«Ακούγεται ωραίο ως τίτλος όταν όλοι μας λέμε ότι πρέπει να εξασφαλίζεται ανεξάρτητη διαβίωση για τα άτομα με αναπηρίες ώστε να μην κλείνονται σε ιδρύματα ή και να μην εξαρτώνται από τους συγγενείς τους. Αλλά όντως πρόκειται για ένα τίτλο. Στην πράξη, αν είσαι άτομο με σοβαρή αναπηρία και χρειάζεσαι μέχρι και τρεις φροντιστές για να εξασφαλίσεις μια αξιοπρεπή διαβίωση, παίρνεις μέχρι €1.100 τη στιγμή που το πραγματικό κόστος αγγίζει τις €2.400 τον μήνα. Όταν ο μήνας αρχίζει από το – €1.000 η ανεξάρτητη διαβίωση πάει περίπατο. Αν χρειάζεται εξειδικευμένη φροντίδα και επιβάλλεται να έχεις εκπαιδευμένο φροντιστή/νοσηλευτή, το κόστος φθάνει τουλάχιστον τις €4.500 τον μήνα».
Με αυτά τα δεδομένα, ανέφερε στον «Φ» ο πρόεδρος της Οργάνωσης Παραπληγικών Κύπρου Δημήτρης Λαμπριανίδης, «περιοριζόμαστε απλά στους τίτλους και τα συνθήματα».
Μια από τις βασικότερες στρεβλώσεις, αφορά τον τρόπο υπολογισμού των εισοδημάτων της οικογένειας. Όπως εξήγησε, «αν έχεις παιδί μέχρι 28 ετών που εργάζεται, τότε το εισόδημα του θεωρείται εισόδημα σου και απορρίπτεσαι». Πρόκειται, όπως είπε, «για μια ρύθμιση που εγκλωβίζει τα άτομα με αναπηρία και δημιουργεί μια σχέση εξάρτησης, αφού καθιστά τα άτομα με αναπηρίες εξαρτώμενα των οικογενειών τους και την ίδια ώρα φέρνει ολόκληρη την οικογένεια σε δύσκολη θέση».
Η κατάσταση αυτή, επεσήμανε, «δεν είναι μόνο οικονομικά πιεστική αλλά και κοινωνικά επικίνδυνη, καθώς αυτή η σχέση εξάρτησης σε κάποιες περιπτώσεις οδηγεί σε εκμετάλλευση ή ακόμα και σε κακοποίηση του ατόμου με αναπηρία».
Η «αποσύνδεση» από το Ε.Ε.Ε. και η πραγματικότητα
Στο ίδιο πλαίσιο, σχολίασε και την προβεβλημένη το τελευταίο διάστημα και με αφορμή τον νόμο που ψήφισε την Πέμπτη η Βουλή, θέση ότι η αναπηρία αποσυνδέθηκε από το Ε.Ε.Ε., διευκρινίζοντας ότι «η πραγματικότητα είναι πολύ πιο περιορισμένη από ό,τι παρουσιάζεται».
«Να πούμε καταρχάς ότι πρόκειται για μια εξαγγελία που έκανε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας τον Ιανουάριο του 2025. Η νέα νομοθεσία αυτό τον σκοπό είχε; Να υλοποιήσει απλά την εξαγγελία που έγινε πριν 14 μήνες; Αναφέρονται σε ανεξάρτητη διαβίωση και ενσωμάτωση αλλά χωρίς ικανοποιητικά επιδόματα για αγορά των απαραίτητων υπηρεσιών και κάλυψης του κόστους αναπηρίας; Επιπλέον, όταν λέμε ότι αποσυνδέθηκε η αναπηρία από το Ε.Ε.Ε πρέπει να διευκρινίσουμε κάποια πράγματα:
Διαχωρίστηκε από το ΕΕΕ το αναπηρικό επίδομα των €368 για άτομα με σοβαρή αναπηρία ή μέτρια νοητική και το επίδομα φροντίδας (μέχρι €400) που παραχωρείται μετά από αξιολόγηση και είναι πολύ σημαντική θετική εξέλιξη .
Για τις υπόλοιπες παροχές (πχ επίδομα ενοικίου και βασικών αναγκών) του ΕΕΕ, ο υπολογισμός θα συνεχίσει να γίνεται όπως και σήμερα. Δηλαδή, υποβάλει αίτημα και αν τα συνολικά έσοδα των άλλων μελών της οικογένειας του ή η περιουσία του ξεπερνά τα καθορισμένα κριτήρια, τότε και πάλι θα απορρίπτεται».
Η Οργάνωση Παραπληγικών Κύπρου, «είχε υποβάλει αίτημα για να μην υπολογίζεται ο μισθός του/της συζύγου όταν αυτός είναι μέχρι €2.000 και ταυτόχρονα να μην υπολογίζονται καθόλου οι μισθοί ή περιουσία των παιδιών. Είναι απάνθρωπο να υποβάλλουμε τα παιδιά σε αυτή τη διαδικασία. Δεν τύχαμε ανταπόκρισης και το πρόβλημα παραμένει για τις πιο φτωχές οικογένειες που έχουν γονέα με σοβαρή αναπηρία ».
Το ευρύτερο κόστος της αναπηρίας και τα κενά στο ΓεΣΥ
«Το κόστος της αναπηρίας δεν περιορίζεται στην εξασφάλιση φροντιστή ή φροντιστών. Οι ανάγκες είναι αυξημένες και σε φάρμακα και σε αναλώσιμα και σε εξοπλισμούς σε κάποιες περιπτώσεις. Με την εφαρμογή του ΓεΣΥ κάποια πράγματα έχουν καλυφθεί, έχουμε όμως πολύ δρόμο μπροστά μας για να φθάσουμε σε επίπεδο για το οποίο θα μπορούμε να δηλώνουμε περήφανοι. Έχουμε αποταθεί αρκετές φορές και στον ΟΑΥ για τον τρόπο με τον οποίο παρέχονται διάφορα αναλώσιμα είδη στα άτομα με αναπηρίες και στους ασθενείς γενικά. Έχουμε θίξει και το θέμα των συνεισφορών/συμπληρωμών. Σε κάποιες περιπτώσεις δεν υπάρχουν πολλές επιλογές και σε κάποιες άλλες για να μπορέσει το άτομο να εξασφαλίσει το αναλώσιμο που κρίνει καταλληλότερο για την περίπτωση του πρέπει να καταβάλει μια πάρα πολύ ψηλή συνεισφορά την οποία η τσέπη του σίγουρα δεν αντέχει».
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στις ανάγκες των παιδιών με αναπηρίες, σημειώνοντας ότι «έχουμε τις διάφορες θεραπείες τις οποίες χρειάζονται και τα παιδιά με αναπηρίες. Για παράδειγμα, έξι χρόνια μετά, ο ΟΑΥ προσπαθεί ακόμα να καταλήξει σε συμφωνία με τους εργοθεραπευτές. Αποτέλεσμα της μη ένταξης αυτών των επαγγελματιών στο ΓεΣΥ, τόσα χρόνια μετά, είναι να υποχρεώνονται οι γονείς να πληρώνουν κάθε μήνα από την τσέπη τους αρκετές εκατοντάδες ευρώ για να εξασφαλίζουν στα παιδιά τους, ιδιωτικά, τις υπηρεσίες που χρειάζονται».
Το πραγματικό κόστος που απαιτείται για τη φροντίδα
«Σήμερα, για παράδειγμα, τα άτομα με τετραπληγία λαμβάνουν, αναλόγως αναγκών από €900 μέχρι €1.100. Εκ των πραγμάτων ο κάθε μήνας ξεκινά με μείον τουλάχιστον €1.000 με €2.500 αναλόγως αναγκών». Όπως εξηγεί, όταν γίνεται λόγος για εξειδικευμένη φροντίδα, «όταν λέμε εξειδικευμένη φροντίδα εννοούμε ότι το άτομο μπορεί να ζει με αναπνευστήρα, μπορεί να χρειάζεται βοήθεια για τη λειτουργία του εντέρου και αυτές οι καταστάσεις σίγουρα αυξάνουν τον κόστος».
Στην πράξη, όπως είπε, οι περισσότεροι αναγκάζονται να εξασφαλίζουν φροντίδα από αλλοδαπούς που εργάζονται ως οικιακοί βοηθοί. Το κόστος για αυτούς τους φροντιστές ανέρχεται περίπου στα €800 τον μήνα, ωστόσο: «Αν χρειάζεσαι δύο ή τρεις το κόστος διπλασιάζεται ή τριπλασιάζεται. Για αυτό και εμείς διεκδικούμε την αύξηση των επιδομάτων. Το κόστος ζωής έχει ανεβεί, τα οικονομικά δεδομένα έχουν αλλάξει αλλά τα επιδόματα είναι τα ίδια. Εμείς αναμέναμε ότι ένα κράτος με πλεονάσματα μερικών δισεκατομμυρίων θα έβλεπε αυτές τις ανάγκες και θα προχωρούσε αμέσως σε αύξηση των σχετικών επιδομάτων για να μπορούν τα άτομα αυτά να διαχειριστούν το κόστος της αναπηρίας τους».
«Το κράτος, διαχρονικά, κλείνει τα αφτιά όταν διεκδικούμε αυξήσεις και διεκδικούμε τις αυξήσεις με βάση την αύξηση του κόστους διαβίωσης, με βάση την αύξηση του κόστους των υπηρεσιών και τονίζω ότι δεν αναφερόμαστε μόνο στα άτομα με κινητική αναπηρία. Το κράτος πρέπει να στηρίζει όλα τα άτομα με αναπηρίες και τις οικογένειες τους, ανάλογα με το κόστος που προκαλεί η κάθε αναπηρία».
«Εμείς αναμέναμε ότι ένα κράτος με πλεονάσματα μερικών δισεκατομμυρίων θα έβλεπε υπεύθυνα αυτές τις ανάγκες και θα προχωρούσε σε αύξηση των σχετικών επιδομάτων για να μπορούν τα άτομα αυτά να διαχειριστούν το κόστος της αναπηρίας τους. Δυστυχώς, δεν υπάρχει καμία ανακοίνωση πρόθεσης για αύξηση αυτή τη στιγμή και παρατηρούμε ότι υπάρχει μια προσπάθεια για να κρυφτούμε πίσω από την αποσύνδεση του αναπηρικού επιδόματος από το Ε.Ε.Ε. που δυστυχώς και αυτό καθυστέρησε».
Σύμφωνα με τον ίδιο, το πρόβλημα δεν περιορίζεται μόνο στα ποσά των επιδομάτων αλλά αφορά και τον τρόπο σχεδιασμού της κοινωνικής πολιτικής συνολικά.
“Προτάσσεται αυτή τη στιγμή ότι με τον νόμο που προωθείται θα παίρνουν πολύ περισσότερα άτομα τα €368 επίδομα αναπηρίες, συν €400 για όσους χρειάζονται φροντίδα. Αυτά τα ποσά όμως σίγουρα δεν είναι αρκετά για να καλυφθούν οι ανάγκες όλων των ατόμων με αναπηρίες. Η κάθε κατηγορία αλλά και το κάθε άτομο έχει τις δικές του ανάγκες, ανάλογα με την κατάσταση στην οποία βρίσκεται, ανάλογα με τα επί μέρους προβλήματα που αντιμετωπίζει. Αυτό που προωθείται είναι, ναι, μια θετική εξέλιξη αλλά αγγίζει μόνο ένα πολύ μικρό ποσοστό του πραγματικού κόστους της αναπηρίας για κάποιους ανθρώπους».
Παράλληλα, επανέλαβε τον έντονο προβληματισμό της ΟΠΑΚ για τη διαδικασία διαμόρφωσης του νομοσχεδίου για την αναπηρία, σημειώνοντας ότι «πρέπει να ξαναπούμε ότι αυτό το νομοσχέδιο έγινε χωρίς διαβούλευση με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς για αυτή την έλλειψη διαβούλευσης έχει εκδώσει έκθεση και η Επίτροπος Διοικήσεως».
