Ο -ελληνικής καταγωγής- διεθνούς φήμης δημοσιογράφος, αρθρογράφος και οικονομικός αναλυτής, Commentator-at-Large συντάκτης στο Reuters, και ιδρυτής του -διάσημου- Breakingviews, μιλά αποκλειστικά στα «Ελεύθερα» για το παγκόσμιο γίγνεσθαι αυτή την περίοδο, στη διάρκεια ενός ολιγοήμερου ταξιδιού του στην Κύπρο.
–Τι γνώμη έχετε για την ελληνική, αλλά και την κυπριακή οικονομική κρίση, που μάς ταλαιπώρησε τα προηγούμενα χρόνια; Πιστεύετε πως έχουμε ξεπεράσει πια τους κινδύνους; Η κατάσταση είναι πολύ καλύτερη από ό,τι ήταν. Το πρόβλημα, όμως, αυτή τη στιγμή, δεν είναι η Ελλάδα ή η Κύπρος· το πρόβλημα είναι η γεωπολιτική και το χρέος. Έχουμε υπερβολικό χρέος στον κόσμο – όχι συγκεκριμένα στην Ελλάδα και στην Κύπρο, αλλά σε πολλές χώρες στον κόσμο· σχεδόν παντού. Οι ΗΠΑ, η Μεγάλη Βρετανία, η Γαλλία, η Ιταλία, ακόμη και η Κίνα, όλα τα κράτη, αντιμετωπίζουν υπερβολικό χρέος αυτή τη στιγμή. Η Ιαπωνία, για παράδειγμα, έχει πάνω από 200% του ΑΕΠ της σε χρέος. Και, ταυτόχρονα, έχουμε και γεωπολιτικές εντάσεις: Συγκρούσεις μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας, ένοπλες μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας κ.λπ. – η Ευρώπη απειλείται και υφίσταται έναν έντονο εκφοβισμό, όχι μόνο από τη Ρωσία, αλλά τώρα πια και από τον Trump. Επομένως, έχουμε αυτά τα δύο φαινόμενα να συμβαίνουν αυτή τη στιγμή παγκόσμια -υπερβολικό χρέος και γεωπολιτικές εντάσεις- ενώ αναμένεται πως θα υπάρξει μια πολύ δύσκολη αλληλεπίδραση μεταξύ των δύο αυτών φαινομένων, η οποία ήδη ξεκίνησε. Το πρώτο πρόβλημα είναι το εξής: Από τη μία πλευρά, υπάρχει τόσο μεγάλο χρέος που οι χώρες θα δυσκολευτούν να χρηματοδοτήσουν τις επιπλέον άμυνες που χρειάζονται κι από την άλλη οι γεωπολιτικές εντάσεις θα αυξήσουν τα προβλήματα χρέους. Αυτό σαφώς οφείλεται στο γεγονός ότι τα κράτη θα πρέπει να δαπανήσουν περισσότερα για την άμυνά τους και, επομένως, καθώς θα δαπανούν περισσότερα, θα δανείζονται και περισσότερα χρήματα, γεγονός που θα αυξάνει ακόμη περισσότερο το χρέος. Το δεύτερο μεγάλο πρόβλημα είναι ότι υπάρχει κίνδυνος περαιτέρω κατακερματισμού της παγκόσμιας οικονομίας. Το έχουμε ήδη δει αυτό να συμβαίνει με την Κίνα και τις ΗΠΑ, οι οποίες δεν αποσυνδέονται εντελώς, αλλά απομακρύνονται. Επίσης, το παρατηρούμε να συμβαίνει τώρα, και με τον Trump, ο οποίος ήδη απειλεί την Ευρώπη με δασμούς. Αυτό, στην γενικότερη εικόνα, τι σημαίνει; Ότι όσο περισσότερο κατακερματίζεται η παγκόσμια οικονομία, τόσο λιγότερο αποτελεσματική γίνεται. Κι όσο λιγότερο αποτελεσματική γίνεται, τόσο λιγότερη ανάπτυξη θα υπάρχει. Άρα θα γίνεται ακόμα πιο δύσκολο για τα κράτη να ξεφύγουν και από τα συνεχώς αυξανόμενα χρέη τους. Επομένως, αντιλαμβάνεστε πως αν υπάρχει ένα μεγάλο πρόβλημα σε παγκόσμιο επίπεδο, είναι σαφές ότι αυτό θα επηρεάσει και την Ελλάδα και την Κύπρο. Αυτή είναι η συνολική χρηματοοικονομική κατάσταση αυτή τη στιγμή.
–Θυμάμαι πάντως πως είχε γραφτεί, κάποια στιγμή, ότι, με τις ισχυρές γνωριμίες σας, διαδραματίσατε σημαίνοντα ρόλο στο λεγόμενο «bail-in» των κυπριακών τραπεζών, το 2013… Θα σας αποκαλύψω μια ιστορία. Στην αρχή της κυπριακής χρηματοοικονομικής κρίσης, της λεγόμενης και «τραπεζικής κρίσης», υπήρχε η άποψη σε κάποιους κλειστούς κύκλους που έπαιρναν εκείνη την περίοδο τις αποφάσεις, ότι όλες οι καταθέσεις, όλων των κυπριακών τραπεζών, θα έπρεπε να φορολογηθούν. Όχι μόνο οι προβληματικές τράπεζες, όχι μόνο, δηλαδή, η Τράπεζα Κύπρου και η Λαϊκή Τράπεζα, αλλά θα έπρεπε να υπερφορολογηθούν όλες οι καταθέσεις, όλων των τραπεζών, ακόμη κι εκείνων που δεν είχαν προβλήματα. Όταν έμαθα από δημοσιογραφικές πηγές ότι επίκειται αυτή η απόφαση, νομίζω ότι ήταν ένα Σάββατο πρωί, τηλεφώνησα στον Μάριο Ντράγκι, που ήταν τότε πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, και με τον οποίο είχαμε σχέση απόλυτης εμπιστοσύνης, και του είπα: «Μάριο, αυτό είναι τρελό! Μην το κάνετε! Αν αυτό προχωρήσει, δεν θα είναι μόνο κακό για την Κύπρο, αλλά θα προκληθεί τραπεζική αναταραχή σε όλη την ευρωζώνη!». Και, αφού υπήρξε για λίγο σιωπή, μου απάντησε: «Σ’ ευχαριστώ που μου το είπες». Όταν άνοιξαν πια οι τράπεζες, το πρωί της Δευτέρας, η πολιτική είχε πλέον αλλάξει. Κι έτσι, οι λεγόμενες «καλές τράπεζες» δεν επηρεάστηκαν. Υπήρξε πλέον ένα διαφορετικό σχέδιο, που εστίαζε όλη την αναδιάρθρωση στις «κακές τράπεζες», στην Λαϊκή Τράπεζα και στην Τράπεζα Κύπρου. Αυτός ήταν ο μικρός, ας πούμε, ρόλος που έπαιξα στην κυπριακή τραπεζική κρίση. Σε κάθε περίπτωση, αυτό το πρόβλημα θα πρέπει να συνεχίσετε να το ελέγχετε.
–Ως ένας από τους πιο σημαντικούς και παγκοσμίου φήμης δημοσιογράφους τα τελευταία χρόνια, τι πιστεύετε για το μέλλον της δημοσιογραφίας; Θεωρείτε κι εσείς, όπως και αρκετοί άλλοι, ότι απειλείται από τα κοινωνικά μέσα, το διαδίκτυο; «Πεθαίνουν» οι εφημερίδες – τα έντυπα εν γένει; Αυτή τη στιγμή έχουμε ένα πολύ μεγάλο πρόβλημα, που είναι οι ψευδείς ειδήσεις, τα λεγόμενα fake news. Κι αυτό το πρόβλημα προωθείται κυρίως μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, αλλά, σε ορισμένες περιπτώσεις, και μέσω των λεγόμενων «παραδοσιακών» μέσων. Αυτό το βλέπουμε να συμβαίνει παντού, σε όλο τον κόσμο. Το πρόβλημα είναι ότι οι άνθρωποι εμπιστεύονται στο να ενημερώνονται και να μαθαίνουν τις ειδήσεις από τα κοινωνικά μέσα και λιγότερο από τις εφημερίδες. Αυτό είναι ένα πραγματικά σοβαρό θέμα, είναι πραγματικά κακό, ένα μεγάλο πρόβλημα. Παρόλ’ αυτά, πιστεύω ότι τα υψηλής ποιότητας ΜΜΕ μπορούν ακόμα να επιβιώσουν. Γιατί μερικοί άνθρωποι είναι πραγματικά πρόθυμοι να ανακαλύψουν τα γεγονότα, την αλήθεια. Και είναι διατεθειμένοι να πληρώσουν γι’ αυτό! Αυτό, θέλω να πιστεύω, πως αρκεί για να κρατήσει ζωντανά μερικά από τα υψηλής ποιότητας μέσα ενημέρωσης. Και, ελπίζω, ότι στο μέλλον θα υπάρξει και μια μεγάλη αντίδραση ενάντια στις ψευδείς ειδήσεις. Κοιτάξτε, ο κόσμος, οι άνθρωποι, πρέπει να συνειδητοποιήσουν ότι υπάρχουν αδίστακτοι πολιτικοί, τόσο στην πατρίδα τους όσο και στο εξωτερικό, που προσπαθούν να τους χειραγωγήσουν, ώστε να κάνουν πράγματα που δεν είναι προς το συμφέρον τους. Αυτό είναι κάτι που παρατηρούμε ήδη να συμβαίνει με την παραπληροφόρηση, την προερχόμενη κυρίως από τη Ρωσία, αλλά και «απέναντι», από τον Trump. Το βλέπουμε να συμβαίνει και μέσα στην Ευρώπη. Είχαμε, άλλωστε, πολλά τέτοια περιστατικά την εποχή του Brexit, στο Ηνωμένο Βασίλειο. Όλο αυτό είναι εξαιρετικά επιζήμιο, αλλά νομίζω ότι μπορεί να γίνει μια πολιτική εκστρατεία ενάντια στη χειραγώγηση– ιδιαίτερα στη χειραγώγηση από ξένους παράγοντες. Νομίζω πως αυτό μπορεί να ενθαρρύνει μερικούς ανθρώπους, μερικούς ακόμη πολίτες, να επενδύσουν το χρόνο, την ενέργεια -αλλά και τα χρήματά τους- για να ανακαλύψουν την αλήθεια. Το ερώτημα είναι: Είναι εύκολο για κάποιον να ανακαλύψει την αλήθεια, με τόσα πολλά ψέματα να λέγονται και να γράφονται παντού;
–Για το μέλλον της δημοσιογραφίας είστε αισιόδοξος; Πιστεύω πως το δημοσιογραφικό επάγγελμα δεν θα πεθάνει. Αλλά χρειάζεται καινοτομία. Και θα πρέπει να παλέψουμε γι’ αυτό οι δημοσιογράφοι. Πιο σκληρά πια! Όχι μόνο για να πούμε τις ιστορίες μας, αλλά και για να βρούμε τρόπους να βγάζουμε χρήματα από το επάγγελμά μας, επιβιώνοντας απ’ αυτό.
Ελεύθερα, 15.2.2026
