Η είσοδος της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο παιχνίδι των βρετανικών βάσεων στην Κύπρο δεν ήταν κάτι που μπορούσε να προσπεράσει το Λονδίνο. Ευθύς μετά την επιστροφή Χριστοδουλίδη από τις Βρυξέλλες δέχθηκε τηλεφώνημα από τον Κιρ Στάρμερ. Προσεκτικά διατυπωμένες οι ανακοινώσεις από την Ντάουνινγκ Στριτ, αφήνοντας εκτός αναφορές όπως το ότι οι βάσεις είναι κυρίαρχες.
Η Λευκωσία δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στο ότι Χριστοδουλίδης και Στάρμερ συνομίλησαν ήδη τρεις φορές σε διάστημα τριών εβδομάδων. Η τελευταία επικοινωνία με πρωτοβουλία του Βρετανού πρωθυπουργού δεν είχε ως αντικείμενο να δοθούν διαβεβαιώσεις ότι οι βρετανικές βάσεις στην Κύπρο δεν θα χρησιμοποιηθούν.
Το Λονδίνο έσπευσε εκ προοιμίου να δώσει διαβεβαιώσεις για τη χρήση των Βάσεων. Είκοσι ημέρες προηγουμένως υπήρξαν παρεξηγήσεις ως προς τη χρήση των βρετανικών βάσεων στο νησί καθώς άλλες οι διαβεβαιώσεις και άλλες οι ανακοινώσεις από πλευράς Βρετανών αξιωματούχων.
Η σπουδή του Λονδίνου για επικοινωνία με την Κύπρο ώστε να δοθούν διαβεβαιώσεις οφείλεται – όπως σημειώνουν κυβερνητικοί κύκλοι στη Λευκωσία – σε δύο γεγονότα: (α) το ότι η κυπριακή κυβέρνηση άνοιξε θέμα συζήτησης βάσεων, και (β) η εμπλοκή της ΕΕ μέσω και της αναφοράς στο κείμενο Συμπερασμάτων που υιοθετήθηκαν στο τελευταίο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.
Τρεις ανακοινώσεις με διαφορετικό λεκτικό
Ένα άλλο σημαντικό στοιχείο που καταγράφει η Λευκωσία είναι το λεκτικό που χρησιμοποιείται από την Ντάουνινγκ στριτ στις τρεις ανακοινώσεις που ακολούθησαν τις αντίστοιχες επικοινωνίες των δύο ηγετών. Η αναφορά στις Βάσεις έχει ιδιαίτερη πολιτική και διπλωματική σημασία.
Στο πρώτο ανακοινωθέν (1 Μαρτίου) γίνεται αναφορά στην ασφάλεια «της Κύπρου και των Κυρίαρχων Περιοχών Βάσεων» — ο πλήρης νομικός όρος «Sovereign Base Areas» που απορρέει από τη Συνθήκη Εγκαθίδρυσης του 1960. Στο δεύτερο (3 Μαρτίου) ο όρος «Sovereign» εξαφανίζεται, με αναφορά μόνο στην «ασφάλεια της Κύπρου». Στο τρίτο (21 Μαρτίου) γίνεται λόγος απλώς για «UK bases».
Η δήλωση της Λευκωσίας
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος σε γραπτή του δήλωση ανέφερε πως κατά τη διάρκεια της συνομιλίας, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας υπογράμμισε τον ρόλο της Κυπριακής Δημοκρατίας ως πυλώνα σταθερότητας και αξιόπιστο εταίρο στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς και τη σημασία της περαιτέρω ενίσχυσης του συντονισμού και συνεργασίας με το Ηνωμένο Βασίλειο, στο πλαίσιο του στρατηγικού διαλόγου των δύο χωρών που εδράζεται στη στενή και ειλικρινή συνεργασία, τον αμοιβαίο σεβασμό και τη διαχρονική εταιρική σχέση.
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ενημέρωσε τον πρωθυπουργό του Ηνωμένου Βασιλείου για την προσέγγιση που παρουσίασε ενώπιον των ηγετών των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πρόσφατο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, για την ανάγκη ανάληψης συντονισμένης πρωτοβουλίας, σε συνεργασία με εταίρους, με στόχο την αποκλιμάκωση της κρίσης.
Υπογράμμισε ότι η αξιοποίηση της πολυμέρειας αποτελεί τη βασική διπλωματική οδό για την ενίσχυση των προσπαθειών αυτών και για την ουσιαστική συμβολή στη διασφάλιση της σταθερότητας, στηρίζοντας ενεργά τα κράτη της περιοχής.
Σύμφωνα με τον κ. Λετυμπιώτη, ο Βρετανός πρωθυπουργός συμφώνησε και αναφέρθηκε στην πρόσφατη κοινή δήλωση που εξέδωσε το Ηνωμένο Βασίλειο μαζί με άλλα κράτη, μεταξύ άλλων τη Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Ολλανδία, Ιαπωνία, Καναδά και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα σε σχέση με τα Στενά του Ορμούζ, η οποία επιβεβαιώνει την κοινή θεώρηση ως προς την ενίσχυση της πολυμέρειας και την επικέντρωση στην αποκλιμάκωση.
Κατά τη διάρκεια της συζήτησης, σε σχέση με τις Βρετανικές Βάσεις στην Κύπρο, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης αναφέρθηκε τόσο σε προβλήματα που προέκυψαν, όσο και σε διδάγματα που αντλήθηκαν από τη μέχρι στιγμής διαχείριση της κρίσης. Στο πλαίσιο αυτό, παρουσίασε συγκεκριμένη πρόταση για έναρξη σχετικών συζητήσεων.
Ο Βρετανός πρωθυπουργός επανέλαβε στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας ότι η ασφάλεια της Κυπριακής Δημοκρατίας είναι θεμελιώδης για το Ηνωμένο Βασίλειο, και ανακοίνωσε την απόφαση ενίσχυσης των μέσων που θα συμβάλουν στα προληπτικά μέτρα που έχουν ληφθεί. Διαβεβαίωσε επίσης ότι οι Βρετανικές Βάσεις στην Κύπρο δεν θα χρησιμοποιηθούν σε οποιεσδήποτε επιθετικές πολεμικές επιχειρήσεις.
