Όταν ακούμε για απιστία συνήθως σκεφτόμαστε ότι κάτι πάει λάθος με τη σχέση: το πάθος έχει ξεθωριάσει και η επικοινωνία έχει χαλάσει. Αλλά η αλήθεια είναι η απιστία δεν γεννιέται πάντα από τη δυσαρέσκεια, αλλά έχει πιο σύνθετους ψυχολογικούς λόγους.
Μερικοί άνθρωποι απατούν παρά το γεγονός ότι αγαπούν τον/ην σύντροφό τους. Μπορεί να εκτιμούν βαθιά τη σχέση τους και παρ’ όλα αυτά να οδηγούνται σε ένα άλλο άτομο. Ποιες είναι λοιπόν οι κρυφές δυνάμεις που οδηγούν έναν άνθρωπο να ρισκάρει να χάσει αυτόν/ήν που αγαπάει;
Ακολουθούν τέσσερις βαθύτεροι ψυχολογικοί παράγοντες που κρύβονται πίσω από το γιατί κάποιοι άνθρωποι απατούν – ακόμη και σε ευτυχισμένες σχέσεις. Κατανοώντας τους, ίσως να αυξήσουμε και τις αντιστάσεις μας στην απιστία.
-
Η γοητεία του καινούριου και το κυνήγι της ντοπαμίνης
Ο έρωτας είναι βαθιά συνδεδεμένος με το σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου. Πρόκειται για ίδιο σύστημα νευρώνων που ενεργοποιεί τα κίνητρα, την ευχαρίστηση και τον ενθουσιασμό. Στα πρώτα στάδια μιας σχέσης, το σύστημα αυτό είναι ιδιαίτερα ενεργό, πλημμυρίζοντας τον εγκέφαλο με ντοπαμίνη -τον νευροδιαβιβαστή που είναι υπεύθυνος για τη μεθυστική ορμή της έλξης.
Με την πάροδο του χρόνου αυτό το σύστημα εξασθενεί και ο έρωτας μεταβαίνει από το σύστημα κινήτρων που τροφοδοτείται με ντοπαμίνη σε μια πιο σταθερή κατάσταση, που υποστηρίζεται από την ωκυτοκίνη και τη βαζοπρεσίνη -ορμόνες που εμβαθύνουν την εμπιστοσύνη και το δέσιμο. Ενώ αυτή η μετατόπιση είναι φυσιολογική και απαραίτητη για τη διαρκή σχέση, κάποιοι άνθρωποι εξακολουθούν να αναζητούν την πρώτη φάση.
Για τα άτομα που αποζητούν συνεχή διέγερση, μια εξωσυζυγική σχέση μπορεί να μοιάζει με έναν γρήγορο τρόπο για να επανέλθει αυτό το μεθυστικό νέο ερωτικό συναίσθημα. Αυτό δεν σημαίνει ότι θέλουν να εγκαταλείψουν τη σχέση τους – πιθανόν να αισθάνονται βαθιά συνδεδεμένοι με τον/ην σύντροφό τους. Αλλά ο πειρασμός μιας συναρπαστικής, γεμάτης ρίσκο εμπειρίας μπορεί να επισκιάσει την κρίση τους.
- Διαβάστε επίσης: Nanoship: Η λέξη που θα περιγράφει τις σχέσεις το 2025
Τι μπορείτε να κάνετε: Διοχετεύστε τον ενθουσιασμό μέσα στην υφιστάμενη σχέση σας, ενεργοποιώντας την ντοπαμίνη. Οι ίδιες οδοί ανταμοιβής που δημιουργούν την αρχική έλξη μπορούν να διεγερθούν ξανά μέσα από νέες εμπειρίες: εκπλήξτε ο ένας τον άλλον, διοργανώστε αυθόρμητα ταξίδια, εξερευνήστε νέα χόμπι, πειραματιστείτε στη σεξουαλική σας ζωή. Ο έρωτας, για να μην χάσει την έντασή του, χρειάζεται συνειδητή προσπάθεια, με εμπειρίες που ενεργοποιούν τους νευρώνες του εγκεφάλου που προκαλούν ενθουσιασμό και ευχαρίστηση.
-
Ο φόβος ότι χάνουμε την αυτονομία μας
Μερικές φορές οι άνθρωποι δεν απατούν επειδή αισθάνονται έλλειψη σύνδεσης με το ταίρι τους, αλλά ακριβώς το αντίθετο. Το αίσθημα της προσκόλλησης, μπορεί να είναι υπερβολικό για άτομα που έχουν τάσεις φυγής και η βαθιά συναισθηματική οικειότητα μπορεί να πυροδοτεί τους φόβους ότι θα χάσουν την αυτονομία τους, ότι θα γίνουν υπερβολικά εξαρτημένοι ή ότι θα εκθέσουν τρωτά σημεία που για καιρό προστάτευαν.
Ιδιαίτερα οι άνθρωποι που μεγάλωσαν σε περιβάλλον όπου η αγάπη ήταν υπό όρους ή ασυνεπής, μπορεί να έχουν μάθει ότι η συναισθηματική σύνδεση τους κάνει ευάλωτους και οδηγεί σε πόνο. Έτσι, όταν βρίσκονται σε μια σχέση όπου επενδύουν συναισθηματικά, μπορεί να ενεργοποιείται η ανησυχία και οι τάσεις φυγής τους.
Η απιστία, τότε, γίνεται ένας ασυνείδητος τρόπος για να δημιουργήσουν απόσταση και μια αίσθηση συναισθηματικού ελέγχου. Μια νέα, λιγότερο έντονη σύνδεση μπορεί να φαντάζει πιο πιο «ασφαλής» από τη συναισθηματική έκθεση που απαιτείται σε έναν μακροχρόνιο δεσμό.
Τι μπορείτε να κάνετε: Η αληθινή ασφάλεια στις σχέσεις δεν προέρχεται από την αποφυγή της εξάρτησης από το άλλο άτομο, αλλά από την αναγνώριση ότι η αγάπη και η προσωπική αυτονομία μπορούν να συνυπάρχουν. Η υποστήριξη της προσωπικής ανάπτυξης και της ανεξαρτησίας του/της συντρόφου μας, μειώνει το άγχος προσκόλλησης και τα άτομα με θέματα ανασφάλειας, αισθάνονται τη σύνδεση λιγότερο περιοριστική για την αυτονομία τους. Επιπλέον, η οικοδόμηση εμπιστοσύνης, με την πάροδο του χρόνου, μειώνει τον φόβο της προσκόλλησης.
-
Η κρίση ταυτότητας – «Είμαι ακόμα εγώ;
Οι μακροχρόνιες σχέσεις φέρνουν κοντά δύο ζωές – οι ρουτίνες και οι προτεραιότητες αναμειγνύονται και αναπόφευκτα τα δύο άτομα αποκτούν μια κοινή ταυτότητα. Αυτό προωθεί τη βαθιά σύνδεση, αλλά την ίδια στιγμή μπορεί να οδηγήσει σε μια κρίση ταυτότητας, ιδιαίτερα για άτομα που η ανεξαρτησία, ο αυθορμητισμός και η περιπετειώδης φύση τους, είναι η πηγή της αυτοεκτίμησής τους.
Με την πάροδο του χρόνου, μπορεί να αισθανθούν ότι έχουν χάσει την επαφή με την εκδοχή του εαυτού τους που ήταν ενδιαφέρουσα και συναρπαστική, ή έστω απλά «δική τους». Μπορεί να αρχίσουν να βλέπουν τον εαυτό τους περισσότερο ως σύντροφο παρά ως άτομο, την εποχή που ήταν ελεύθεροι, ανέμελοι και με διάθεση για εξερεύνηση και αυτό να οδηγήσει σε μια αίσθηση στασιμότητας.
Όταν η έμφυτη ανάγκη για εξέλιξη και προσωπική ανάπτυξη δεν ικανοποιείται εντός της σχέσης, τα άτομα μπορεί να το αναζητήσουν αλλού. Η απιστία, σε αυτή την περίπτωση, δεν έχει να κάνει με την απόρριψη της σχέσης μας, αλλά με την ανάγκη ανάκτησης μιας χαμένης αίσθησης του εαυτού.
Τι μπορείτε να κάνετε: Η προσωπική εξέλιξη δεν απαιτεί να βγούμε έξω από τη σχέση μας, αλλά να βρούμε τρόπους που μπορεί να ευδοκιμήσει μέσα σε αυτήν. Αντί να αναζητάτε την αυτονομία σας μέσω της απιστίας, βρείτε την σε φιλίες, ενδιαφέροντα, χόμπι και ασχολίες που ενισχύουν την ανεξαρτησία σας και εμπλουτίζουν πλευρές του εαυτού σας που σας έχουν λείψει. Το κλειδί για μια ικανοποιητική σχέση δεν είναι η θυσία της αυτονομίας – είναι η εξασφάλιση ότι η αγάπη και η προσωπική ανάπτυξη συνυπάρχουν, αντί να ανταγωνίζονται.
-
Σαμποτάρουμε ασυνείδητα την ευτυχία μας
Μερικοί άνθρωποι απατούν όχι επειδή είναι δυστυχισμένοι, αλλά επειδή δεν πιστεύουν ότι αξίζουν την ευτυχία. Όταν κάποιος έχει μεγαλώσει σε χαοτικό ή συναισθηματικά ασταθές περιβάλλον, μια υγιής, ασφαλής σχέση μπορεί να του φαίνεται ξένη, ακόμη και ανησυχητική. Έτσι, αντί να απολαμβάνει τη σταθερότητα, υποσυνείδητα προβλέπει το τέλος της και αναλαμβάνει προληπτική δράση για να τη διαταράξουν.
Αν η αγάπη ήταν απρόβλεπτη στην πρώιμη ζωή τους, μπορεί να εσωτερικεύσουν την πεποίθηση ότι η ευτυχία είναι προσωρινή, ότι η αγάπη έρχεται πάντα με προδοσία ή ότι η σταθερότητα είναι πολύ καλή για να διαρκέσει. Άτομα που βίωσαν συναισθηματική στην παιδική ηλικία αναπτύσσουν συχνά ανασφαλή στυλ προσκόλλησης που παρεμβαίνουν στη δημιουργία υγιών σχέσεων.
Η απιστία, σε αυτή την περίπτωση, γίνεται ένας ασυνείδητος μηχανισμός άμυνας – ένας τρόπος για να επιβεβαιώσουν την εσωτερική τους πεποίθηση ότι οι σχέσεις πάντα καταλήγουν σε πόνο. Σαμποτάροντας τη δική τους ευτυχία, ανακτούν την αίσθηση του ελέγχου πάνω σε ένα αποτέλεσμα που ήδη φοβούνται.
Τι μπορείτε να κάνετε: Για να σπάσει αυτός ο κύκλος απαιτείται αυτογνωσία και επούλωση των πληγών του παρελθόντος που δεν σας αφήνουν να αναπτύξετε υγιή προσκόλληση με την/τον σύντροφό σας. Αν πιάνετε τον εαυτό σας να απομακρύνει τους ανθρώπους όταν τα πράγματα πάνε καλά, αναρωτηθείτε αν επαναλαμβάνετε μοτίβα από προηγούμενες σχέσεις ή από την παιδική σας ηλικία και γιατί δυσκολεύεστε να εμπιστευτείτε την ευτυχία. Η κατανόηση του γιατί πίσω από την απιστία δεν τη δικαιολογεί, αλλά ανοίγει τον δρόμο της θεραπείας. .
