδυνατώντας να διαχειριστεί αυτό που της συνέβη, λίγο καιρό μετά μέσα στο ίδιο έτος, η Νοέλια πέφτει στο κενό από τον πέμπτο όροφο πολυκατοικίας, έχοντας κάνει προηγουμένως χρήση κοκαΐνης.
Η ζωή, τότε, της επιφυλάσσει ένα νέο μαρτύριο. Επιζεί από την απόπειρα αυτοκτονίας, όμως πλέον είναι παραπληγική, έχει υποστεί μόνιμες βλάβες και αντιμετωπίζει χρόνιο πόνο. Υπό αυτά τα δεδομένα, η 25χρονη ζητά να υποβληθεί σε ευθανασία, ένα δικαίωμα το οποίο προσφέρεται στην Ισπανία από το 2021.
Σχεδόν δύο χρόνια αργότερα, τον Ιούλιο του 2024, η επιτροπή ειδικών έκανε δεκτό το αίτημά της. Ωστόσο, η ευθανασία της αναβάλλεται καθώς ο πατέρας της προσέφυγε κατά της απόφασης και πέτυχε αναστολή.
Η Νοέλια ήταν τόσο αποφασισμένη που προσέφυγε στο Συνταγματικό δικαστήριο της Ισπανίας και στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. «Θέλω να τελειώσω τη ζωή μου με αξιοπρέπεια» είπε στο δικαστήριο τον Μάρτιο του 2025. Το δικαστήριο τη δικαίωσε, αναφέροντας στην απόφασή του: «Δεν υπήρχε παραβίαση των θεμελιωδών δικαιωμάτων» και συνεπώς είχε δικαίωμα σε υποβοηθούμενη αυτοκτονία.
Λίγα 24ωρα πριν βάλει τέλος στη ζωή της, η 25χρονη έδωσε μια συνέντευξη αναφέροντας τις συνθήκες κάτω από τις οποίες θέλει να εγκαταλείψει τον κόσμο. «Θέλω να πεθάνω όμορφη. Θα φορέσω το πιο όμορφο φόρεμά μου και θα βαφτώ», ανέφερε. Είπε, επίσης, πως δεν επιθυμεί να βρίσκεται κανένας συγγενείς ή φίλος μαζί της στο δωμάτιο, θα τους αποχαιρετήσει όλους πριν την ιατρική πράξη.
«Κανένα μέλος της οικογένειάς μου δεν είναι υπέρ της ευθανασίας. Και τι γίνεται με όλο τον πόνο που έχω υποστεί όλα αυτά τα χρόνια; Δεν έχω όρεξη να κάνω τίποτα: να μη βγαίνω έξω, να μην τρώω, να μην κάνω τίποτα. Ο ύπνος είναι πολύ δύσκολος για μένα και έχω πόνους στην πλάτη και τα πόδια», είπε.
Όταν ο πόνος του άλλου είναι ατομικός και βιώνεται μόνο από τον ίδιο, πώς η απόφαση για το θάνατό του γίνεται συλλογική; Γιατί έχει σημασία τι λέει ο πατέρας ή μητέρα ή ολόκληρη η κοινωνία;
Θα αναρωτηθεί κάποιος αν μπορούσε να αποφευχθεί η ανάγκη της ευθανασίας;
Σαφώς, η ιστορία της Νοέλια δείχνει ένα σύστημα που πάσχει. Ως παιδί έμεινε εκμαθημένη στον εθισμό των γονιών της. Ως νεαρή ανήλικη έπεσε θύμα βιασμού σε μια δομή για ευάλωτα άτομα. Ως άτομο που βίωσε σεξουαλική κακοποίηση δεν έλαβε υποστήριξη για να το ξεπεράσει. Ως παραπληγική, ενδεχομένως, δεν λάμβανε ανακουφιστική φροντίδα ή άλλες μορφές φροντίδας, ώστε να καταφέρει να βρει ξανά κίνητρο για ζωή.
Την περασμένη Πέμπτη, λοιπόν, η Νοέλια απόλαυσε το δικαίωμά της στον θάνατο. Ένα δικαίωμα που πέρα από την Ισπανία, προσφέρεται και στο Βέλγιο, το Λουξεμβούργο, την Ολλανδία, τον Καναδά, την Νέα Ζηλανδία, την Αυστραλία, την Κολομβία, το Εκουαδόρ, την Ουρουγουάη, την Ελβετία και ορισμένες πολιτείες των ΗΠΑ. Στην Πορτογαλία έχει αποποινικοποιηθεί η διαδικασία.
Στην Κύπρο άνοιξε η συζήτηση μέσω μιας πρότασης νόμου, η οποία το πιθανότερο θα μείνει για χρόνια στο συρτάρι. Το δυστύχημα είναι πως πέρα από την ευθανασία, ίσως μείνουν σε αναμονή και όλες οι υποστηρικτικές παροχές.
