«Κάποιοι λένε ότι το παρατραβάμε, ότι πηγαίνουμε κόντρα στο ρεύμα. Θα ήθελα όμως να ρωτήσω: Πότε η αναγνώριση δικαιωμάτων έγινε ριζοσπαστική; Πότε η ενσυναίσθηση έγινε ‘μη φυσιολογική’; Μισό εκατομμύριο άνθρωποι συμβιώνουν μαζί μας καθημερινά, στην αγορά, στο λεωφορείο, στο σχολείο των παιδιών μας. Άνθρωποι που φροντίζουν τους γονείς μας, εργάζονται στα χωράφια, που έχουν χτίσει, χέρι- χέρι μαζί μας, την πρόοδο της χώρας μας».
Ο Ισπανός πρωθυπουργός Pedro Sánchez, στις 2 Φεβρουαρίου έδωσε χαρτιά σε μισό εκατομμύριο μετανάστες, δείχνοντας έναν κόσμο αλλιώτικο που, ίσως, και να είναι εφικτός.
Πήγε κόντρα σε (ακρο)δεξιές πολιτικές, λαϊκίστικες προσεγγίσεις και ρατσιστικές ρητορικές, συγκρούστηκε με τις επικρατούσες απόψεις και παρουσίασε μια προσέγγιση που η προπαγάνδα κράτησε στο περιθώριο. Πώς, δηλαδή, η μετανάστευση μπορεί να μετατραπεί από «πρόβλημα» σε μοχλό οικονομικής εξυγίανσης, ανάπτυξης και δημογραφικής επιβίωσης, σε μια Ευρώπη που γερνά.
Στην ίδια συγκυρία, αυτής της σκοτεινής περιόδου, εμείς παραμένουμε σιωπηλά ταγμένοι στη λάθος πλευρά της ιστορίας. Από την ICE του Τραμπ μέχρι το λιμενικό του Πλεύρη, τα κράτη μας συντονίζονται σε μια ανομολόγητη συνωμοσία. Η συζήτηση γύρω από τη μετανάστευση έχει μετατραπεί σε εργαλείο πολιτικής πόλωσης. Όροι που πριν από λίγα χρόνια θα προκαλούσαν δημόσιο σοκ, σήμερα αντιμετωπίζονται ως αυτονόητο μέρος του πολιτικού λεξιλογίου. Το κράτος αναστέλλει ή καταστέλλει δικαιώματα στο όνομα της ανάγκης, τα pushbacks βαφτίζονται «προστασία» και οι δολοφονίες «αυτοάμυνα».
Η «τάξη» και η «ασφάλεια» και η «προστασία του κοινωνικού ιστού» αποτελούν τα προτάγματα που οδηγούν στην «ανάγκη για αυστηρότερα σύνορα», μετατρέποντας μέρα με τη μέρα τις θάλασσές μας σε απέραντα νεκροταφεία. Η τραγωδία της Χίου, όπως και της Πύλου, όπως και της Ρόδου, όπως τόσες άλλες γνωστές και άγνωστες ιστορίες που πέρασαν ή δεν πέρασαν από τα feed μας, που έγιναν ή και δεν έγιναν μέρος της mainstream ειδησεογραφίας, δεν συνταράσσουν. Είναι η άμυνα σ’ έναν πόλεμο μ’ έναν κοινό για τα κράτη εχθρό: τους μετανάστες.
Η απόφαση που ανακοινώθηκε αρχές Φεβρουαρίου 2026 από τον Ισπανό πρωθυπουργό προβλέπει ότι όσοι μπορούν να αποδείξουν ότι κατοικούσαν στην Ισπανία για τουλάχιστον πέντε μήνες πριν από το τέλος του 2025 και δεν έχουν ποινικό μητρώο, μπορούν να αιτηθούν άδειας διαμονής και εργασίας με δυνατότητα ανανέωσης. Αυτή δεν ήταν η πρώτη φορά που ο Sánchez διαφοροποιήθηκε στο ζήτημα της μετανάστευσης.
Μία από τις πρώτες του κινήσεις μετά την ανάληψη της πρωθυπουργίας το 2018, ήταν η ανακοίνωση ότι η Ισπανία θα υποδεχόταν τους 630 μετανάστες που επέβαιναν στο πλοίο διάσωσης Aquarius, στους οποίους είχε αρνηθεί την είσοδο η Ιταλία και η Μάλτα. Μιλώντας στο ισπανικό κοινοβούλιο το 2024, δήλωσε ότι η χώρα έπρεπε να επιλέξει ανάμεσα στο να είναι «μια ανοιχτή και ευημερούσα χώρα ή μια κλειστή και φτωχή χώρα».
Η υποδοχή μεταναστών, είπε, δεν ήταν μόνο ζήτημα ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Ήταν ο μόνος ρεαλιστικός τρόπος για την ανάπτυξη της οικονομίας και τη διατήρηση του κοινωνικού κράτους σε μια χώρα με ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά γεννήσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. «Σε όλη τη διάρκεια της ιστορίας, η μετανάστευση υπήρξε ένας από τους μεγάλους παράγοντες ανάπτυξης των κρατών, ενώ το μίσος και η ξενοφοβία υπήρξαν και συνεχίζουν να είναι οι μεγαλύτεροι καταστροφείς τους».
Κι αν όλα αυτά σήμερα φαντάζουν «ριζοσπαστικά» και «ακραία», ας αναρωτηθούμε: Πώς έχει κτιστεί ο σύγχρονος κόσμος; Ούτε με τείχη και φράχτες, ούτε με έθνη κλειστά και «καθαρά», αλλά με μετακινήσεις κι ανταλλαγές πληθυσμών, κύματα μεταναστών, προσμείξεις. Κράτη που σήμερα υψώνουν το δάχτυλο περί «νομιμότητας», «εθνικής ασφάλειας» και «τάξης» δεν είναι τίποτε άλλο από δημιουργήματα μαζικής μετανάστευσης, αποικιοκρατίας και βίαιης εκτόπισης άλλων λαών. Διότι, όπως δήλωσε και η Billie Eilish από τη σκηνή των Grammy: «κανείς δεν είναι παράνομος σε κλεμμένη γη».
Ελεύθερα, 8.2.2026
