Νέους δρόμους στη μάχη κατά της παχυσαρκίας ενδέχεται να ανοίξει ένα εντυπωσιακό εύρημα από την άγρια ζούγκλα. Οι βιρμανικοί πύθωνες, γνωστοί για την ακραία ικανότητά τους να μένουν χωρίς τροφή για μήνες και στη συνέχεια να καταναλώνουν τεράστια γεύματα, αποτέλεσαν το «κλειδί» για την ανακάλυψη ενός φυσικού μηχανισμού που καταστέλλει την όρεξη.
Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Stanford, το Πανεπιστήμιο του Colorado Boulder και το Baylor College of Medicine εντόπισαν ένα μόριο στο αίμα των φιδιών, το οποίο αυξάνεται θεαματικά μετά το φαγητό και φαίνεται να στέλνει σήμα κορεσμού στον εγκέφαλο. Το μόριο αυτό, που ονομάζεται pTOS (para-tyramine-O-sulphate), δοκιμάστηκε σε πειραματόζωα και έδειξε ιδιαίτερα ενθαρρυντικά αποτελέσματα.
Πώς έγινε η ανακάλυψη
Για τη μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο Nature Metabolism, οι επιστήμονες μελέτησαν πύθωνες που είχαν μείνει νηστικοί για σχεδόν έναν μήνα και στη συνέχεια τους τάισαν ένα γεύμα που αντιστοιχούσε περίπου στο 25% του σωματικού τους βάρους. Αναλύοντας το αίμα τους, εντόπισαν πάνω από 200 χημικές αλλαγές. Ωστόσο, μία ξεχώρισε: ένα μόριο που αυξήθηκε περισσότερο από 1.000 φορές μετά το φαγητό.
Με τη βοήθεια προηγμένων τεχνικών, όπως η φασματομετρία μάζας, επιβεβαιώθηκε ότι πρόκειται για το μόριο pTOS, μια ουσία που προέρχεται από την τυραμίνη, η οποία με τη σειρά της παράγεται από το αμινοξύ τυροσίνη, συστατικό πολλών τροφών πλούσιων σε πρωτεΐνη, όπως τα αυγά, το κοτόπουλο και τα γαλακτοκομικά.
Η παραγωγή του μορίου pTOS ξεκινά από τα βακτήρια του εντέρου, τα οποία μετατρέπουν την τυροσίνη σε τυραμίνη. Στη συνέχεια, το ήπαρ μετατρέπει την τυραμίνη στο τελικό μόριο pTOS. Το πιο σημαντικό, όμως, είναι το ότι το μόριο μπορεί να φτάσει στον εγκέφαλο και να ενεργοποιήσει συγκεκριμένους νευρώνες που σχετίζονται με την πείνα και την ενεργειακή ισορροπία. Όταν οι επιστήμονες «απενεργοποίησαν» αυτούς τους νευρώνες, το αποτέλεσμα μείωσης της όρεξης εξαφανίστηκε, κάτι που επιβεβαιώνει τον καθοριστικό ρόλο του.
Τι έδειξαν τα πειράματα
Στο εργαστήριο και σε πειράματα σε ποντίκια, οι ερευνητές παρατήρησαν ότι το μόριο pTOS:
- μείωσε την την κατανάλωση τροφής κατά περίπου 18%,
- οδήγησε σε απώλεια βάρους έως και 9% μέσα σε έναν μήνα, με καθημερινές ενέσεις
- δεν επηρέασε την ενέργεια ή τη φυσική δραστηριότητα, γεγονός που υποδηλώνει ότι η αλλαγή βάρους προήλθε εξ ολοκλήρου από τη μειωμένη πρόσληψη τροφής,
- δεν προκάλεσε ναυτία ή αποστροφή προς το φαγητό.
Επιπλέον, το μόριο δεν άλλαξε το σάκχαρο στο αίμα, την αρτηριακή πίεση ή βασικές ορμόνες της πείνας, συμπεριλαμβανομένης της γκρελίνης, η οποία σηματοδοτεί στον εγκέφαλο όταν το στομάχι είναι άδειο, και της λεπτίνης, η οποία σηματοδοτεί το αίσθημα πληρότητας από τον λιπώδη ιστό.
Τα πρώτα δεδομένα δείχνουν ότι το μόριο υπάρχει και στον άνθρωπο και αυξάνεται μετά το φαγητό, αν και σε μικρότερο βαθμό. Ωστόσο, σε άτομα με προδιαβήτη ή διαβήτη τύπου 2, αυτή η αύξηση δεν παρατηρήθηκε, ένα εύρημα που εγείρει ερωτήματα για τον ρόλο του στη μεταβολική υγεία.
Η επόμενη μέρα στην αντιμετώπιση της παχυσαρκίας;
Σήμερα, φάρμακα όπως η σεμαγλουτίδη δρουν μιμούμενα την GLP-1, μια ορμόνη που απελευθερώνεται μετά το φαγητό και σηματοδοτεί το αίσθημα πληρότητας. Το μόριο pTOS φαίνεται να δρα με διαφορετικό μηχανισμό, δρώντας σε νευρώνες στον εγκέφαλο που σχετίζονται με την πείνα. Παρότι τα ευρήματα είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά, οι ειδικοί τονίζουν ότι απαιτούνται κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους για να διαπιστωθεί η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα του μορίου.
Ωστόσο, η ανακάλυψη αυτή δείχνει ότι η φύση, ακόμη και μέσα από ένα φίδι, μπορεί να προσφέρει απαντήσεις σε μερικά από τα πιο σύνθετα προβλήματα της σύγχρονης ιατρικής.
protothema.gr
