Σε μια στρατηγική στροφή για το μέλλον της Λάρνακας προχωρά η Κυβέρνηση, υιοθετώντας ένα νέο μοντέλο ανάπτυξης που βασίζεται στον λειτουργικό διαχωρισμό του λιμανιού από τη μαρίνα. Μετά από χρόνια παλινδρομήσεων, ο Υπουργός Μεταφορών, Επικοινωνιών και Έργων, Αλέξης Βαφεάδης, ξεκαθαρίζει το τοπίο γύρω από το πολύπαθο έργο, αποκλείοντας την αναβίωση της σύμβασης με την Kition και προκρίνοντας λύσεις που διασφαλίζουν τη βιωσιμότητα και το δημόσιο συμφέρον.
Ο Υπουργός σε δηλώσεις του στο «Φ» εμφανίστηκε κατηγορηματικός όσον αφορά το νομικό πλαίσιο και τα αιτήματα για επαναφορά της προηγούμενης κατάστασης. Όπως εξήγησε, η Νομική Υπηρεσία έθεσε σαφείς κόκκινες γραμμές που δεν επιτρέπουν την επιστροφή στο παρελθόν. «Από νομικής άποψης, δεν είναι δυνατή η αναβίωση μιας τερματισμένης συμφωνίας, επομένως αυτό το ενδεχόμενο δεν μπορεί να εξεταστεί. Όσον αφορά την απευθείας ανάθεση νέας σύμβασης, δεν πληρούνται οι απαιτήσεις του νόμου, και, ως εκ τούτου, το αίτημα δεν μπορούσε να γίνει αποδεκτό», δήλωσε ο κ. Βαφεάδης. Υπογράμμισε δε ότι η κυβέρνηση οφείλει να κινηθεί μέσω διαφανών διαδικασιών, σημειώνοντας πως: «Το Κράτος δεν μπορεί να παρακάμψει το νομικό πλαίσιο. Δεδομένου ότι υπάρχουν οικονομικοί φορείς που δύνανται να αναλάβουν το έργο, η διαδικασία οφείλει να προχωρήσει μέσω προκήρυξης, σύμφωνα με τη Νομοθεσία».
Σύμφωνα με τον κ. Βαφεάδη «από την αρχή, αντιμετωπίζουμε όλες τις επιλογές για την ανάπτυξη του λιμανιού και της μαρίνας Λάρνακας ανοιχτά και χωρίς προκαταλήψεις. Ειδικά όταν πρόκειται για τόσο σημαντικές υποδομές, είναι αναγκαίο να υπάρχει ολοκληρωμένη και αντικειμενική εικόνα πριν από οποιαδήποτε απόφαση».
Η σημαντικότερη είδηση αφορά την απόφαση για εγκατάλειψη του μοντέλου της ενιαίας ανάπτυξης. Σύμφωνα με τον Υπουργό, η εμπειρία των τελευταίων 20 ετών (το έργο απέτυχε τρεις φορές λόγω οικονομικών μεταβολών) και οι αποτυχίες του παρελθόντος έδειξαν ότι η σύζευξη των δύο έργων αύξανε το ρίσκο. «Η εξειδίκευση στον σχεδιασμό και τη λειτουργία λιμένων και μαρίνων απαιτεί ξεχωριστούς φορείς για κάθε χρήση, ώστε να διασφαλίζεται η ποιότητα και το δημόσιο συμφέρον. Η κοινή ανάπτυξη οδηγεί σε προβλήματα βιωσιμότητας, αφού δημιουργούνται αλληλεξαρτήσεις μεταξύ των δύο τομέων, κάτι που μπορεί να αποβεί εις βάρος της πορείας του έργου και να αυξήσει την έκθεση του Κράτους σε κινδύνους», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Πρόσθεσε μάλιστα ότι ο διαχωρισμός επιτρέπει στο Κράτος να παρεμβαίνει διορθωτικά σε έναν από τους δύο τομείς χωρίς να κινδυνεύει η συνολική επένδυση.
Το πλάνο για τη Μαρίνα: Επέκταση για 200 σκάφη
Στη νέα εποχή, η μαρίνα της Λάρνακας προορίζεται να γίνει ένας σύγχρονος τουριστικός πόλος. Το πλάνο περιλαμβάνει άμεσες παρεμβάσεις για την κάλυψη της αυξημένης ζήτησης. Σύμφωνα με τη μελέτη, προκρίνεται η ουσιαστική αναβάθμιση της μαρίνας Λάρνακας, ώστε να ανταποκρίνεται στη σημερινή και τη μελλοντική ζήτηση και να ενισχύσει τον ρόλο της στην τοπική οικονομία. «Σχεδιάζεται η επέκταση των εγκαταστάσεων, αξιοποιώντας τον υφιστάμενο κυματοθραύστη, προκειμένου να εξασφαλιστεί, σε αρχικό στάδιο, η δυνατότητα φιλοξενίας επιπλέον 200 σκαφών, καλύπτοντας έτσι τις άμεσες απαιτήσεις της αγοράς».
Σύμφωνα με τον κ. Βαφεάδη, η αναβάθμιση αυτή θα ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα της πόλης, λαμβάνοντας υπόψη ότι οι υφιστάμενες υποδομές υπέφεραν από «ελλιπή συντήρηση τα προηγούμενα χρόνια».
Πρόσθεσε πως σε περίπτωση που διαπιστωθεί περαιτέρω ανάγκη επέκτασης, αυτή θα εξεταστεί ως νέα ή συμπληρωματική δράση. «Εκτιμάται ότι η αναβάθμιση και επέκταση της μαρίνας θα συμβάλει στην προσέλκυση περισσότερων τουριστικών σκαφών και επισκεπτών, στην ενίσχυση της τοπικής οικονομικής δραστηριότητας, ενώ παράλληλα λαμβάνονται υπόψη τα περιβαλλοντικά δεδομένα και διασφαλίζεται ορθολογική διαχείριση της περιοχής. Συνολικά, η μελέτη καταλήγει ότι πρόκειται για στρατηγική επένδυση για τη Λάρνακα, ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητα της πόλης και τη σταθερή αναπτυξιακή της προοπτική», σημείωσε ο Υπουργός.
Το Λιμάνι ως εμπορικός και τουριστικός κόμβος
Για το λιμάνι, η μελέτη των ειδικών προκρίνει μια λειτουργική αναδιοργάνωση. Το νότιο τμήμα θα πάρει τουριστική μορφή με νέο τερματικό που θα συνδέεται άμεσα με την πόλη, ενώ το βόρειο θα επικεντρωθεί στην εμπορική δραστηριότητα.
Στο πλαίσιο αυτό, είπε, το νότιο κρηπίδωμα θα εξυπηρετεί τουριστικούς σκοπούς, ενώ σχεδιάζεται νέο τερματικό με άμεση σύνδεση μέσω της μαρίνας προς την πόλη, ενισχύοντας την ασφάλεια και την εμπειρία των επιβατών.
«Το βόρειο κρηπίδωμα θα φιλοξενεί εμπορική δραστηριότητα, με νέο, αποδοτικό εξοπλισμό και αναβάθμιση υποδομών, ώστε να δέχεται περισσότερα και μεγαλύτερα πλοία. Η επιλογή αυτή καθίσταται αναγκαία, καθώς η τρέχουσα διάταξη και οι υφιστάμενες υποδομές του λιμανιού δεν επαρκούν για να ανταποκριθούν στην αυξανόμενη ζήτηση», ανέφερε ο κ. Βαφεάδης.
«Η επιλογή αυτή καθίσταται αναγκαία, καθώς η τρέχουσα διάταξη και οι υφιστάμενες υποδομές του λιμανιού δεν επαρκούν για να ανταποκριθούν στην αυξανόμενη ζήτηση των επόμενων ετών, ακόμα και εάν μεταφερθεί μέρος των φορτοεκφορτώσεων στο Βασιλικό. Χωρίς ουσιαστικές αλλαγές στις υποδομές, η προοπτική ανάπτυξης των λιμενικών δραστηριοτήτων θα παραμείνει περιορισμένη.
Η κατεύθυνση αυτή συνάδει με τις πρωτοβουλίες που έχει ήδη ξεκινήσει η Κυβέρνηση για την ενίσχυση της εφοδιαστικής αλυσίδας και τον εκσυγχρονισμό των λιμενικών εγκαταστάσεων, μέσω ψηφιοποίησης διαδικασιών και βελτίωσης του συντονισμού των μεταφορών», εξήγησε.
Ο Υπουργός τόνισε τη σημασία του λιμανιού στην εφοδιαστική αλυσίδα, σημειώνοντας ότι στόχος είναι η μείωση του κόστους για τους εμπόρους μέσω της αξιοποίησης του χερσαίου χώρου. «Με την αναδιοργάνωση αυτή, το λιμάνι της Λάρνακας αποκτά πιο σαφή λειτουργικό ρόλο, ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητα και τη συνολική αποτελεσματικότητα των λιμενικών υπηρεσιών», σημείωσε.
Απαντώντας σε σχετική ερώτηση ποιος είναι ο ρόλος του λιμανιού στην εφοδιαστική αλυσίδα της χώρας, ο κ. Βαφεάδης ανέφερε χαρακτηριστικά «Το λιμάνι της Λάρνακας έχει σημαντικό ρόλο τόσο στον τουρισμό όσο και στην εφοδιαστική αλυσίδα της χώρας. Αν και συχνά δίνεται έμφαση στον τουριστικό του χαρακτήρα και τον ελλιμενισμό κρουαζιερόπλοιων, έχει καταστεί σαφές πως, χωρίς τη λειτουργία του ως λιμένας βάσης (homeport), η δραστηριότητα αυτή παραμένει περιορισμένη, ιδιαίτερα λόγω της δυσκολίας εξυπηρέτησης μεγάλων πλοίων».
Οι εξελίξεις στο παγκόσμιο εμπόριο και στη γεωοικονομία προσφέρουν νέες δυνατότητες για την Κύπρο, ιδίως στον τομέα του διαμετακομιστικού εμπορίου και της υποστήριξης του ηλεκτρονικού εμπορίου. Στο πλαίσιο αυτό, συμπλήρωσε, το λιμάνι της Λάρνακας μπορεί να διαδραματίσει συμπληρωματικό και ενισχυτικό ρόλο στο εθνικό δίκτυο λιμένων, συμβάλλοντας στην ταχύτερη και αποδοτικότερη διακίνηση αγαθών.
Τα λιμάνια της Λάρνακας και της Λεμεσού έχουν τη δυνατότητα να αξιοποιήσουν τα γεωγραφικά και οικονομικά τους πλεονεκτήματα. «Σε συνδυασμό με την ενίσχυση των διμερών και περιφερειακών συνεργασιών που έχει αναπτύξει η Κυπριακή Δημοκρατία τα τελευταία χρόνια, δημιουργούνται πρόσθετες προοπτικές για αναβάθμιση του ρόλου της χώρας στον τομέα των μεταφορών και του διαμετακομιστικού εμπορίου. Η αναβάθμιση της λειτουργίας του λιμένα της Λάρνακας αποτελεί προϋπόθεση ώστε η χώρα να ενισχύσει τη θέση της ως αξιόπιστος κόμβος στην περιφερειακή εφοδιαστική αλυσίδα και να αξιοποιήσει πλήρως τις νέες εμπορικές και γεωοικονομικές ευκαιρίες», συμπλήρωσε.
Ο ρόλος της ΑΛΚ και τα επόμενα βήματα
Η υλοποίηση των έργων περνά στα χέρια της Αρχής Λιμένων Κύπρου (ΑΛΚ), η οποία θα λειτουργήσει ως ο θεσμικός βραχίονας του κράτους. «Η υλοποίηση, ανέφερε ο Υπουργός, θα ανατεθεί στην Αρχή Λιμένων Κύπρου, λόγω της εξειδικευμένης εμπειρίας της στη διαχείριση, κατασκευή και αναβάθμιση λιμένων, καθώς και της διαθέσιμης χρηματοδότησης. Η Αρχή Λιμένων λειτουργεί ως θεσμικός βραχίονας του Κράτους στον τομέα των λιμενικών υποδομών, διασφαλίζοντας άμεσο συντονισμό, θεσμική εποπτεία και συνεχή έλεγχο της προόδου των έργων. Το ανθρώπινο δυναμικό της Αρχής Λιμένων θα ενισχυθεί με ειδικούς, όπως διευθυντές έργων, αρχιτέκτονες, μηχανικούς». Ο κ. Βαφεάδης κατέληξε αναφέροντας ότι θα δημιουργηθεί μια Επιτροπή Παρακολούθησης σε συνεργασία με την τοπική κοινωνία της Λάρνακας, διασφαλίζοντας ότι το έργο θα μπει επιτέλους σε σταθερή τροχιά υλοποίησης χωρίς περαιτέρω καθυστερήσεις. «Περισσότερες λεπτομέρειες για το χρονοδιάγραμμα θα ανακοινωθούν μετά την υποβολή σχολίων από την Επιτροπή Παρακολούθησης της Λάρνακας, την οριστικοποίηση των επιλογών και την έγκριση του Υπουργείου Οικονομικών. Η διαδικασία αυτή εκτιμάται πως θα περιορίσει τον χρόνο υλοποίησης και το επενδυτικό ρίσκο, καθώς η εμπλοκή του Κράτους επιτρέπει αποτελεσματικότερη διαχείριση των τεχνικών και χρηματοοικονομικών παραμέτρων του έργου», κατέληξε ο Υπουργός Μεταφορών.
