Ένα γενναίο πακέτο μέτρων συνολικού ύψους €28 εκατ. αποφάσισε το Υπουργικό Συμβούλιο, υιοθετώντας την πρόταση, την οποία κατέθεσε η υπουργός Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, Μαρία Παναγιώτου και αποτελεί την απάντηση της Πολιτείας στην κρίση που ξέσπασε τον Φεβρουάριο του 2026 με την εμφάνιση του αφθώδους πυρετού.
Αναφερόμενη στη χθεσινή απόφαση που περιλαμβάνει εννέα συνολικά μέτρα για στήριξη των κτηνοτρόφων, η κ. Παναγιώτου είπε ότι αυτά κοστολογούνται σε €24,5 εκατ. και τα 3,5 εκατ. με την απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου της 5ης Μαρτίου για προκαταβολή.
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, δίνοντας το στίγμα της απόφασης, τόνισε πως η κυβέρνηση στέκεται έμπρακτα δίπλα στους κτηνοτρόφους, με στόχο όχι μόνο την αποζημίωση για τις απώλειες, αλλά την πλήρη επαναδραστηριοποίηση των μονάδων τους.
Το σχέδιο που εγκρίθηκε επικεντρώνεται σε τρεις κεντρικούς άξονες: την άμεση ανακούφιση, την κάλυψη της απώλειας εισοδήματος και την ανασύσταση του ζωικού κεφαλαίου.
Καταστροφή αποθεμάτων (€2,6 εκατ.): Ξεκινά άμεσα η καταβολή αποζημιώσεων για ζωοτροφές, σανούς και προϊόντα που καταστράφηκαν. Για όσους ολοκληρώνουν τώρα τη διαδικασία θανάτωσης, η πληρωμή θα γίνεται εντός 15 ημερών από την κατάθεση των τιμολογίων.
Απώλεια εισοδήματος (€7,5 εκατ.): Θα καταβληθεί ενίσχυση για περίοδο 12 μηνών. Μέσα στον Μάρτιο θα δοθούν προκαταβολές, ενώ από τον Απρίλιο η στήριξη θα βασίζεται σε πραγματικά δεδομένα (φορολογικές δηλώσεις, παραδόσεις γάλακτος).
Ανασύσταση μονάδων (€7,4 εκατ.): Μια καινοτομία του σχεδίου είναι η επιλογή που δίνεται στους πληγέντες: αντί για χρηματικό ποσό, μπορούν να επιλέξουν την αντικατάσταση του ζωικού κεφαλαίου. Το Υπουργείο αναλαμβάνει τον εντοπισμό και τη μεταφορά ζώων από περιοχές ελεύθερες νόσων του εξωτερικού ή από εγχώριες μονάδες, καθώς και την αξιοποίηση των παραγωγικών και γενετικά βελτιωμένων ζώων του Ινστιτούτου Γεωργικών Ερευνών.
Αγορά αναλώσιμων: Κάλυψη του κόστους αναλωσίμων και αντιδραστηρίων για την διεξαγωγή των απαραίτητων αναλύσεων, πρόσθετα του εγκεκριμένου με την Απόφαση ημερ. 05/03/2026 ποσού (€2.000.000), ποσού ύψους €3.500.000. Σημειώνεται ότι από το κονδύλι αυτό θα καλυφθούν και τα εμβόλια χοίρων, μηρυκαστικών καθώς και το κόστος ανάθεσης εργασιών στον ιδιωτικό τομέα.
Απώλεια βόσκησης: Ενίσχυση ύψους €18,9 ανά δεκάριο για κτηνοτρόφους που πλήττονται από την απαγόρευση βόσκησης. Η ενίσχυση υπολογίζεται στη βάση του αριθμού των αιγοπροβάτων άνω των 7 μηνών και των βοοειδών άνω των 4 μηνών, σε συνδυασμό με τις εκτάσεις μόνιμων βοσκοτόπων, που διαθέτει η κάθε επηρεαζόμενη εκμετάλλευση. Η συνολική δαπάνη για την καταβολή της οικονομικής αυτής ενίσχυσης, δεν αναμένεται να ξεπεράσει τις €500.000.
Μη καταβολή μισθίων: Απαλλαγή από τα ενοίκια για το 2026 σε κτηνοτροφικά οικόπεδα που βρίσκονται σε κρατική ή τουρκοκυπριακή γη. Το μέγιστο συνολικό ποσό δεν αναμένεται να ξεπεράσει τις €10.000.
Βιοασφάλεια: Επενδυτικό σχέδιο €1 εκατ. για την αναβάθμιση των μονάδων με στόχο την πρόληψη μελλοντικών ασθενειών.
Με συγχρηματοδότηση μέτρα €21 εκατ.
Οι αποζημιώσεις ύψους €28 εκατ. που έχουν αποφασιστεί έχουν εκτιμηθεί για τα πρώτα 38 κρούσματα. Χθες παρουσιάστηκαν ακόμα τρία, συμπεριλαμβανομένου των πρώτων δύο στην επαρχία Λευκωσίας. Ωστόσο, ο αριθμός των κρουσμάτων αναμένεται να πολλαπλασιαστεί και επομένως οι αποζημιώσεις θα τύχουν αναπροσαρμογή.
Οι πιο κάτω αποζημιώσεις συνολικού ύψους €21 εκατ. τυγχάνουν συγχρηματοδότησης από τις Βρυξέλλες:
α) Καταβολή αποζημιώσεων για τα αντικείμενα ή ζωικά προϊόντα που κατάσχονται και καταστρέφονται ύψους €2,6 εκατ.
β) Ενίσχυση για την απώλεια εισοδήματος €7,5 εκατ.
γ) Μεταφορά ζώων στην Κύπρο €7,4 εκατ.
δ) Κάλυψη του κόστους αναλωσίμων και αντιδραστηρίων €3,5 εκατ.
Στήριξη και στους χοιροτρόφους
Η κυβέρνηση δεν περιορίστηκε μόνο στους άμεσα πληγέντες. Λόγω των περιορισμών στις εξαγωγές, δρομολογούνται ενέργειες προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενεργοποίησης μέτρου για ιδιωτική αποθεματοποίηση.
Αποφασίστηκε οικονομική ενίσχυση €2 εκατ. για μονάδες που, αν και έχουν υγιή ζώα, η εμπορία τους περιορίστηκε λόγω της γεωγραφικής τους θέσης σε ζώνες προστασίας ή επιτήρησης.
Τα πιο πάνω μέτρα αφορούν τις 38 μονάδες που είχαν εκδηλώσει αφθώδη πυρετό μέχρι και την 15η Μαρτίου από τις 19 Φεβρουάριο 2026 που εκδηλώθηκε επιζωοτία αφθώδους πυρετού στις ελεγχόμενες από την Κυπριακή Δημοκρατία περιοχές, η οποία επέβαλε τη λήψη άμεσων και αυστηρών κτηνιατρικών μέτρων για τον περιορισμό της νόσου, σύμφωνα με τους σχετικούς Κανονισμούς / Οδηγίες της ΕΕ.
Εξαιτίας της ιδιαίτερα μεταδοτικής φύσης της νόσου και προς αποτροπή περαιτέρω εξάπλωσής της, οι αρμόδιες Αρχές προχώρησαν στην εφαρμογή υποχρεωτικών μέτρων περιορισμού διακινήσεων και απομόνωσης, θανάτωσης του ζωικού κεφαλαίου καθώς και καταστροφής αποθεμάτων, συμπεριλαμβανομένων ζωοτροφών, σανού και λοιπών αναλώσιμων μέσων παραγωγής σε επηρεαζόμενες κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις. Η εφαρμογή των πιο πάνω μέτρων είχε ως αποτέλεσμα την ολοκληρωτική διακοπή της παραγωγικής δραστηριότητας των επηρεαζόμενων κτηνοτροφικών μονάδων.
Το μέλλον σε Επιτροπή υπό τον Σταύρο Μαλά
Πέρα από τα οικονομικά μέτρα, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης ανακοίνωσε τη σύσταση Ειδικής Επιστημονικής Επιτροπής με επικεφαλής τον Σταύρο Μαλά. Η επιτροπή έχει εντολή να καταθέσει εντός τριών μηνών ένα στρατηγικό πλάνο δεκαετίας για τον εκσυγχρονισμό της κυπριακής κτηνοτροφίας, καθιστώντας την πιο ανθεκτική σε κρίσεις. Στην Επιτροπή θα συμμετέχουν επίσης επιστήμονες, κτηνοτρόφοι, εκπρόσωποι του Υπουργείου Γεωργίας, του Υπουργείου Εσωτερικών και φυσικά των άμεσα ενδιαφερομένων, των αγροτικών οργανώσεων.
Τα πρώτα κρούσματα σε Γέρι και Δάλι
- «Έφτασε ο κόμπος στο χτένι», λένε οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες
Η επιβεβαίωση δύο νέων κρουσμάτων σε Γέρι και Δάλι, τα πρώτα στην επαρχία Λευκωσίας, μετά τα 39 καταγραμμένα στην επαρχία Λάρνακας, ανέβασε τον συνολικό αριθμό των εστιών στις 41 παγκύπρια, αναγκάζοντας τις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες να εκπέμψουν κραυγή απόγνωσης.
Η ανώτερη κτηνιατρική λειτουργός, Σωτηρία Γεωργιάδου, ανακοίνωσε τη δημιουργία νέων ζωνών προστασίας και επιτήρησης (3 και 10 χλμ.) στις πληγείσες περιοχές. Στο Γέρι εντοπίστηκε κρούσμα σε βουστάσιο με 70 αγελάδες, ενώ στο Δάλι μολύνθηκε φάρμα ζωέμπορα με περίπου 1.700 αιγοπρόβατα.
Η κ. Γεωργιάδου ήταν σαφής ότι η διασπορά στις συγκεκριμένες περιοχές οφείλεται σε μετακινήσεις μολυσμένων ζώων που έγιναν το προηγούμενο διάστημα, ή σε γειτνίαση με ήδη προσβεβλημένα υποστατικά.
Οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες εμφανίζονται πλέον με την πλάτη στον τοίχο, καταγγέλλοντας απειθαρχία και έλλειψη συνεργασίας από μερίδα κτηνοτρόφων. Η κ. Γεωργιάδου έκανε λόγο για παρενοχλήσεις που δέχθηκαν οι λειτουργοί, σημειώνοντας ότι οι θανατώσεις το Σαββατοκύριακο κατέστησαν δυνατές μόνο με τη συνοδεία της Αστυνομίας.
«Εάν οι άνθρωποι αυτοί δεν θέλουν να συνεργαστούν, το επόμενο μέτρο θα είναι πολύ δραστικό. Βάσει νομοθεσίας, μπορούμε να μπούμε στις φάρμες και να πράξουμε τα δέοντα χωρίς καμία αποζημίωση. Δεν το θέλουμε αυτό, αλλά έφτασε ο κόμπος στο χτένι», τόνισε χαρακτηριστικά.
Σύμφωνα με τις αρχές, ο ιός «ταξιδεύει» λόγω παράνομων μετακινήσεων και έχει επιβεβαιωθεί ότι ζώα διακινήθηκαν για σφαγή ή αγοραπωλησία ακόμη και από τον Ιανουάριο, πριν την επίσημη εκδήλωση της κρίσης.
Η κ. Γεωργιάδου, χαρακτήρισε «απαράδεκτο» το γεγονός ότι κτηνοτρόφοι συγκεντρώνονται μαζικά έξω από μολυσμένες ζώνες (όπως στην Αραδίππου), διευκολύνοντας τη μεταφορά του ιού μέσω των ρούχων ή των οχημάτων τους.
Η Κύπρος βρίσκεται υπό τη στενή επιτήρηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, δίνοντας εβδομαδιαίες αναφορές. Όπως επισήμανε, η καθυστέρηση στις θανατώσεις λόγω των αντιδράσεων έχει ήδη προκαλέσει δυσφορία στις Βρυξέλλες, θέτοντας σε κίνδυνο τις εξαγωγές. Ήδη, οι εξαγωγές χοιρινού κρέατος και σπέρματος έχουν παγώσει, ενώ το μέλλον του χαλλουμιού παραμένει αβέβαιο. «Ο Επίτροπος (Όλιβερ Βάρχελι) και όλη η Ευρωπαϊκή Κοινότητα βλέπουν τι γίνεται στην Κύπρο και «είναι ενήμεροι ότι δεν έχουμε θανατώσει (ζώα) όπως έπρεπε να είχαμε θανατώσει στη βάση των προνοιών της νομοθεσίας, άρα αντιλαμβάνεστε ότι όλα αυτά δεν είναι προς όφελός μας», τόνισε.
