Η κυπριακή οικονομία κινείται σε αναπτυξιακούς ρυθμούς τα τελευταία χρόνια, εξέλιξη η οποία πιστώνεται ασφαλώς στους χειρισμούς των ατόμων που καθορίζουν την οικονομική πολιτική και δη του Υπουργείου Οικονομικών.
Ως αποτέλεσμα των ανωτέρω, καταγράφεται υψηλό δημοσιονομικό πλεόνασμα, το οποίο είναι σε θέση να λειτουργεί σαν μαξιλαράκι σε περιόδους δύσκολες, όπως η παρούσα που διανύουμε, ώστε να στηριχθούν πολίτες και επιχειρήσεις.
Έχοντας καταγράψει τα πιο πάνω και χωρίς πρόθεση οποιασδήποτε κινδυνολογίας, αλλά με στόχο να ληφθούν έγκαιρα μέτρα για την αποτροπή ύφεσης ή πληθωρισμού ή έστω εξελίξεων που θα οδηγήσουν σε δύσκολες καταστάσεις, είναι σημαντικό να λεχθεί ότι αυτή τη στιγμή η κυπριακή οικονομία βρίσκεται ενώπιον ενός εκρηκτικού κοκτέιλ, το οποίο απειλεί τόσο τους καταναλωτές, όσο και τις ίδιες τις επιχειρήσεις.
Συγκεκριμένα:
(α) Την Πέμπτη, ο πρόεδρος της ΑΗΚ προανήγγειλε αυξήσεις στις τιμές του ρεύματος το επόμενο διάστημα της τάξης του 5-7%, ενώ στο χειρότερο σενάριο (που όμως στηρίζεται σε τιμές μπρεντ γύρω στα 102 δολάρια, ενώ χθες ήταν 108 δολάρια το βαρέλι), οι αυξήσεις μπορεί να φτάσουν μέχρι και στο 20% το καλοκαίρι.
(β) Την ίδια μέρα, η Υπηρεσία Προστασίας Καταναλωτή εξέδωσε το εβδομαδιαίο δελτίο επισκόπησης των τιμών των καυσίμων. Στο δελτίο, με χρόνο αναφοράς τις 16 Μαρτίου, καταγράφεται μεταξύ άλλων αύξηση που ξεπερνά τα 7 σεντ το λίτρο για την τιμή της βενζίνης και 12 σεντ για το πετρέλαιο κίνησης. Και είναι βέβαιο πως έρχονται νέες διαδοχικές αυξήσεις τις επόμενες μέρες.
(γ) Σε προχθεσινό δελτίο που εξέδωσε η Στατιστική Υπηρεσία, καταγράφεται αύξηση στις τιμές των κατασκευαστικών υλικών τον Φεβρουάριο του 2026, τόσο σε ετήσια όσο και σε μηνιαία βάση. Ο Δείκτης διαμορφώθηκε στις 119,28 μονάδες με έτος βάσης το 2021=100, καταγράφοντας άνοδο 0,33% σε σύγκριση με τον Ιανουάριο του 2026. Σε ετήσια βάση, σε σχέση με τον Φεβρουάριο του 2025, ο δείκτης σημείωσε αύξηση 0,60%.
Την ίδια ώρα, στο τελευταίο της δελτίο, η Κεντρική Τράπεζα καταγράφει συνέχεια στις αυξήσεις των ακινήτων, με τον δείκτη τιμών να κινείται ανοδικά τόσο σε σχέση με τις οικίες, όσο και σε σχέση με τα ενοίκια.
(δ) Μπορεί να μην λαμβάνονται σοβαρά υπόψη, ωστόσο οι ελλείψεις σε νερό, αποτελούν ένα μεγάλο κίνδυνο για ολόκληρη την οικονομία και όχι μόνο για τη γεωργία και την κτηνοτροφία. Αυτό μάλιστα καταγράφεται σε πρόσφατη έρευνα που διεξήγαγε το Συμβούλιο Οικονομίας και Ανταγωνιστικότητας Κύπρου.
Οι μεγάλοι πονοκέφαλοι
Ας πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά.
–Ηλεκτρικό ρεύμα: Μιλώντας την Πέμπτη στα πλαίσια διάσκεψης Τύπου, ο πρόεδρος της ΑΗΚ Γιώργος Πέτρου προανήγγειλε αύξηση στην τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος από τον Μάιο. Συγκεκριμένα, ο κ. Πέτρου ανέφερε ότι για τον Μάιο, με βάση τιμή του Brent γύρω στα 102 δολάρια το βαρέλι, η αύξηση στο ηλεκτρικό ρεύμα ενδέχεται να κινηθεί μεταξύ 5% και 7%. Μάλιστα, αναφερόμενος στην προοπτική του κόστους ηλεκτρισμού για τον Αύγουστο, σημείωσε ότι σε περίπτωση που η τιμή του πετρελαίου διαμορφωθεί μεταξύ 110 και 115 δολαρίων το βαρέλι, η αύξηση στην τιμή του ρεύματος μπορεί να φθάσει ακόμη και το 20%.
Οι εξελίξεις αυτές δεν θα επηρεάσουν μόνο τους καταναλωτές, αλλά και τις επιχειρήσεις, ιδιαίτερα αυτές που θεωρούνται ενεργοβόρες και συγκαταλέγονται μεταξύ των μεγαλύτερων καταναλωτών ενέργειας. Σε αυτές, συγκαταλέγονται οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στη βιομηχανία τσιμέντου, στην παροχή νερού και επεξεργασία λυμάτων, στον ξενοδοχειακό κλάδο και ασφαλώς στις κατασκευές.
–Καύσιμα κίνησης: Η Υπηρεσία Προστασίας Καταναλωτή εξέδωσε την Πέμπτη το εβδομαδιαίο δελτίο επισκόπησης των τιμών των καυσίμων. Σύμφωνα με τις τιμές που αναγράφονται σε αυτό, με ημερομηνία αναφοράς τις 16 Μαρτίου, η βενζίνη 95 οκτανίων ανήλθε στο 1.424, το πετρέλαιο κίνησης στο 1.589 και το πετρέλαιο θέρμανσης στο 1.094.
Στο αμέσως προηγούμενο δελτίο τιμών, που είχε εκδοθεί από την αρμόδια υπηρεσία με ημερομηνία αναφοράς στις 9 Μαρτίου, οι αντίστοιχες τιμές ήταν: Βενζίνη 95 οκτανίων στο 1.350, το πετρέλαιο κίνησης στο 1.462 και το πετρέλαιο θέρμανσης στο 1.004. Όπως προκύπτει, μέσα σε μια βδομάδα, καταγράφηκε αύξηση στην τιμή της βενζίνης κατά 7 σεντ, του πετρελαίου κίνησης κατά 12 σεντ και του πετρελαίου θέρμανσης κατά 9 σεντ το λίτρο.
Όσον αφορά δε στο διεθνές σκηνικό, οι αγορές χορεύουν στον ρυθμό των δηλώσεων του Ντόναλντ Τραμπ. Την Πέμπτη ο Αμερικανός πρόεδρος προειδοποίησε ότι εάν δεχθούν επίθεση περισσότερες εγκαταστάσεις στο Κατάρ, οι ΗΠΑ θα «τινάξουν στον αέρα ολόκληρο το κοίτασμα φυσικού αερίου του Νότιου Παρς» (το οποίο βέβαια το εκμεταλλεύεται το Ιράν από κοινού με το Κατάρ). Έτσι, το πετρέλαιο Brent βρέθηκε χθες ν’ αγγίζει ακόμα και τα 120 δολάρια το βαρέλι (119,1 δολ.) προτού υποχωρήσουν κάπως οι πιέσεις με την τιμή του πλέον στα 112,8 δολ. με +5%.
–Τρόφιμα και πρώτες ύλες: Οι αυξήσεις στις τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος, αλλά κυρίως του πετρελαίου, είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα προκαλέσουν αλυσιδωτές επιπτώσεις σε μια σειρά άλλων παραγόντων. Μεταξύ άλλων, αναμένεται να προκύψουν αυξήσεις σε τρόφιμα (ήδη καταγράφονται αυξήσεις από τον Φεβρουάριο σε βασικά είδη) και πρώτες ύλες.
Όπως πληροφορούμαστε, υπήρξε αύξηση στις τιμές των λιπασμάτων (ως πρώτη ύλη για την παρασκευή τους χρησιμοποιείται φυσικό αέριο), ενώ σύμφωνα με τη Στατιστική Υπηρεσία ο Δείκτης Τιμών Κατασκευαστικών Υλικών κατέγραψε άνοδο 0,33% σε σύγκριση με τον Ιανουάριο του 2026. Σε ετήσια βάση, σε σχέση με τον Φεβρουάριο του 2025, ο δείκτης σημείωσε αύξηση 0,60%. Ανά κύρια κατηγορία προϊόντων, τις μεγαλύτερες αυξήσεις παρουσίασαν τα ηλεκτρομηχανολογικά είδη με 2,27%, τα προϊόντα από ξύλο, μονωτικά, χημικά και πλαστικά με 1,64% και τα ορυκτά με 0,94%.
–Νερό: Πέραν των πιο πάνω αυξήσεων, ένας σημαντικός κίνδυνος για την οικονομία θεωρείται η έλλειψη νερού. Πρόσφατα, έρευνα εκτίμησης κινδύνων που διεξήγαγε το Συμβούλιο Οικονομίας και Ανταγωνιστικότητας Κύπρου, στην οποία συμμετείχαν 54 στελέχη της κυπριακής οικονομίας -μέλη του ιδιωτικού τομέα από διάφορους κλάδους της οικονομίας και της ακαδημαϊκής κοινότητας- ανέδειξαν ως το μεγαλύτερο κίνδυνο για την κυπριακή οικονομία και ταυτόχρονα τον πιθανότερο να συμβεί την παρατεταμένη ανομβρία, η οποία θα έχει ως συνέπεια ελλείψεις σε νερό.
Προ ημερών, η Βουλή ενέκρινε την τροποποίηση της νομοθεσίας για την ανέγερση νέων μονάδων αφαλάτωσης με διαδικασίες εξπρές μέσω παρακάμψεων. Ωστόσο, γίνεται αντιληπτό, ότι αυτό δεν θα λύσει το πρόβλημα άμεσα.
Αυξήσεις τιμών ακινήτων
Την Τετάρτη 18 Μαρτίου, η Κεντρική Τράπεζα εξέδωσε τον τελευταίο δείκτη τιμών κατοικιών με αναφορά το 4ο τρίμηνο του 2025. Συγκεκριμένα, ο γενικός ΔΤΚ (οικίες και διαμερίσματα) κατά το τέταρτο τρίμηνο του 2025 κατέγραψε τριμηνιαία αύξηση 2,3% σε σύγκριση με αύξηση 1,2% το τρίτο τρίμηνο του 2025.
Αυτό προήλθε από επιταχυνόμενη τριμηνιαία άνοδο ύψους 3% στις τιμές των διαμερισμάτων, και 1,2% στις τιμές οικιών.
Σε ετήσια βάση, καταγράφηκε αύξηση 7,1% στις τιμές κατοικιών το τέταρτο τρίμηνο του 2025, σε σύγκριση με αύξηση 5% το τρίτο τρίμηνο του 2025. Οι τιμές των διαμερισμάτων κατέγραψαν επιτάχυνση 9,6% και των οικιών 3,4% κατά το υπό εξέταση τρίμηνο. Το ζήτημα δεν αφορά αυτήν καθ’ αυτήν την οικονομία. Αλλά το γεγονός ότι πλέον οι πολίτες και ιδιαίτερα οι νέοι δεν είναι σε θέση να αγοράσουν το δικό τους σπίτι, κάτι που δημιουργεί σοβαρές κοινωνικές επιπτώσεις, με το ενδεχόμενο φυγής νέων στο εξωτερικό.
Κεραυνός: Το μελετούμε
Διάφορα σενάρια και μέτρα «που περιλαμβάνουν τα πάντα» επεξεργάζεται το Υπουργείο Οικονομικών για να αμβλύνει «όποια προβλήματα προκύψουν» ως αποτέλεσμα οικονομικών επιπτώσεων από τον πόλεμο στο Ιράν», δήλωσε χθες ο υπουργός Οικονομικών Μάκης Κεραυνός, τονίζοντας ότι παρακολουθούνται «στενά οι εξελίξεις».
Ερωτηθείς αν στα μέτρα περιλαμβάνεται και μείωση φόρων στα καύσιμα, ο κ. Κεραυνός είπε ότι «τα μέτρα ακόμα δεν έχουν συγκεκριμενοποιηθεί, αλλά επεξεργαζόμαστε διάφορα σενάρια που περιλαμβάνουν τα πάντα».
