Χάος και αβεβαιότητα στο μοναδικό εργοστάσιο αρμάτων μάχης της Ρωσίας

Δεν μπορούμε να μετρήσουμε τα άρματα μάχης που βγαίνουν από τη γραμμή παραγωγής. Μπορούμε όμως να εξετάσουμε την εταιρεία UVZ που λειτουργεί το εργοστάσιο. Αν εξετάσουμε αποκλειστικά τα δεδομένα ανοιχτής πηγής από τη Ρωσία, τα σημάδια δείχνουν ότι στο παρασκήνιο τα πράγματα δεν πάνε καθόλου καλά. Υπάρχουν σοβαρά προβλήματα με τους προμηθευτές, τους πελάτες και το προσωπικό. Το μόνο θετικό είναι ότι, επειδή η εταιρεία είναι κρατική, δεν θα πτωχεύσει, αλλά θα συνεχίσει να λειτουργεί -έστω σαν ζόμπι- επ’ αόριστον.

Η βιομηχανία παραγωγής αρμάτων μάχης δεν ευημερεί

Θα μπορούσε κανείς να σκεφτεί ότι με τις παραγγελίες για τα πιο προηγμένα άρματα μάχης της Ρωσίας να κατακλύζουν την αγορά, το εργοστάσιο που είναι γνωστό ως “το αγαπημένο του Πούτιν” θα κολυμπούσε στο χρήμα. Ειδικά καθώς η UVZ είναι η μόνη βιομηχανία στη Ρωσία που έχει τη δυνατότητα να παράγει νέα άρματα μάχης αντί να αναβαθμίζει τα γηραιότερα. Ωστόσο, τα χρήματα αποτελούν μεγάλο πρόβλημα. Η UVZ απέφυγε τη χρεοκοπία το 2016 με τη βοήθεια της κυβέρνησης, αλλά από τότε η κατάσταση δεν φαίνεται να έχει βελτιωθεί ιδιαίτερα.

Πολλοί από τους προμηθευτές της, ανάμεσά τους οι εταιρείες Rumyantsev Machine Building, Chelyabinsk Tractor Plant και MMK Steel Works, έχουν προσφύγει στη δικαιοσύνη κατά της UVZ για ανεξόφλητα χρεή.

Η UVZ βρίσκεται σε οικονομική διαμάχη και με την κυβέρνηση. Η εταιρεία έχει πληρωθεί για την ανάπτυξη πέντε μη προσδιορισμένων “τεχνολογιών παγκόσμιας κλάσης” που δεν παραδόθηκαν ποτέ. Τον Δεκέμβριο, ρωσικό δικαστήριο διέταξε την UVZ να επιστρέψει τα χρήματα για αθέτηση της σύμβασης.

Η έλλειψη μετρητών μπορεί να σημαίνει δύο πράγματα: Η εταιρεία δεν είναι κερδοφόρα ούτε και σε καιρό πολέμου, γεγονός που υποδηλώνει διαφθορά, κακοδιαχείριση ή και τα δύο, όπως παρατηρήθηκε το 2016. Εναλλακτικά, η επιχείρηση μπορεί να είναι κερδοφόρα, αλλά η UVZ ίσως έχει πρόβλημα με τις ταμειακές ροές της επειδή της χρωστά χρήματα το ρωσικό Υπουργείο Άμυνας, όπως έχει συμβεί και με άλλους προμηθευτές. Δεδομένης της επιβράδυνσης της ρωσικής οικονομίας, οι πληρωμές δεν πρόκειται να καταβληθούν πιο γρήγορα.

Οι οικονομικοί πόροι είναι πρόβλημα. Ακόμη και στη Ρωσία δεν μπορείς να κατασκευάζεις άρματα μάχης με πίστωση για πάντα.

Ανθρώπινο δυναμικό

Αν οι σχέσεις με τους προμηθευτές είναι κακές, οι σχέσεις με τους υπαλλήλους είναι χειρότερες. Όταν στη Δύση κάνουμε λόγο για “σκληρή” επιχείρηση, συνήθως μιλάμε μεταφορικά. Στην περίπτωση της UVZ εργαζόμενος φέρεται να αυτομαχαιρώθηκε στον λαιμό, επειδή η εταιρεία του έκανε μείωση μισθού. 

Το 2019, ο CEO της UVZ έλεγε ότι ο μέσος μισθός στην εταιρεία ήταν 40.000 ρούβλια (500 δολάρια) τον μήνα, υψηλός για την περιοχή. Αλλά το 2020, μετά την ανακοίνωση των περικοπών, ένας ανώτερος υπάλληλος του εργαστηρίου αμειβόταν με 30.000 ρούβλια (376 δολάρια) με το μέγιστο δυνατό μπόνους. Μισθός χαμηλότερος από τον μέσο όρο για την περιοχή.

Αυτοί οι χαμηλοί μισθοί μπορεί να μην καταβληθούν καν. Σε άλλη αγωγή, η UVZ μηνύει δύο υπαλλήλους που δημοσίευσαν ένα βίντεο με το οποίο απευθύνονταν προς τον CEO και παραπονούνταν για τη καταβολή ολόκληρων των μισθών τους. Ανέφεραν ακόμη ότι ο εξοπλισμός εργασίας τους δεν μπορούσε να χρησιμοποιηθεί επειδή ήταν χαλασμένος.

Η απάντηση της UVZ ήταν να συμφωνήσει με την Ομοσπονδιακή Ποινική Υπηρεσία τον Νοέμβριο του 2022 για την απασχόληση 250 καταδίκων στο εργοστάσιο ως συγκολλητές, χειριστές μηχανημάτων, τορναδόροι, μηχανικοί και χειριστές γερανών.

Συνήθως, τα εργοστάσια κατασκευής αρμάτων μάχης προσλαμβάνουν περισσότερο προσωπικό κατά τη διάρκεια ενός πολέμου για να καλύψουν τις ανάγκες της παραγωγής ή αλλάζουν πόστο σε υφιστάμενους υπαλλήλους. Τον Νοέμβριο η UVZ ανακοίνωσε ότι θα απολύσει το 10% του προσωπικού της. Φήμες αναφέρουν ότι το “ψαλίδι” στις θέσεις εργασίας θα είναι βαθύτερο: έως και 50%. Οι περικοπές αναμένεται να γίνουν κυρίως στη γραμμή παραγωγής πολιτικών οχημάτων – η UVZ κατασκευάζει επίσης συρμούς τρένουν. 

Οι περικοπές προσωπικού είναι ακόμη ένα σημάδι ότι η UVZ αντιμετωπίζει οικονομικά προβλήματα. Μπορεί να παράγει περισσότερα άρματα μάχης με λιγότερο προσωπικό;

Η ζωή εν καιρώ πολέμου

Οι δυτικές κυρώσεις σημαίνουν ότι η Ρωσία δεν μπορεί πλέον να εισάγει νόμιμα μεγάλο μέρος των ηλεκτρονικών και άλλων υψηλής τεχνολογίας εξοπλισμών στους οποίους βασιζόταν για τη παραγωγή στρατιωτικού εξοπλισμού. Αν και ο Vladimir Roshchupkin, εκτελεστικός διευθυντής της UVZ, υποστηρίζει ότι η εταιρεία δεν εξαρτάται πλέον από τις εισαγωγές, στην πράξη αυτό μοιάζει απίθανο.

Η παραγωγή αρμάτων μάχης βασίζεται σε εισαγόμενα εξαρτήματα ακριβείας. Σύμφωνα με τα δεδομένα που συγκέντρωσε η ουκρανική Υπηρεσία Πληροφοριών, η UVZ χρησιμοποιεί 266 ξένα μηχανήματα/εξαρτήματα/υλικά στην παραγωγής της. Εξ αυτών τα 148 προέρχονται από κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ. 

Με την πάροδο του χρόνου, ο εργοστασιακός εξοπλισμός φθείρεται, χαλά. Χρειάζεται συντήρηση ή ανταλλακτικά. Δεν μπορεί να αντικατασταθεί και η Κίνα, βασικός προμηθευτής της Ρωσίας, δεν μπορεί να καλύψει τις ελλείψεις. Η UVZ αναμένεται να αντιμετωπίσει και άλλες ελλείψεις όσο συνεχίζεται ο πόλεμος

Το “εργοστάσιο Ποτέμκιν”

Στη Ρωσία υπήρχαν τα “χωριά Ποτέμκιν”: ψεύτικοι οικισμοί που είχαν δημιουργηθεί για να δείχνουν στον Τσάρο ότι όλα ήταν καλά όταν επισκεπτόταν μια φτωχή περιοχή.

Το επίσημο Telegram feed της UVZ, το οποίο παλαιότερα έδειχνε εικόνες και βίντεο από την παραγωγή των αρμάτων μάχης και την αποστολή τους -με εμπορικά τρένα- προς τους αγοραστές, τώρα είναι γεμάτο με αναρτήσεις για την 90ή επέτειο της εταιρείας, τις επιτυχίες της στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, τον θάνατο ενός γνωστού μηχανικού της και τα κατορθώματα των ερπυστριοφόρων οχημάτων της στην Ανταρκτική.

Σύμφωνα με πηγές, η UVZ συνεχίζει τις αποστολές αρμάτων μάχης, αλλά δεν τις δημοσιοποιεί. Το παράξενο είναι πως μετά από καιρό η UVZ έδειξε εικόνες από μία παράδοση 4 Τ-90Μ τον Δεκέμβριο, και έκτοτε τίποτα πάλι.