Σκεφτείτε το εξής δίλημμα: 50 ευρώ σήμερα ή 100 ευρώ σε έναν μήνα. Η απάντηση μοιάζει να αποκαλύπτει πόσο υπομονετικοί είμαστε. Σύμφωνα όμως με την επιστήμη, αποκαλύπτει πολύ περισσότερα, από τον τρόπο που λειτουργεί ο εγκέφαλός μας μέχρι την υγεία μας σε βάθος χρόνου.
Μεγάλη γενετική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Molecular Psychiatry δείχνει ότι η τάση να επιλέγουμε την άμεση ανταμοιβή δεν είναι μόνο θέμα θέλησης ή παιδείας. Περίπου το 10% της ικανότητάς μας να «περιμένουμε» φαίνεται να έχει γενετική βάση. Με απλά λόγια, η ανυπομονησία είναι σε κάποιο βαθμό βιολογική.
Ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από περισσότερους από 130.000 ανθρώπους και διαπίστωσαν ότι συγκεκριμένες περιοχές του γονιδιώματος συνδέονται με παρορμητική λήψη αποφάσεων. Το ενδιαφέρον είναι πως οι ίδιες γενετικές επιρροές σχετίζονται και με ένα ευρύ φάσμα προβλημάτων υγείας από εξαρτήσεις και ψυχικές διαταραχές μέχρι μεταβολικά και καρδιαγγειακά νοσήματα.
Όταν οι επιστήμονες συνέκριναν αυτά τα γενετικά δεδομένα με ιατρικούς φακέλους δεκάδων χιλιάδων ασθενών, βρήκαν συνδέσεις με περισσότερες από 200 παθήσεις. Η εικόνα που προκύπτει δείχνει ότι η δυσκολία στην καθυστέρηση ανταμοιβής σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο για παχυσαρκία, διαβήτη, κατάθλιψη, χρήση ουσιών και καρδιοπάθειες — ιδιαίτερα όσο μεγαλώνουμε.
Αυτό δεν σημαίνει ότι «τα γονίδιά μας αποφασίζουν για εμάς». Οι ειδικοί τονίζουν ότι η συμπεριφορά παίζει καθοριστικό ρόλο. Παράγοντες όπως το χρόνιο στρες, η οικονομική ανασφάλεια, τα παιδικά βιώματα και ο τρόπος ζωής μπορούν να ενισχύσουν ή να μετριάσουν αυτή την τάση. Σε αβέβαια περιβάλλοντα, το να επιλέγει κανείς το «τώρα» αντί για το «μετά» είναι συχνά ένας μηχανισμός επιβίωσης.
Η υπομονή, λοιπόν, δεν είναι απλώς αρετή. Είναι ένα σύνθετο χαρακτηριστικό, στο οποίο συναντιούνται βιολογία, εμπειρία και ψυχική υγεία. Και όσο η επιστήμη προχωρά, τόσο γίνεται ξεκάθαρο ότι η παρόρμηση δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως προσωπικό ελάττωμα, αλλά ως ένα σήμα που αξίζει να ακούμε — και να κατανοούμε.
