Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει αναστατώσει τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας, με τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να εξετάζουν πώς θα αντιδράσουν καλύτερα και ήδη κάποιες προχωρούν σε μειώσεις των φόρων στα καύσιμα, προκειμένου να προστατεύσουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις από χειρότερες επιπτώσεις.
Οι τιμές των καυσίμων σε όλη την Ευρώπη έχουν αυξηθεί, με τους φόρους όμως να αποτελούν σχεδόν το μισό του κόστους στην τελική τιμή που πληρώνουν οι πολίτες. Τα στοιχεία που συγκέντρωσε ο Φιλελεύθερος από το δελτίο τιμών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στα καύσιμα και το Τμήμα Φορολογίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δείχνουν ότι οι φόροι καυσίμων περιλαμβάνουν περιβαλλοντικούς φόρους σε πολλές χώρες της ΕΕ, οι οποίοι εφαρμόζονται ανά λίτρο.
Για παράδειγμα, τουλάχιστον οκτώ κράτη μέλη της ΕΕ περιλαμβάνουν φόρο άνθρακα, ενέργειας ή άλλο περιβαλλοντικό φόρο στον συνολικό ειδικό φόρο κατανάλωσης.
Η ΕΕ ορίζει έναν ελάχιστο ειδικό φόρο κατανάλωσης. Ωστόσο, τα κράτη μέλη μπορούν να ορίσουν υψηλότερους εθνικούς φορολογικούς συντελεστές για να επιτύχουν τους δικούς τους δημοσιονομικούς, περιβαλλοντικούς και οικονομικούς στόχους.
Όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ επιβάλλουν επίσης, επιπλέον, φόρο προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) στην πώληση βενζίνης και πετρελαίου. Οι συντελεστές ΦΠΑ κυμαίνονται από 17% στο Λουξεμβούργο έως 27% στην Ουγγαρία. Ο ΦΠΑ στην Κύπρο είναι 19%, από τους χαμηλότερους συντελεστές σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Πέρα από την πολιτική συζήτηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο και την εργαλειοθήκη μέτρων που επεξεργάζεται η Κομισιόν, με οδηγίες του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, αλλά και τα μέτρα που λαμβάνονται από κυβερνήσεις για να μειωθεί το ενεργειακό κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, έχει σημασία πως διαμορφώνεται ο χάρτης τιμών στην Ευρώπη, σε ποιες χώρες είναι φθηνά τα καύσιμα και ποιους φόρους έχουν.
Στις 20 Μαρτίου 2026, η συνολική φορολογική επιβάρυνση για το ντίζελ κίνησης στην ΕΕ ήταν κατά μέσο όρο 44,6%, με τους φόρους να υπερβαίνουν το 50% στην Ιταλία, τη Μάλτα, τη Σλοβενία και την Ιρλανδία.
Ο φόρος στα καύσιμα στην ΕΕ
Οι πολίτες της Βουλγαρίας (με μήνα αναφοράς Ιανουάριος 2026) πληρώνουν φόρο €0,363 ανά λίτρο, της Μάλτας €0,359 και της Κύπρου €0,429 (42.9 σεντς) ανά λίτρο.
Η Ελλάδα έχει σημαντικά υψηλότερη φορολογία καυσίμων σε σχέση με την Κύπρο, με τον ειδικό φόρο κατανάλωσης να ανέρχεται περίπου σε 0,70€/λίτρο βενζίνης και ΦΠΑ 24%, κατατάσσοντάς την στις ακριβότερες χώρες της ΕΕ. Η μέση τιμή βενζίνης στην Ελλάδα είναι €1,924.
Στις υπόλοιπες χώρες, ο φόρος βενζίνης ανά λίτρο (στοιχεία Ιανουάριος 2026) είναι: Αυστρία €0,482, Βέλγιο 0,600, Κροατία € 0,512, Τσεχία €0,529, Δανία €0,717, Εσθονία €0,591, Φινλανδία €0,672, Γαλλία €0,683, Γερμανία €0,655, Ουγγαρία €0,409, Ιρλανδία €0,706, Ιταλία €0,713, Λετονία €0,555, Λιθουανία € 0,562, Λουξεμβούργο €0,569, Ολλανδία € 0,845, Πολωνία €0,423, Πορτογαλία €0,657, Ρουμανία €0,602, Σλοβακία €0,514, Σλοβενία €0,599, Σουηδία € 0,434. Ο μέσος στην Ευρώπη είναι €0,570 και ο ελάχιστος φόρος βενζίνης ανά λίτρο στην ΕΕ €0,359.
Ακόμη ένα σημαντικό στοιχείο για τις τιμές στα καύσιμα είναι ότι η τιμή της βενζίνης 95 οκτανίων χωρίς φόρο στην Κύπρο (τιμές ευρωπαϊκού δελτίου 16 Μαρτίου) είναι €0,756.96, στη Βουλγαρία €0,746,32 και στη Μάλτα €0,586.21. Η τελική τιμή μαζί με τους φόρους σε συνδυασμό με την τιμή καυσίμων διεθνώς έχει ως αποτέλεσμα ο καταναλωτής να πληρώνει μέση τιμή €1,424.02 στην Κύπρο (η τρίτη φθηνότερη πανευρωπαϊκά), €1.331.20 στη Βουλγαρία (η πιο φθηνή στην ΕΕ) και €1,3340 (δεύτερη πιο φθηνή) στη Μάλτα.
Πρέπει να διευκρινίσουμε ότι η διατήρηση υψηλών συντελεστών ΦΠΑ -όπως το 24%- δεν επιβάλλεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά αποτελεί καθαρά εθνική πολιτική επιλογή, η οποία μπορεί να τροποποιηθεί εντός του υφιστάμενου ευρωπαϊκού πλαισίου. Η Ισπανία έχει ΦΠΑ στα καύσιμα 21% και ο φόρος βενζίνης στα καύσιμα €0,504. Την περασμένη Παρασκευή η κυβέρνηση Σάντσεθ ανακοίνωσε σημαντικές μειώσεις στον φόρο κατανάλωσης και τον ΦΠΑ στα καύσιμα κίνησης.
Ο συντελεστής ΦΠΑ στα καύσιμα στη Γερμανία είναι 19% και ο φόρος βενζίνης ανά λίτρο στα καύσιμα € 0,655 ανά λίτρο.
Mέτρα ελάφρυνσης καταναλωτών στην Κύπρο και αλλού
Στην Κύπρο, οι λύσεις που εξετάζονται, σύμφωνα με τον Υπουργό Οικονομικών Μάκη Κεραυνό, ο οποίος μιλούσε χθες το μεσημέρι στην ενημερωτική εκπομπή του ΡΙΚ 1, αφορούν την επαναφορά του μέτρου της μείωσης του φόρου κατανάλωσης στα καύσιμα. Ο κ. Κεραυνός απέκλεισε το ενδεχόμενο να επιβληθεί πλαφόν στη χονδρική και λιανική τιμή, καθώς αυτή πρακτικό δεν βοηθά τους καταναλωτές, όπως υποστήριξε.
Η Κύπρος εφάρμοσε μειωμένο ειδικό φόρο κατανάλωσης στα καύσιμα σε αρκετές περιόδους, με τις σημαντικότερες παρατάσεις να λήγουν στα τέλη του 2022 και εντός του 2023, ενώ το μέτρο είχε ξεκινήσει νωρίτερα για την αντιμετώπιση της ακρίβειας.
Να δούμε τι ενέργειες έχουν κάνει τα άλλα κράτη, για την άμβλυνση του οικονομικού πλήγματος από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, σύμφωνα με τα δημοσιεύματα στον ηλεκτρονικό τύπο.
- Η ελληνική κυβέρνηση ανακοίνωσε χθες επιδοτούμενο diesel κίνησης στο δίκτυο διανομής με 16 σεντς/λίτρο -όφελος στην τελική τιμή (με ΦΠΑ) γύρω στα 20 σεντς/λίτρο αλλά και χορήγηση ψηφιακής κάρτας καυσίμων.
- Προσωρινούς περιορισμούς στις αγορές καυσίμων αποφάσισε να επιβάλει η Σλοβενία για να αντιμετωπίσει τις ελλείψεις που έχουν προκληθεί σε μεγάλο βαθμό από τις δυσκολίες στον διασυνοριακό εφοδιασμό και την αποθήκευση καυσίμων λόγω του πολέμου στο Ιράν. Ο ανεφοδιασμός καυσίμων σε μεμονωμένα πρατήρια περιορίζεται στα 50 λίτρα την ημέρα για τα ιδιωτικά οχήματα και στα 200 λίτρα για νομικά πρόσωπα και ιδιώτες επιχειρηματίες, όπως οι αγρότες.
- Στην Ιταλία, η κυβέρνηση προχώρησε σε μια επιθετική και άμεση λύση, μειώνοντας τον φόρο στα καύσιμα κατά 25 σεντς ανά λίτρο. Το μέτρο έχει προσωρινό χαρακτήρα, με ορίζοντα τριών εβδομάδων.
- Η Αυστρία επιλέγει μια πιο σύνθετη προσέγγιση. Προχωρά σε μικρότερη μείωση του φόρου, της τάξης των 5 σεντς ανά λίτρο, αλλά ταυτόχρονα επιβάλλει περιορισμούς στα περιθώρια κέρδους κατά μήκος της εφοδιαστικής αλυσίδας καυσίμων.
- Η Πορτογαλία αποφάσισε να μειώσει προσωρινά τους φόρους στα καύσιμα. Η μείωση αυτή εφαρμόζεται τόσο στη βενζίνη όσο και στο πετρέλαιο κίνησης και οδηγεί σε μια μικρή πτώση των τιμών στην αντλία, της τάξης των μερικών λεπτών ανά λίτρο.
- Η Ισπανία προχωρά στη μείωση του ΦΠΑ στα καύσιμα από 21% στο 10%.
- Η Γερμανία θέτει περιορισμούς στις αυξήσεις τιμών στα πρατήρια καυσίμων. Η νέα νομοθεσία θα επιτρέπει τις αυξήσεις μόνο μία φορά την ημέρα, στις 12 το μεσημέρι, ενώ οι μειώσεις θα είναι ελεύθερες.
- Η γαλλική κυβέρνηση ανακοίνωσε μέτρα ύψους 2 δισ. ευρώ για τη στήριξη των νοικοκυριών και επαγγελματιών που πλήττονται από τις αυξήσεις στα καύσιμα και το ρεύμα. Δεν έχει ανακοινώσει μειώσεις στις τιμές καυσίμων μέσω των φόρων, ούτε έβαλε πλαφόν στην τιμή.
