Η εξάπλωση του αφθώδους πυρετού (τύπου SAT1) έχει θέσει σε συναγερμό τις κρατικές Υπηρεσίες και σε απόγνωση τον κόσμο της κτηνοτροφίας. Η αυριανή ημέρα θεωρείται ορόσημο που θα «ξεκαθαρίσει το τοπίο», καθώς η κάθοδος του Ευρωπαίου Επιτρόπου Υγείας και Καλής Μεταχείρισης των Ζώων, Όλιβερ Βάρχελι, αναμένεται να δώσει οριστικές απαντήσεις στο φλέγον αίτημα της Λευκωσίας για παρέκκλιση από το σκληρό πρωτόκολλο των μαζικών θανατώσεων.
Η συνάντηση του Προέδρου Χριστοδουλίδη και του Επιτρόπου Βάρχελι με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς την Παρασκευή θεωρείται η «τελευταία ευκαιρία» για να τερματιστεί η θανάτωση των ζώων όλης της μονάδας σε περίπτωση εντοπισμού ενός θετικού κρούσματος. Εάν οι Βρυξέλλες πειστούν ότι η Κύπρος μπορεί να εξαλείψει σταδιακά τη νόσο χωρίς μαζικές θανατώσεις, η κυπριακή κτηνοτροφία ίσως αποφύγει την ολική καταστροφή.
Ο κυβερνητικός Εκπρόσωπος, Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης, σε δηλώσεις του μετά το Υπουργικό Συμβούλιο, υπογράμμισε την κρισιμότητα της κατάστασης, καλώντας σε αντιμετώπιση του ζητήματος με «υπευθυνότητα και νηφαλιότητα, μακριά από λαϊκισμούς. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας βρίσκεται σε διαρκή επικοινωνία με την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η επίσκεψη του κ. Βάρχελι την Παρασκευή είναι αποτέλεσμα αυτών των ενεργειών», ανέφερε, προσθέτοντας ότι στόχος είναι η προστασία της εξαγωγικής επάρκειας της χώρας μέσα από μια «ρεαλιστική στάση».
Στο πλευρό των κυπριακών θέσεων έρχεται η εμπεριστατωμένη γνωμοδότηση του Καθηγητή Μικροβιολογίας και Λοιμωδών Νοσημάτων Κτηνιατρικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ), Σπυρίδωνα Κρήτα. Η θέση του καθηγητή βρίσκεται ήδη στα χέρια του Προέδρου της Δημοκρατίας και του Γενικού Εισαγγελέα.
Η επιστημονική παρέμβαση προτείνει μια ριζική αλλαγή στρατηγικής, τη μετάβαση από τη μαζική θανάτωση (stamping-out) σε ένα σύστημα συστηματικού εμβολιασμού με εμβόλια-δείκτες (marker vaccines). Τα κύρια σημεία της πρότασης καθηγητή του ΑΠΘ είναι η χρήση της τεχνολογίας DIVA, δηλαδή τα εμβόλια-δείκτες που επιτρέπουν τον διαχωρισμό των εμβολιασμένων ζώων από τα μολυσμένα, μέσω ειδικών τεστ (ELISA). Έτσι, μπορούν να απομακρύνονται μόνο τα πάσχοντα ζώα (test-and-removal).
Περαιτέρω, ο κ. Κρήτας σημειώνει ότι λόγω της Πράσινης Γραμμής και της αδυναμίας ελέγχου στα κατεχόμενα, ο ιός θα εισέρχεται πάντα στις ελεύθερες περιοχές. Εξηγεί πως η έλλειψη ελέγχου από τις κτηνιατρικές Αρχές της ΕΕ στα κατεχόμενα και η πιθανή παράνομη διακίνηση ζώων ή προϊόντων μέσω της Πράσινης Γραμμής παραμένει το κύριο πρόβλημα.
Ο καθηγητής τονίζει ότι ο κίνδυνος μετάδοσης στην υπόλοιπη Ευρώπη είναι «αμελητέος έως χαμηλός», δεδομένου του νησιωτικού χαρακτήρα της Κύπρου και του γεγονότος ότι το χαλλούμι παράγεται από παστεριωμένο γάλα. Σύμφωνα με τον καθηγητή η Κύπρος είναι απομακρυσμένο και απομονωμένο νησί και δεν υπάρχει κίνδυνος εξάπλωσης της νόσου στην υπόλοιπη ΕΕ. Δυστυχώς, όμως, σημειώνει, μπορεί να προσβληθεί από ασθένειες μέσω των χερσαίων συνόρων του βόρειου παράνομα κατεχόμενου τμήματος, το οποίο δεν υπόκειται στους κανονισμούς της ΕΕ.
Αναφερόμενος στη μοναδική επιδημιολογική και γεωπολιτική κατάσταση, προτείνεται η μετάβαση από την πολιτική της μαζικής θανάτωσης (stamping-out) σε ένα καθεστώς προσωρινού συστηματικού εντατικού εμβολιασμού με χρήση εμβολίων-δεικτών (marker vaccines) και τη μέθοδο «ελέγχου και απομάκρυνσης» των προσβεβλημένων ζώων, προκειμένου να:
>> Σταθεροποιηθεί η επιδημιολογική κατάσταση.
>> Αποφευχθούν οι μαζικές θανατώσεις και η σπατάλη τροφίμων.
>> Διασωθεί η τοπική κτηνοτροφία.
>> Εξαλειφθεί τελικά η νόσος χωρίς κίνδυνο εξάπλωσης στην υπόλοιπη ΕΕ.
Εξετάζεται εάν υπάρχει περιθώριο για παρεκκλίσεις
Παρά τις επανειλημμένες απορρίψεις από την Κομισιόν, η Λευκωσία επιμένει στην ανάδειξη των ιδιαιτεροτήτων της ως νησιωτικό κράτος. Σημειώνεται ότι η ευρωπαϊκή νομοθεσία προβλέπει πως όταν εντοπιστεί ένα θετικό κρούσμα σε κοπάδι, πρέπει να θανατώνονται όλα τα ζώα της μονάδας.
Οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες, πάντως, δεν αναμένουν να αλλάξει κάτι με το ποια ζώα θα θανατωθούν, μετά τις νέες επαφές με τις Βρυξέλλες. Εκείνο που επιδιώκεται είναι να διερευνηθεί αν υπάρχει περιθώριο για παρεκκλίσεις από τις πρόνοιες του κανονισμού, έτσι ώστε όταν εντοπίζεται ο ιός σε μονάδες που έχουν εμβολιαστεί, να θανατώνονται μόνο τα προσβεβλημένα ζώα και όχι ολόκληρη η μονάδα.
Επομένως, συνεχίζουν οι επιδημιολογικές διερευνήσεις, οι δειγματοληψίες, οι εργαστηριακές εξετάσεις, όπως και οι εμβολιασμοί, ενώ οι επιβεβλημένες θανατώσεις των μολυσμένων μονάδων διενεργούνται προς το παρόν εκεί και όπου υπάρχει συγκατάθεση των κτηνοτρόφων, ώστε να αποφευχθούν παρατράγουδα. Χθες, οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες άρχισαν θανατώσεις σε μία μονάδα αγελάδων και δύο αιγοπροβάτων που βρίσκονται πολύ κοντά η μία με την άλλη στην περιοχή Δρομολαξιάς.
Σε σχέση με τους εμβολιασμούς, έχουν παραχωρηθεί στους ιδιώτες κτηνίατρους 88.650 δόσεις εμβολίων για βοοειδή και 238.400 δόσεις για αιγοπρόβατα.
Αποζημιώσεις καλύπτουν και την απώλεια εισοδήματος
Σε ότι αφορά τις αποζημιώσεις για τις μέχρι σήμερα 38 κτηνοτροφικές μονάδες που έχουν μολυνθεί από τον αφθώδη πυρετό (πέντε αγελάδων και 33 αιγοπροβατοτρόφων), αυτές θα αποφασιστούν από ειδική επιτροπή με συμμετοχή των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών, του Τμήματος Γεωργίας, του Ινστιτούτου Γεωργικών Ερευνών, καθώς και εκπροσώπων των κτηνοτρόφων (αγελαδοτρόφων, αιγοπροβατοτρόφων, χοιροτρόφων) και των εκπροσώπων των πέντε αγροτικών οργανώσεων. Η επιτροπή θα εργαστεί για τον καθορισμό ενός εξατομικευμένου πακέτου αποζημιώσεων, ώστε κάθε κτηνοτρόφος να λάβει τη στήριξη που πραγματικά χρειάζεται για την πλήρη επαναδραστηριοποίησή του.
Σημειώνεται η απόφαση της κυβέρνησης να προχωρήσει σε ανασύσταση του ζωϊκού πληθυσμού μέσω αγοράς ζώων και από άλλες χώρες, καθώς και την οικονομική στήριξη των κτηνοτρόφων μέσω απώλειας εισοδήματος. Η απώλεια εισοδήματος θα υπολογιστεί με βάση εξατομικευμένη αξιολόγηση των πραγματικών δεδομένων της κάθε κτηνοτροφικής εκμετάλλευσης. Στη διαδικασία αυτή λαμβάνεται υπόψη το μικτό κέρδος καθώς και στοιχεία που προκύπτουν από την πιο πρόσφατη φορολογική δήλωση του παραγωγού. Θα γίνεται ανάλογη αναπροσαρμογή ώστε να αντικατοπτρίζεται η σημερινή κατάσταση όσον αφορά τον αριθμό των παραγωγικών ζώων, σε σχέση με τα στοιχεία του έτους της φορολογικής δήλωσης που θα ληφθεί υπόψη. Από το μικτό κέρδος (το οποίο προκύπτει όταν από τα συνολικά έσοδα της εκμετάλλευσης (όπως τα έσοδα από γάλα, κρέας, πώληση ζώων κ.ά.) αφαιρεθούν μόνο οι άμεσες μεταβλητές δαπάνες παραγωγής (όπως οι ζωοτροφές, τα κτηνιατρικά έξοδα, τα έξοδα μηχανημάτων, το νερό, ο ηλεκτρισμός κ.τ.λ.), δεν αφαιρούνται δαπάνες όπως εργατικά, κοινωνικές ασφαλίσεις, τόκοι, αποσβέσεις κ.λπ. ώστε μέσα από την απώλεια εισοδήματος ο κτηνοτρόφος να μπορεί να είναι συνεπής στις οικονομικές του υποχρεώσεις.
