Φρένο στην εκμετάλλευση των ασκούμενων νέων εργαζομένων από τις επιχειρήσεις σε όλη την Ευρώπη, επιχειρείται να διασφαλιστεί με κοινοτική οδηγία, ώστε οι συμβάσεις πρακτικής άσκησης να μην είναι κάτι αόριστο αλλά να περιλαμβάνουν σαφείς διατάξεις για την αμοιβή, τη διάρκεια και την κοινωνική προστασία.
Οι ευρωβουλευτές ενέκριναν την Τετάρτη 8 Οκτωβρίου, εντολή για διαπραγματεύσεις με τα κράτη μέλη, με στόχο τη διασφάλιση κατάλληλων συνθηκών εργασίας για τους ασκούμενους και την αποτροπή των εταιρειών από το να μεταμφιέζουν τις τυπικές θέσεις εργασίας ως θέσεις πρακτικής άσκησης.
Η πρωτοβουλία αυτή έρχεται ως απάντηση σε χρόνιες καταγγελίες ότι πολλές εταιρείες στην Ευρωπαϊκή Ένωση χρησιμοποιούν την πρακτική άσκηση -ιδιαίτερα νέων ανθρώπων- ως μέσο φθηνής ή απλήρωτης εργασίας. Η εντολή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η οποία καταρτίστηκε από την Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων, προτείνει αλλαγές στους νέους κανόνες της ΕΕ για τις πρακτικές ασκήσεις, με στόχο την καλύτερη πρόληψη καταχρηστικών πρακτικών και τη διασφάλιση ότι οι ασκούμενοι έχουν συμβάσεις με σαφείς διατάξεις σχετικά με την αμοιβή, τη διάρκεια και την κοινωνική προστασία.
Όχι… αορίστου χρόνου
Οι ευρωβουλευτές λένε ότι οι πρακτικές ασκήσεις θα πρέπει να είναι περιορισμένης διάρκειας και να περιλαμβάνουν εργασία εισαγωγικού επιπέδου. Οι υποψήφιοι ασκούμενοι θα πρέπει να έχουν γραπτή συμφωνία πρακτικής άσκησης που να περιγράφει την αμοιβή, τα καθήκοντα, τους μαθησιακούς στόχους και τη διάρκεια της πρακτικής άσκησης, και θα πρέπει να έχουν πρόσβαση σε κοινωνική προστασία, όπως η ασφάλιση υγείας. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θέλει να συμπεριληφθούν στους νέους κανόνες όλοι οι τύποι πρακτικής άσκησης, εκτός από τις υποχρεωτικές πρακτικές ασκήσεις στο πλαίσιο της εκπαίδευσης που λαμβάνεται για την απόκτηση ακαδημαϊκών μονάδων και τις μαθητείες.
Μια πρακτική άσκηση που δεν αμείβεται σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία, δεν διαθέτει στοιχείο κατάρτισης ή δεν έχει καθοδήγηση ή αξιολόγηση, θα πρέπει να θεωρείται καταχρηστική πρακτική, σύμφωνα με τους ευρωβουλευτές. Θέλουν επίσης οι οργανισμοί να ορίσουν ένα άτομο στο οποίο οι ασκούμενοι θα μπορούν να απευθύνονται για συμβουλές και υποστήριξη σε περιπτώσεις υποψίας αμέλειας.
Οι πρακτικές ασκήσεις αποτελούν σημαντικό σκαλοπάτι για την είσοδο των νέων στην αγορά εργασίας. Μια πρόσφατη έρευνα του Ευρωβαρόμετρου διαπίστωσε ότι τέσσερις στους πέντε νέους (78%) που συμμετείχαν στην έρευνα πραγματοποίησαν τουλάχιστον μία πρακτική άσκηση και για έναν στους πέντε (19%) η πρώτη εργασιακή του εμπειρία ήταν πρακτική άσκηση. Παρ’ όλα αυτά, υπάρχουν ανησυχίες σχετικά με την ποιότητα των πρακτικών ασκήσεων. Ως εκ τούτου, οι ευρωβουλευτές ζητούν καλύτερες συνθήκες για τις πρακτικές ασκήσεις, ώστε να παρέχουν στους νέους χρήσιμη εμπειρία και επαρκή αμοιβή.
Μεταμφιέζεται σε πρακτική άσκηση
Οι ευρωβουλευτές που ασχολούνται με την απασχόληση τονίζουν ότι όλοι οι υποψήφιοι ασκούμενοι θα πρέπει να λαμβάνουν γραπτή συμφωνία πρακτικής άσκησης που να περιγράφει την αμοιβή, τα καθήκοντα, τους μαθησιακούς στόχους, τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις, καθώς και τη διάρκεια της πρακτικής άσκησης.
Η πρακτική άσκηση δεν θα πρέπει να διαρκεί περισσότερο από έξι μήνες, εκτός εάν δικαιολογείται δεόντως. Οι ασκούμενοι θα πρέπει επίσης να έχουν πρόσβαση σε κοινωνική προστασία, συμπεριλαμβανομένης της ασφάλισης υγείας, των επιδομάτων ανεργίας και των συνταξιοδοτικών εισφορών, αναφέρει το κείμενο. Μια πρακτική άσκηση που δεν αμείβεται σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία, δεν περιλαμβάνει στοιχείο κατάρτισης ή δεν έχει καθοδήγηση ή αξιολόγηση, θα πρέπει να θεωρείται καταχρηστική πρακτική, σύμφωνα με τους ευρωβουλευτές, καθώς σημαίνει ότι μια εργασιακή σχέση μεταμφιέζεται σε πρακτική άσκηση.
Τα μέλη έχουν εισαγάγει πρόσθετα σημεία κινδύνου για να βοηθήσουν στον εντοπισμό και την καταπολέμηση αυτών των πρακτικών, όπως όταν ένας ασκούμενος πραγματοποιεί πολλαπλές ή διαδοχικές πρακτικές άσκησης στον ίδιο εργοδότη ή η έλλειψη ολοκληρωμένης προκήρυξης κενής θέσης.
Οι πρακτικές ασκήσεις θα πρέπει να αποζημιώνονται επαρκώς, καλύπτοντας τουλάχιστον το κόστος βασικών αναγκών διαβίωσης, όπως η διατροφή, η στέγαση και η μεταφορά, λαμβάνοντας υπόψη το κόστος ζωής σε κάθε κράτος μέλος, αναφέρει το Κοινοβούλιο. Η έκθεση καλεί τα κράτη μέλη της ΕΕ να καταστήσουν την πρακτική άσκηση πιο προσιτή σε άτομα με αναπηρίες και σε άτομα από ευάλωτα περιβάλλοντα και να ενθαρρύνουν τις διασυνοριακές πρακτικές άσκησης.
Οι ευρωβουλευτές ζητούν επίσης από την Επιτροπή να αναθεωρήσει το υφιστάμενο πλαίσιο ποιότητας για την πρακτική άσκηση και να εισαγάγει περισσότερους κανόνες που είναι δεσμευτικοί για τις χώρες της ΕΕ σε αυτό το πλαίσιο. Οι νέοι κανόνες θα διευκολύνουν τους εκπαιδευόμενους να αναφέρουν αμέλεια, καθώς θα υπάρχουν κανάλια για την ανώνυμη και ασφαλή αναφορά κακών συνθηκών εργασίας.
Επόμενα βήματα
Η Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων ψήφισε επίσης την έναρξη διαπραγματεύσεων, με 41 ψήφους υπέρ, 14 κατά και μία αποχή. Αν δεν υπάρξουν αντιρρήσεις κατά την ανακοίνωση της εντολής στην επόμενη ολομέλεια του Κοινοβουλίου, μπορούν να ξεκινήσουν οι διαπραγματεύσεις με το Συμβούλιο για την τελική μορφή της οδηγίας.
Το προσχέδιο οδηγίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την πρακτική άσκηση προέκυψε ως απάντηση σε ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου το 2023, που ζητούσε τον καθορισμό ελάχιστων προτύπων ποιότητας για την πρακτική άσκηση, συμπεριλαμβανομένων κανόνων για τη διάρκεια, την αμοιβή και την πρόσβαση στην κοινωνική προστασία, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία και πρακτική.
Ανησυχεί η Βουλή – Δεσμεύεται η Κυβέρνηση για νομοσχέδιο
Το θέμα έχει απασχολήσει νομοθετικά και την κυπριακή Βουλή, η οποία επιδιώκει ένα πλαίσιο προστασίας για τους εργαζόμενους που κάνουν την πρακτική άσκηση αλλά μπορεί να είναι και θύματα εργασιακής εκμετάλλευσης.
Την ανάγκη καθορισμού κατώτατης αμοιβής και νομικής κατοχύρωσης της πρακτικής άσκησης των νέων ανέδειξε η συζήτηση στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Εργασίας, πριν λίγες μέρες. Ο υπουργός Εργασίας Γιάννης Παναγιώτου διαβεβαίωσε ότι το σχετικό νομοσχέδιο θα είναι έτοιμο πριν το τέλος του χρόνου, με στόχο την ψήφισή του πριν από τη λήξη της θητείας της παρούσας Βουλής.
Μιλώντας στην Επιτροπή, ο υπουργός Εργασίας ανέφερε ότι υπάρχει συμφωνία για την ανάγκη ρύθμισης του ζητήματος σε εθνικό επίπεδο, επισημαίνοντας ότι έχει ήδη ολοκληρωθεί η διαβούλευση με οργανώσεις νεολαίας και κοινωνικούς εταίρους, ενώ σχετική τεχνική επιτροπή επεξεργάστηκε το θέμα.
Όπως ανέφερε, η διαδικασία βρίσκεται στο στάδιο της νομοτεχνικής επεξεργασίας και προγραμματίζεται να κατατεθεί νομοσχέδιο πριν το τέλος του έτους, ώστε να τεθεί σε δημόσια διαβούλευση και κατόπιν να οδηγηθεί στο Υπουργικό Συμβούλιο και στη Βουλή. Παράλληλα, σημείωσε ότι το νομοσχέδιο έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς θα προβλέπει κατώτατη αμοιβή για την πρακτική άσκηση, με στόχο την έγκαιρη και ομαλή ένταξη των νέων στην αγορά εργασίας και την καταβολή ασφαλιστικών εισφορών. Σημείωσε ότι, παρότι η ανεργία των νέων έχει μειωθεί σημαντικά, απαιτούνται περαιτέρω βελτιώσεις και κυρίως η διασφάλιση ότι η πρακτική δεν θα χρησιμοποιείται ως πρόσχημα για μη αμειβόμενη εργασία ή για αμοιβές χαμηλότερες του εθνικού κατώτατου μισθού.
