Με μόλις δέκα ψήφους διαφορά, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποφάσισε χθες να ζητήσει από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης γνωμάτευση κατά πόσο η συμφωνία που υπέγραψε τη Δευτέρα η πρόεδρος της Επιτροπής είναι σύννομη με τις συνθήκες της ΕΕ και το ενωσιακό κεκτημένο.
Όμως, η απόφαση του Κοινοβουλίου δεν στερεί από την Κομισιόν το δικαίωμα για άλλη μια προσπάθεια, ώστε η συμφωνία με τις τέσσερις χώρες της Λατινικής Αμερικής να τεθεί σύντομα σε -προσωρινή- ισχύ, μέχρι το Δικαστήριο να αποφανθεί. Κάτι που ίσως πάρει μέχρι και δύο χρόνια.
Οι πληροφορίες χθες από το Στρασβούργο, όπου συνεδριάζει η Ολομέλεια της Ευρωβουλής, ανέφεραν πως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτίθεται να ανοίξει διάλογο με τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, με πρόθεση σύντομα να επαναφέρει το θέμα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και να ζητήσει έγκριση για προσωρινή έναρξη εφαρμογής της συμφωνίας με τη Mercosur, εν αναμονή της απόφασης του Δικαστηρίου. Η προσωρινή εφαρμογή της συμφωνίας είναι διέξοδος που επιτρέπουν οι συνθήκες της ΕΕ, νοουμένου ότι θα υπάρξει έγκριση από το Κοινοβούλιο. Το γεγονός ότι χθες η ανατροπή ήρθε με μόλις δέκα ψήφους διαφορά και δεδομένου ότι ο κύριος όγκος βουλευτών του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος και των Σοσιαλιστών στηρίζουν τη συμφωνία, επιτρέπει στην Κομισιόν να αισιοδοξεί ότι μπορεί να πάρει τη ρεβάνς.
Η Κομισιόν εξέφρασε χθες έντονη δυσφορία για την απόφαση του Κοινοβουλίου και υποστήριξε πως τα τρία βασικά θέματα που ζητά η πλειοψηφία των ευρωβουλευτών να εξεταστούν νομικά από το Δικαστήριο έχουν ήδη τύχει εξέτασης από την Επιτροπή και έγιναν παρεμβάσεις στη συμφωνία ώστε να είναι συμβατά με το ενωσιακό δίκαιο.
Η απόφαση της πλειοψηφίας
Το Ευρωκοινοβούλιο ζητά μέσω της απόφασής του από το Δικαστήριο να γνωματεύσει κατά πόσο ο διαχωρισμός της συμφωνίας Mercosur σε EMPA (συμφωνία εταιρικής σχέσης) και σε ITA (ενδιάμεση εμπορική συμφωνία) είναι ασύμβατος με το άρθρο 218 παράγραφοι 2 και 4, καθώς και με την αρχή της δοτής αρμοδιότητας, την αρχή της θεσμικής ισορροπίας και την αρχή της καλόπιστης συνεργασίας που κατοχυρώνονται στο άρθρο 4 παράγραφος 3 και στο άρθρο 13 παράγραφος 2.
Ζητείται επίσης γνωματευση κατά πόσο ο μηχανισμός επανεξισορρόπησης που προβλέπεται στη συμφωνία Mercosur της ΕΕ είναι ασύμβατος με τα άρθρα 11, 168, 169 και 191.
Η κρίσιμη ψηφοφορία -που δεν αφορούσε την ουσία της συμφωνίας με Αργεντινή, Βραζιλία, Παραγουάη και Ουρουγουάη- έγινε υπό την πίεση μαζικών διαμαρτυριών στο Στρασβούργο, με χιλιάδες αγρότες που οδηγούσαν τρακτέρ να περικυκλώνουν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και να συγκρούονται με την αστυνομία.
Αν η Κομισιόν δεν επιχειρήσει τελικά να οδηγήσει το θέμα σε μια νέα ψηφοφορία ενώπιον της Ολομέλειας του Κοινοβουλίου, για να εξασφαλίσει έγκριση για μεταβατική εφαρμογή της συμφωνίας Mercosur, το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα κληθεί να εξετάσει κατά πόσον η εμπορική συμφωνία είναι συμβατή με τις Συνθήκες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Οι ευρωβουλευτές που πρότειναν την παραπομπή στο Δικαστήριο θεωρούν ότι ο διαχωρισμός της συμφωνίας, ώστε το εμπορικό της σκέλος να εγκριθεί μόνο από το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (και όχι από τα κοινοβούλια των κρατών μελών), αποτέλεσε τακτική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για να «εμποδίσει τα εθνικά κοινοβούλια των κρατών-μελών να έχουν λόγο στη συμφωνία» και θα μπορούσε να κριθεί παράνομη από τους δικαστές.
Το ψήφισμα που ζητά την προσφυγή αμφισβητεί επίσης τη νομιμότητα του λεγόμενου «μηχανισμού εξισορρόπησης» που εισήχθη στη συμφωνία, ο οποίος θα επέτρεπε στις χώρες της Mercosur να λαμβάνουν αντισταθμιστικά μέτρα, εάν μελλοντική ευρωπαϊκή νομοθεσία μειώσει τις εξαγωγές τους προς την Ευρώπη.
Η χθεσινή ψηφοφορία ανέδειξε το πόσο βαθιά διχασμένο είναι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Οι ομάδες Renew Europe, Πράσινοι/Ευρωπαϊκή Ελεύθερη Συμμαχία και Αριστερά υποστήριξαν την παραπομπή στο Δικαστήριο. Το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα και οι Σοσιαλιστές και Δημοκράτες υπερασπίστηκαν τη συμφωνία. Ωστόσο, και στις δύο πολιτικές ομάδες υπήρξαν ευρωβουλευτές που ψήφισαν την παραπομπή στο ΔΕΕ.
