Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ προχώρησε τον περασμένο χρόνο σε αυτό που πολλοί περιέγραψαν ως ένα ευρείας κλίμακας οικονομικό πείραμα, αυξάνοντας τους δασμούς σε επίπεδα που είχαν να καταγραφούν εδώ και περίπου έναν αιώνα στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η πολιτική αυτή έφερε σε ευθεία αντιπαράθεση τον ίδιο, διαχρονικό υποστηρικτή της προστατευτικής εμπορικής πολιτικής, με τους ιδιοκτήτες επιχειρήσεων που επιβαρύνθηκαν άμεσα από τους υψηλότερους δασμούς, αλλά και με την πλειονότητα των «ορθόδοξων» οικονομολόγων, οι οποίοι προειδοποίησαν ότι το μέτρο ενέχει σημαντικούς κινδύνους για την οικονομική ανάπτυξη και τη σταθερότητα.
Η Αμερική εισάγει τρισεκατομμύρια δολάρια σε ξένα αγαθά κάθε χρόνο και οι δασμοί είναι ένας φόρος σε αυτές τις αγορές. Τον περασμένο χρόνο, ο κ. Τραμπ αύξησε τους μέσους δασμούς των ΗΠΑ σε περίπου 17%, το υψηλότερο επίπεδο από το 1932, μετά τον νόμο περί δασμών Σμουτ-Χόλεϋ του 1930. Ο δηλωμένος στόχος του Τραμπ ήταν να αναζωογονήσει την αμερικανική βιομηχανία και να φέρει πίσω θέσεις εργασίας στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Αυτές οι νέες επιβαρύνσεις είχαν σημαντικό αντίκτυπο. Έχουν οδηγήσει τις επιχειρήσεις να επιταχύνουν, να καθυστερήσουν και να ακυρώσουν αγορές ή να βρουν νέες χώρες για να προμηθευτούν προϊόντα. Έχουν αποφέρει σημαντικά έσοδα για την κυβέρνηση, πολλά από τα οποία προέρχονται από αμερικανικές επιχειρήσεις. Και έχουν προκαλέσει συρρίκνωση του εμπορικού ελλείμματος των ΗΠΑ και αύξηση των τιμών των αμερικανικών προϊόντων. Ταυτόχρονα, δεν έχουν ακόμη αποτελέσει την πανάκεια για τον εργοστασιακό τομέα που είχε υποσχεθεί ο κ. Τραμπ.
Ακολουθούν ορισμένες από τις επιπτώσεις σύμφωνα με τους NYT.
Εκρηκτική αύξηση εσόδων
Μία από τις πιο απτές επιπτώσεις της εμπορικής πολιτικής του κ. Τραμπ ήταν η δραστική αύξηση των εσόδων που λαμβάνει η κυβέρνηση από τους δασμούς. Οι Ηνωμένες Πολιτείες εισέπραξαν περίπου 287 δισεκατομμύρια δολάρια σε δασμούς, φόρους και τέλη πέρυσι, σχεδόν τριπλασιασμός από το ποσό του 2024.
Αυτό το ποσό είναι ακόμα μικρό σε σύγκριση με τα περισσότερα από 2 τρισεκατομμύρια δολάρια που κερδίζονται ετησίως από φόρους εισοδήματος, αλλά δίνει στην κυβέρνηση μια σημαντική νέα πηγή χρημάτων για τις δαπάνες της, είτε πρόκειται για τη χρηματοδότηση του στρατού είτε για την Κοινωνική Ασφάλιση, είτε για την πληρωμή τόκων για το χρέος των ΗΠΑ.
Υπάρχει, ωστόσο, μια σημαντική προειδοποίηση. Αυτά τα χρήματα καταβλήθηκαν στην κυβέρνηση από τους λεγόμενους «καταγεγραμμένους εισαγωγείς», οι περισσότεροι από τους οποίους είναι αμερικανικές εταιρείες.
Ενώ η κυβέρνηση Τραμπ έχει δηλώσει ότι οι ξένες εταιρείες θα καταλήξουν να πληρώνουν τους δασμούς, οι περισσότεροι οικονομολόγοι πιστεύουν ότι είναι οι αμερικανικές επιχειρήσεις και καταναλωτές που επωμίζονται το μεγαλύτερο μέρος του βάρους.
Μειούμενο εμπορικό έλλειμμα
Ο Τραμπ έχει επίσης επιδιώξει να μειώσει το εμπορικό έλλειμμα, το οποίο αποτελεί το χάσμα μεταξύ αυτού που αγοράζουν οι Ηνωμένες Πολιτείες και αυτού που πωλούν στο εξωτερικό. Τους τελευταίους μήνες, τα έχει καταφέρει. Το εμπορικό έλλειμμα έχει μειωθεί σημαντικά, φτάνοντας στο χαμηλότερο επίπεδό του από το 2009 τον Οκτώβριο, αν και ανέκαμψε τον Νοέμβριο.
Ο πρόεδρος και οι υποστηρικτές του βλέπουν το εμπορικό έλλειμμα ως ένδειξη οικονομικής αδυναμίας, αν και δεν συμφωνούν όλοι οι οικονομολόγοι. Ενώ το εμπορικό έλλειμμα έχει μειωθεί πολύ τους τελευταίους μήνες, είχε αυξηθεί νωρίτερα μέσα στο έτος, καθώς ο πρόεδρος Τραμπ ανέλαβε τα καθήκοντά του και οι επιχειρήσεις έσπευσαν να φέρουν αγαθά στη χώρα πριν από τους δασμούς. Από τον Ιανουάριο έως τον Νοέμβριο, το εμπορικό έλλειμμα εξακολουθεί να είναι αυξημένο κατά 4,1% σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Το ερώτημα τώρα για τους οικονομολόγους είναι πού θα πάει το εμπορικό έλλειμμα από εδώ και πέρα.
Μικτά αποτελέσματα για τον βιομηχανικό τομέα
Ένας στόχος που ο Αμερικανός πρόεδρος δεν έχει πετύχει είναι να βοηθήσει τους εργάτες. Παρά τους δασμούς, ο μεταποιητικός τομέας πέρυσι συνέχισε να χάνει θέσεις εργασίας.
Πολλοί από τους υποστηρικτές του κ. Τραμπ υποστηρίζουν ότι θα χρειαστεί χρόνος για να κατασκευαστούν εργοστάσια και να αναστραφεί αυτή η τάση. Έχουν επισημάνει τα πρόσφατα κέρδη στη βιομηχανική παραγωγή και τις κεφαλαιουχικές δαπάνες για να υποδηλώσουν ότι η χώρα βρίσκεται στα πρόθυρα μιας άνθησης της μεταποίησης λόγω των δασμών.
Υπάρχουν όμως λόγοι για να επιφυλάξεις. Μεγάλο μέρος της ανόδου της βιομηχανικής παραγωγής οφείλεται στην ανάπτυξη στους τομείς της αεροδιαστημικής και των ηλεκτρονικών, οι οποίοι είναι από τους λιγότερο επιβαρυμένους από δασμούς. Για τους κατασκευαστές αυτοκινήτων και ανταλλακτικών αυτοκινήτων, οι οποίοι έχουν υποστεί υψηλούς δασμούς, η παραγωγή μειώθηκε πέρυσι. Ορισμένοι κατασκευαστές λένε ότι οι δασμοί τους βλάπτουν, αυξάνοντας το κόστος του μετάλλου και των μηχανημάτων που χρειάζονται για να λειτουργήσουν τα εργοστάσιά τους.
Και ενώ οι δαπάνες για την κατασκευή νέων εργοστασίων είναι πολύ υψηλότερες από ό,τι πριν από την πανδημία, έχουν μειωθεί από το τέλος της κυβέρνησης Μπάιντεν, όταν οι επιδοτήσεις σε εργοστάσια ημιαγωγών και μπαταριών ενθάρρυναν τις κατασκευές.
Υπάρχουν και άλλες δυνάμεις εκτός από τους δασμούς που μπορεί να βοηθούν τις βιομηχανίες, όπως η άνθηση στην κατασκευή κέντρων δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης και οι νέες φορολογικές πολιτικές που επιτρέπουν στις εταιρείες να αποσβέσουν το κόστος νέου εξοπλισμού.
Οι δασμοί έχουν αυξήσει τις τιμές
Δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι πέρυσι οι δασμοί αύξησαν τις τιμές των εισαγόμενων αγαθών. Η οικονομική εικόνα δείχνει ότι οι τιμές άρχισαν να ανεβαίνουν, ιδιαίτερα μετά την ανακοίνωση σαρωτικών παγκόσμιων δασμών από τον Τραμπ τον Απρίλιο, αναστρέφοντας μια τάση πτώσης των τιμών τους προηγούμενους μήνες.
Εντούτοις, οι επιπτώσεις των δασμών στις τιμές ήταν κάπως μικρότερες από ό,τι πολλοί αρχικά ανέμεναν, εν μέρει επειδή οι εταιρείες δίσταζαν να αυξήσουν τις τιμές από φόβο μήπως χάσουν πελάτες.
Η εικόνα για τον πληθωρισμό στις ΗΠΑ έχει επίσης βελτιωθεί, εν μέρει λόγω της σταδιακής υποχώρησης του πληθωρισμού στις υπηρεσίες. Ωστόσο, οι οικονομολόγοι λένε ότι τα πράγματα θα ήταν καλύτερα χωρίς δασμούς: Σύμφωνα με μια εκτίμηση, ο Δείκτης Τιμών Καταναλωτή που τον Αύγουστο ήταν 2,9%, θα ήταν 2,2% χωρίς δασμούς.
Πέρα από τα οικονομικά δεδομένα, πολλοί Αμερικανοί εξακολουθούν να ανησυχούν για τις υψηλές τιμές και έχουν γίνει πιο επιφυλακτικοί απέναντι στον χειρισμό της οικονομίας από τον Αμερικανό πρόεδρο, κάτι που παραδοσιακά αποτελούσε ένα δυνατό σημείο του.
Μια δημοσκόπηση από τους New York Times και το Πανεπιστήμιο της Σιένα τον Ιανουάριο διαπίστωσε ότι το 54% των ψηφοφόρων αντιτίθενται στους δασμούς του κ. Τραμπ και το 51% δήλωσε ότι οι πολιτικές του προέδρου έχουν κάνει τη ζωή λιγότερο προσιτή για αυτούς.
skai.gr
