404 πρώην Ευρωπαίοι Πρέσβεις, Υπουργοί και Ανώτεροι αξιωματούχοι, εξέδωσαν κοινή δήλωση σε απάντηση των πρόσφατων εξελίξεων στο Παλαιστινιακό πρόβλημα και ειδικότερα της έναρξης της δεύτερης φάσης του σχεδίου του Προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, για τη Γάζα.
Η δήλωση συνυπογράφεται από πρώην Υπουργούς κρατών-μελών, πρώην Ευρωπαίους Επιτρόπους, πρώην Γενικούς Διευθυντές των θεσμικών οργάνων της ΕΕ, Πρέσβεις και ανώτερους αξιωματούχους, και αποτελεί μια συλλογική πρωτοβουλία πρώην ανώτατων Ευρωπαίων αξιωματούχων με κοινή εμπειρία στη διπλωματία, τη χάραξη πολιτικής και τη διαχείριση κρίσεων.
Η δημόσια αυτή παρέμβαση αναδεικνύει τον καίριο ρόλο που οφείλουν, σύμφωνα με τους 404 συνυπογράφοντες, να διαδραματίσουν η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη της, ώστε να συμβάλουν έγκαιρα και αποτελεσματικά:
- στην ειρήνη στη Γάζα,
- στη βελτίωση των συνθηκών επί του εδάφους,
- και στη διαμόρφωση μιας βιώσιμης πολιτικής λύσης για την Παλαιστίνη, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και τα σχετικά ψηφίσματα των Ηνωμένων Εθνών.
Αυτούσια η κοινή δήλωση:
Σε μια περίοδο κατά την οποία η διεθνής τάξη αντιμετωπίζει πρωτοφανείς προκλήσεις, η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη-μέλη της οφείλουν να εμπλακούν πλήρως με όλα τα σχετικά μέρη, με στόχο την επίτευξη ειρήνης στο Ισραήλ-Παλαιστίνη, σύμφωνα με τις πάγιες αρχές των Ηνωμένων Εθνών, τα ψηφίσματα και το διεθνές δίκαιο. Η εμπλοκή αυτή πρέπει να εξελίσσεται παράλληλα με την παρουσίαση, στις 22 Ιανουαρίου στο Νταβός, του «Συμβουλίου για την Ειρήνη» του Προέδρου Τραμπ – μιας έννοιας που, βάσει της εντολής που του αποδίδεται από το Ψήφισμα 2803 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, φιλοδοξεί να εγκαινιάσει και να υλοποιήσει τη δεύτερη φάση ενός Ολοκληρωμένου Σχεδίου για την επίτευξη ειρήνης στη Γάζα, μεταξύ Ισραήλ και Παλαιστίνης, μετά την καταστροφική αλληλουχία γεγονότων που προκάλεσαν οι φονικές επιθέσεις της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023.
Ωστόσο, η αντιπροσωπευτικότητα, η διακυβέρνηση, το νομικό καθεστώς και η προβλεπόμενη παγκόσμια εμβέλεια του Συμβουλίου, καθώς και των υποκείμενων οργάνων του, εγείρουν θεμελιώδεις ανησυχίες. Παρά ταύτα, το άμεσο επίκεντρο της ΕΕ και της διεθνούς κοινότητας θα πρέπει να είναι η αναστροφή των σκληρών πραγματικοτήτων επί του εδάφους στη Γάζα, καθώς και στην Ανατολική Ιερουσαλήμ και τη Δυτική Όχθη, όπου η κατάσταση ασφάλειας συνεχίζει να επιδεινώνεται. Εάν τα επείγοντα αυτά ζητήματα δεν αντιμετωπιστούν άμεσα, οι φιλοδοξίες του Σχεδίου για την προώθηση της ασφάλειας, τον αφοπλισμό της Χαμάς και άλλων ένοπλων ομάδων, την αποτελεσματική πολιτική διοίκηση, την ανοικοδόμηση και την ανάπτυξη, καθώς και τη μακροπρόθεσμη ειρήνη, θα ματαιωθούν.
Οι ακόλουθες ανησυχητικές εξελίξεις καθιστούν εμφανή την ανάγκη για ισχυρή και άμεση διπλωματική δράση εκ μέρους της ΕΕ και των κρατών-μελών της:
● Κατά την πρώτη «φάση εκεχειρίας» του Σχεδίου, στοχευμένες στρατιωτικές επιχειρήσεις του Ισραήλ συνεχίστηκαν αδιάκοπα, οδηγώντας στον θάνατο περίπου 500 Παλαιστινίων στη Γάζα, συμπεριλαμβανομένων πέραν από 100 παιδιών. Αυτό ανεβάζει τον συνολικό αριθμό των νεκρών από την έναρξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε σχεδόν 71.700, στησυντριπτική τους πλειονότητα άμαχοι – οι δολοφονίες αυτές πρέπει να σταματήσουν άμεσα.
● Οι συνεχιζόμενοι περιορισμοί εμποδίζουν την πλήρη και ανεμπόδιστη παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας, συμπεριλαμβανομένης της στέγασης και άλλης υποστήριξης για τον χειμώνα, προς τους εξαθλιωμένους Παλαιστινίους στη Γάζα. Είναι επιτακτικό να αρθούν οι περιορισμοί αυτοί και να μην παρεμποδίζεται η είσοδος ανθρωπιστικών προμηθειών από μια αυστηρή πολιτική «διπλής χρήσης» που εφαρμόζει το Ισραήλ. Στο πλαίσιο αυτό, το πέρασμα της Ράφα πρέπει να ανοίξει πλήρως, μόνιμα και χωρίς εμπόδια, τόσο για εμπορεύματα όσο και για επιβατική κίνηση, με την EUBAM Rafah να διαδραματίζει σημαντικό διευκολυντικό ρόλο.
● Η διαγραφή από τα μητρώα του Ισραήλ περίπου 37 διεθνών ΜΚΟ που παρέχουν ζωτικής σημασίας βοήθεια στη Γάζα είναι αποτέλεσμα της απαίτησης να λειτουργούν κατά τρόπο που αποκλίνει από τις ανθρωπιστικές αρχές του ΟΗΕ. Η παρελκυστική αυτή πολιτική πρέπει να σταματήσει άμεσα και οι ΜΚΟ και λοιποί φορείς παροχής βοήθειας να αφεθούν να συνεχίσουν απρόσκοπτα το έργο τους, ιδίως για να αποτραπεί η απώλεια ακόμη περισσότερων παιδικών ζωών από υποθερμία. Σε καμία περίπτωση δεν θα πρέπει να υπάρξει επιστροφή στην αποτυχημένη πολιτική παροχής βοήθειας μέσω λανθασμένων φορέων, όπως το “Gaza Humanitarrean Foundation (GHF)”, η οποία είχε θανατηφόρες συνέπειες για χιλιάδες Παλαιστινίους.
● Η αδιάκοπη εκστρατεία του Ισραήλ για τη δυσφήμιση της UNRWA και την εξάλειψη της ταυτότητας των Παλαιστινίων προσφύγων, μέσω της παρεμπόδισης της λειτουργίας της Υπηρεσίας στη Γάζα και τη Δυτική Όχθη, συμπεριλαμβανομένης της Ανατολικής Ιερουσαλήμ, συνιστά κατάφωρη περιφρόνηση της Γνωμοδότησης του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης της 22ας Οκτωβρίου 2025. Η κορύφωση αυτής της πολιτικής σημειώθηκε στις 20 Ιανουαρίου με τη φυσική καταστροφή του Γραφείου Πεδίου της UNRWA στη Δυτική Όχθη, στη συνοικία Sheikh Jarrah της Ανατολικής Ιερουσαλήμ – παρουσία του Ισραηλινού Υπουργού Εθνικής Ασφάλειας. Η παρεμπόδιση της παρουσίας της UNRWA στη Γάζα, που αποτελεί επίσης ισραηλινό στόχο, απειλεί την εκπαίδευση και την ευημερία εκατοντάδων χιλιάδων παιδιών που έχουν ήδη χάσει πάνω από δύο χρόνια σχολικής φοίτησης. Όπως έχουν ζητήσει πολλές ευρωπαϊκές χώρες και ο Καναδάς, το Ισραήλ πρέπει να τερματίσει την καταστροφική του εκστρατεία κατά της UNRWA – της μόνης Υπηρεσίας που είναι σε θέση να παρέχει υπηρεσίες σε κλίμακα στους Παλαιστινίους.
● Το 2025 το Ισραήλ προώθησε σχέδια για περισσότερες από 47.000 «στεγαστικές μονάδες» στη Δυτική Όχθη (σε ορισμένες περιπτώσεις η λεγόμενη μονάδα αφορά ολόκληρο συγκρότημα διαμερισμάτων), σημειώνοντας αύξηση 81% σε σχέση με το 2024, σε κατάφωρη περιφρόνηση της Γνωμοδότησης του Διεθνούς Δικαστηρίου του Ιουλίου 2024, η οποία υπογράμμισε την υποχρέωση του Ισραήλ να παύσει κάθε εποικιστική δραστηριότητα, να απομακρύνει τους εποίκους και να τερματίσει την παράνομη παρουσία τους. Η έκδοση οικοδομικών προσφορών για 3.400 «μονάδες» τον Δεκέμβριο 2025 στην περιοχή Ε1, μεταξύ Ανατολικής Ιερουσαλήμ και Δυτικής Όχθης, αποσκοπεί σαφώς στην καταστροφή της γεωγραφικής συνέχειας της Δυτικής Όχθης, στην αποτροπή της δημιουργίας παλαιστινιακού κράτους και στην υπονόμευση της λύσης των δύο κρατών. Οι παράνομες αυτές δραστηριότητες πρέπει να σταματήσουν άμεσα, όπως και οι κλιμακούμενες ενέργειες βίαιων εποίκων-αυτόκλητων τιμωρών, οι οποίοι, υπό την προστασία του IDF, τρομοκρατούν παλαιστινιακά χωριά και τους κατοίκους τους στα Κατεχόμενα Παλαιστινιακά Εδάφη.
● Το Ισραήλ συνεχίζει να παρακρατεί παλαιστινιακά φορολογικά έσοδα και να εμποδίζει τις διατραπεζικές ανταποκριτικές υπηρεσίες μεταξύ Ισραήλ και Παλαιστίνης, υπονομεύοντας τη λειτουργία της Παλαιστινιακής Αρχής και εμποδίζοντας τις παλαιστινιακές επιχειρήσεις να αποκτήσουν πρόσβαση σε αναγκαία χρηματοδότηση. Τα μέτρα αυτά πρέπει να ανακληθούν χωρίς καθυστέρηση.
● Σχεδόν 28 μήνες μετά την 7η Οκτωβρίου, τα διεθνή μέσα ενημέρωσης εξακολουθούν να απαγορεύεται να δραστηριοποιούνται στη Γάζα· η απαγόρευση αυτή είναι απαράδεκτη και πρέπει να αρθεί.
● Εκατοντάδες δημοσιογράφοι, γιατροί και άλλο ιατρικό προσωπικό, εκπαιδευτικοί και εργαζόμενοι σε ανθρωπιστικές οργανώσεις έχουν χάσει τη ζωή τους στη Γάζα, σε πολλές περιπτώσεις στοχευμένα. Αυτό πρέπει να σταματήσει άμεσα.
- Η τύχη περισσοτέρων από 9,000 Παλαιστινίων κρατουμένων που βρίσκονται σε ισραηλινές φυλακές – μεταξύ τους ανήλικοι και πολλοί που κρατούνται χωρίς κατηγορίες – πρέπει να αντιμετωπιστεί επειγόντως.
Τα γεγονότα που περιγράφονται ανωτέρω απαιτούν δράση. Η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη-μέλη της, τα οποία προσχώρησαν στη Διακήρυξη της Νέας Υόρκης που υιοθετήθηκε τον Σεπτέμβριο 2025 από 142 κράτη-μέλη του ΟΗΕ και αναφέρεται στο Ψήφισμα 2803 του Συμβουλίου Ασφαλείας, έχουν καταδικάσει επανειλημμένα ενέργειες που υπονομεύουν την ειρήνη. Ωστόσο, οι καταδικαστικές αυτές δηλώσεις δεν συνοδεύτηκαν από απτά μέτρα. Στο κατώφλι νέων προσπαθειών για την προώθηση της ειρήνης, η ΕΕ οφείλει να δράσει αποφασιστικά απέναντι σε όσους επιδιώκουν προσαρτησιακές ατζέντες που απειλούν τα αναπαλλοτρίωτα δικαιώματα αυτοδιάθεσης των Παλαιστινίων και υπονομεύουν τη λύση των δύο κρατών. Επιπλέον, πρέπει να υπάρξει λογοδοσία και να μην υπάρξει ατιμωρησία για όσους, και από τις δύο πλευρές, έχουν διαπράξει πράξεις κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου.
Σε αυτή την κρίσιμη στιγμή καλούμε την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη-μέλη της να:
● Απέχουν από τη συμμετοχή στο «Συμβούλιο για την Ειρήνη», το οποίο, στην παρούσα του μορφή, περιλαμβάνει εγκληματία πολέμου που έχει παραπεμφθεί στο ΔΠΔ (με έναν δεύτερο να έχει προσκληθεί) και του οποίου ο Χάρτης και η διακυβέρνηση απειλούν να υπονομεύσουν – αν όχι στην πράξη να υποκαταστήσουν – τον ρόλο των Ηνωμένων Εθνών στη διασφάλιση της ειρήνης και της ασφάλειας.
● Εκκινήσουν άμεσα έναν κρίσιμο, χρονικά περιορισμένο διάλογο με το Ισραήλ σχετικά με την εφαρμογή των σχετικών διατάξεων της Συμφωνίας Σύνδεσης ΕΕ-Ισραήλ. Ελλείψει ουσιαστικών απαντήσεων και συγκεκριμένων ενεργειών επί των ανησυχιών αυτών, να ληφθούν μέτρα με στόχο τον τερματισμό των ισραηλινών υπερβάσεων και των αδιάλειπτων παραβιάσεων του διεθνούς δικαίου, συμπεριλαμβανομένης της αναστολής της Συμφωνίας. Σύμφωνα με τις ισχύουσες αποφάσεις και γνωμοδοτήσεις του Διεθνούς Δικαστηρίου, κάθε στρατιωτική στήριξη προς το Ισραήλ πρέπει να ανασταλεί και το εμπόριο με τους παράνομους οικισμούς να απαγορευτεί αποτελεσματικά.
● Προσεγγίσουν ενεργά ομονοούσες και στρατηγικές χώρες-εταίρους στον ΟΟΣΑ, τη Μέση Ανατολή, τον Παγκόσμιο Νότο και άλλα μέλη της G20, με στόχο τη διαμόρφωση κοινών θέσεων και την ανάπτυξη πρωτοβουλιών για την προώθηση της ειρήνης.
Μια στιβαρή προσέγγιση, βασισμένη στις ιδρυτικές αξίες και αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θα είναι καθοριστικής σημασίας για την αποκατάσταση της φήμης της Ένωσης ως δύναμης ειρήνης και αγαθού ρόλου στην εποχή μας.
Δήλωση συνυπογεγραμμένη στις 2 Φεβρουαρίου 2026 από 404 πρώην Υπουργούς, Πρέσβεις και ανώτερους αξιωματούχους της ΕΕ και των κρατών-μελών.
Σύνδεσμος προς τον κατάλογο συνυπογραφόντων. Ενδέχεται να προστεθούν και άλλες υπογραφές σε μεταγενέστερο στάδιο.
Σύνδεσμος προς συλλογή μέτρων που έχει προτείνει η ομάδα αυτή σε προηγούμενες δηλώσεις.
Προηγούμενες δηλώσεις εκδόθηκαν από την ομάδα τον Ιούλιο, Αύγουστο, Σεπτέμβριο και Οκτώβριο 2025.
