Η Κομισιόν αναγνωρίζει την Κύπρο ως ένα από τα τέσσερα κράτη – μέλη της ΕΕ που αντιμετωπίζουν μεταναστευτική πίεση, μαζί με την Ελλάδα, την Ισπανία και την Ιταλία. Η αναγνώριση αυτή βασίζεται στην πρώτη Ετήσια Έκθεση για το Άσυλο και τη Μετανάστευση του 2025 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, την οποία και παρουσίασε στις Βρυξέλλες ο Επίτροπος Μετανάστευσης Μάγκνους Μπρούνερ. Η έκθεση αναλύει τις μεταναστευτικές ροές και τις πιέσεις που δέχονται τα κράτη-μέλη κατά την περίοδο Ιουλίου 2024–Ιουνίου 2025.
Η Κύπρος, παρά τη μείωση των παρατυπιών εισόδου (IBCs) κατά 10,6% στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο, παραμένει υπό δυσανάλογη πίεση σε σχέση με το μέγεθός της. Συγκεκριμένα σύμφωνα με την έκθεση, καταγράφηκαν σχεδόν 3.000 IBCs, αριθμός που θέτει την Κύπρο τρίτη στην ΕΕ σε παρατυπίες εισόδων ανά ΑΕΠ και πληθυσμό.
Οι κύριες οδοί εισόδου παραμένουν η Τουρκία και η Λιβύη, ενώ παρατηρούνται αυξημένες αφίξεις στη Κρήτη και τις ανατολικές ακτές της Κύπρου. Σύμφωνα με την έκθεση, η μείωση των αναχωρήσεων από τη Συρία και τον Λίβανο οφείλεται κυρίως στην πτώση του καθεστώτος Άσαντ και στην ενισχυμένη συνεργασία με τις λιβανέζικες αρχές.
Όσον αφορά τις αιτήσεις ασύλου για διεθνή προστασία, η Κύπρος δέχθηκε πάνω από 5.000 αιτήσεις, φέρνοντας τη χώρα ψηλά στην ΕΕ όσον αφορά τις αιτήσεις ανά ΑΕΠ και πληθυσμό. Σύμφωνα με την Κομισιόν, αυτό δημιουργεί πρόσθετη πίεση στο σύστημα ασύλου και υποδοχής, ιδιαίτερα σε συνδυασμό με την αύξηση των αιτήσεων από αιτούντες άσυλο από την Αφρική και τη Μέση Ανατολή, καθώς και την υψηλή αναλογία ανήλικων χωρίς συνοδούς, κυρίως από την Αίγυπτο, τη Συρία και το Αφγανιστάν.
Όσον αφορά την προσωρινή προστασία, τα τελευταία στοιχεία της Επιτροπής δείχνουν την Κύπρο να φιλοξενεί πάνω από 3.500 άτομα υπό προσωρινή προστασία, κυρίως Ουκρανούς, αριθμό που επίσης υψηλό σε σχέση με το ΑΕΠ και τον πληθυσμό της χώρας. Αυτό σύμφωνα με την Επιτροπή δημιουργεί επιπλέον προκλήσεις όσον αφορά την ενσωμάτωση των ωφελούμενων από προσωρινή προστασία, ιδιαίτερα σε τομείς όπως η στέγαση, η εκπαίδευση και η πρόσβαση στην αγορά εργασίας. Η έκθεση τονίζει ότι η Κύπρος, η Τσεχία, η Σλοβακία και η Εσθονία έχουν υψηλό αριθμό ωφελούμενων από προσωρινή προστασία ανά ΑΕΠ και πληθυσμό, χωρίς να αναφέρεται ρητά σε κατάταξη ανά κάτοικο.
Σύμφωνα με την Κομισιόν, η Κύπρος, μαζί με την Ελλάδα, την Ισπανία και την Ιταλία, θα έχει πρόσβαση στο Ταμείο Αλληλεγγύης (Solidarity pool) από τα μέσα του 2026, όταν θα τεθεί σε πλήρη εφαρμογή το Νέο Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο. Το Ταμείο θα παρέχει υποστήριξη μέσω της μετακίνησης αιτούντων άσυλο σε άλλες χώρες της ΕΕ, μειώνοντας έτσι την πίεση στο εθνικό σύστημα. Επιπλέον θα μπορεί να λάβει χρηματοδοτική ενίσχυση για τις υποδομές υποδοχής, τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και την επιτάχυνση των διαδικασιών ασύλου και επιστροφών. Τέλος, όσον αφορά την τεχνική βοήθεια θα μπορεί να ενισχύσει τα σύνορά της και να έχει υλικοτεχνική βοήθεια για την καταπολέμηση των δικτύων διακίνησης μεταναστών.
Η Επιτροπή ακόμη ανακοίνωσε την έκδοση δημόσιας πρόσκλησης ύψους €250 εκατ. για την αγορά συστημάτων drone και antidrone, με στόχο την αντιμετώπιση των υβριδικών απειλών, συμπεριλαμβανομένης της παράνομης μεταναστευτικής δραστηριότητας. Επιπλέον με αυτή τη χρηματοδότηση αναμένεται να ενισχυθεί η επιτήρηση των συνόρων, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου παρατηρείται αυξημένη δραστηριότητα διακίνησης μεταναστών.
Η έκθεση δεν προχωρά σε εκτεταμένες υποδείξεις ανά χώρα (country-specific recommendations) αποκλειστικά για την Κύπρο, αλλά οι αναφορές είναι ενταγμένες στο πλαίσιο της ανάλυσης για όλα τα κράτη-μέλη υπό μεταναστευτική πίεση. Σε αυτό το πλαίσιο η έκθεση επισημαίνει ότι η διασφάλιση επαρκούς χωρητικότητας και κατάλληλων συνθηκών υποδοχής είναι κρίσιμη για την αποτελεσματική λειτουργία του συστήματος ασύλου και μετανάστευσης.
Στο ίδιο αυτό πλαίσιο, γίνεται λόγος για την βελτίωση των υποδομών υποδοχής και αύξηση της χωρητικότητας για την αποφυγή συνωστισμού, την επιτάχυνση των διαδικασιών ασύλου και επιστροφών, με στόχο τη μείωση των καθυστερήσεων και την αποτελεσματικότερη διαχείριση των αιτήσεων. Επιπλέον στο ίδιο γενικό πλαίσιο για τα κράτη – μέλη γίνεται αναφορά για την ανάγκη ενίσχυσης της συνεργασίας με τρίτες χώρες, όπως η Τουρκία και ο Λίβανος, για την καταπολέμηση των δικτύων διακίνησης και την προώθηση νόμιμων οδών μετανάστευσης, αλλά και την βελτίωση των προγραμμάτων ενσωμάτωσης, ιδιαίτερα για γυναίκες και παιδιά, με έμφαση στην εκπαίδευση και την πρόσβαση στην αγορά εργασίας.
ΚΥΠΕ
