Σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης εισέρχεται το υδατικό ισοζύγιο της Κύπρου, με μια τεράστια τρύπα 14 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων (ΕΚΜ) να απειλεί την ομαλή υδροδότηση όλων των επαρχιών πλην της Πάφου. Τα 14 ΕΚΜ αντιστοιχούν με το 14% των αναγκών, έτσι ώστε να διασφαλιστεί η απρόσκοπτη υδροδότηση καθ’ όλη τη διάρκεια του 2026 και να αποφευχθούν άτακτες ή ανεξέλεγκτες περικοπές, ιδίως κατά τους θερινούς μήνες.
Τα στοιχεία του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων (ΤΑΥ) που φέρνει σήμερα στο φως ο «Φ», συνθέτουν ένα εφιαλτικό σενάριο: Τα φράγματα στερεύουν, οι βροχές δεν φτάνουν ποτέ στις αποταμιεύσεις και τα έργα ανάσας που αποφάσισε η κυβέρνηση το 2025 βρίσκονται εγκλωβισμένα σε καθυστερήσεις, ακυρώσεις και νέα χρονοδιαγράμματα. Για το έτος 2026, αποφασίστηκε να παραχωρηθεί για σκοπούς ύδρευσης συνολική ποσότητα νερού ύψους 103 ΕΚΜ, έναντι 114 ΕΚΜ που καταναλώθηκαν το 2025, καταγράφοντας μείωση της τάξης του 10%. Ωστόσο, με τα νέα δεδομένα ο νέος στόχος του ΤΑΥ είναι να περιοριστούν οι ανάγκες στην ύδρευση στα 88 ΕΚΜ, δηλαδή επιπλέον μείωση 14%.
Η ρίζα του προβλήματος εντοπίζεται στη δυσανάλογη σχέση βροχόπτωσης και εισροών. Παρόλο που η βροχόπτωση έφτασε στο 83% της κανονικής (360 mm), η εισροή στα φράγματα περιορίστηκε στο ισχνό 21% της μέσης ιστορικής εισροής.
Σήμερα, 14 Μαρτίου, τα συνολικά αποθέματα βρίσκονται στο 21% (62 ΕΚΜ), ένα από τα χαμηλότερα επίπεδα όλων των εποχών. Η κατάσταση στον Νότιο Αγωγό είναι ακόμη πιο δραματική, με μόλις 34 ΕΚΜ (18%) διαθέσιμα, γεγονός που οδηγεί τους ειδικούς στην εκτίμηση ότι, χωρίς δραστικά μέτρα, τα αποθέματα θα μηδενιστούν πριν από τον Αύγουστο. Προς το σκοπό αυτό καταβάλλεται προσπάθεια για αξιοποίηση γεωτρήσεων με σκοπό την ενίσχυση του υδατικού ισοζυγίου, ώστε να σωθεί η χρονιά.
Η χώρα πλέον βρίσκεται σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Αν δεν υπάρξει άμεση εξοικονόμηση και αν οι νέες μονάδες δεν λειτουργήσουν το συντομότερο, οι περικοπές στην ύδρευση θα καταστούν αναπόφευκτες εντός του έτους. Περαιτέρω, οι αρμόδιοι αναμένουν όπως εισρεύσουν εντός Μαρτίου μερικά εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού, ώστε να ανατραπεί το χείριστο σενάριο.
Ενώ η αφαλάτωση θα έπρεπε να είναι το σωσίβιο της χώρας, η υλοποίηση των νέων κινητών μονάδων (ΚΜΑ) θυμίζει γεφύρι της Άρτας:
Γαρύλλης: Η αξιοποίηση των γεωτρήσεων του ΣΥΛ και εγκατάσταση κινητής μονάδας αφαλάτωσης (απονιτροποίησης) στην κοίτη του ποταμού Γαρύλλη δυναμικότητας 10.000 κ.μ./ ημέρα, παρουσιάζει σοβαρή καθυστέρηση. Η κινητή μονάδα στο Γαρύλλη έπρεπε να τεθεί σε λειτουργία τον Φεβρουάριο του 2026, ωστόσο δεν έχει τεθεί νέο χρονοδιάγραμμα υλοποίησης, κάτι που επιδεινώνει την κατάσταση. Ο τελευταίος λόγος που φαίνεται να επικαλείται η ανάδοχος εταιρεία ισραηλινών συμφερόντων είναι ο πόλεμος. Σύμφωνα με τον ανάδοχο η καθυστέρηση οφείλεται σε συμπληρωματικό εξοπλισμό που αναμένεται από το Ισραήλ.
Λιμάνι Λεμεσού: Η κινητή μονάδα αναμένεται να τεθεί σε δοκιμαστική λειτουργία στο τέλος του μήνα.
Αγία Νάπα: Ο διαγωνισμός για την κινητή μονάδα οδηγείται σε ακύρωση, με το κράτος να στρέφεται πλέον σε σχεδιασμό μόνιμης μονάδας 30.000 κ.μ., Επομένως θα αργήσει να προσφέρει νερό στο σύστημα του Νοτίου Αγωγού, αντί τον προσεχή Οκτώβριο που ήταν προγραμματισμένη αρχικά.
Γερμασόγεια: Το φιλόδοξο σχέδιο για την πλωτή μονάδα αφαλάτωσης με 20.000 κ.μ./ημέρα φαίνεται να ναυαγεί οριστικά, καθώς το υψηλό κόστος την καθιστά ασύμφορη. Προς το σκοπό αυτό το ΤΑΥ αναμένεται να προχωρήσει σε ανοιχτό διαγωνισμό εντός Μαΐου – Ιουνίου.
Επισκοπή και Βασιλικό: Αναμένονται από τον Σεπτέμβριο και Οκτώβριο του 2026 αντίστοιχα, πολύ αργά ωστόσο για να βοηθήσουν στην αιχμή του φετινού καλοκαιριού.
Μαζωτός: Σε σχέση με τη συγκεκριμένη μονάδα το ΤΑΥ ανέμενε την απόφαση της Βουλής την περασμένη Πέμπτη ώστε να τρέξει διαδικασία εξπρές χωρίς να είναι απαραίτητη η ετοιμασία μελέτης βιωσιμότητας. Θα γίνουν οι περιβαλλοντικές μελέτες ενώ έχει αποφασιστεί να προχωρήσει η σύμβαση με απευθείας διαπραγμάτευση με στόχο τα 40.000 κ.μ. την ημέρα. Το χρονοδιάγραμμα αν και δεν έχουν πέσει ακόμα οι υπογραφές είναι τον προσεχή Οκτώβριο.
Η κυβέρνηση ποντάρει πλέον στη λειτουργία συνολικά οκτώ κινητών μονάδων (147.000 κ.μ. ημερησίως) και στη μελλοντική ολοκλήρωση μόνιμων μονάδων αφαλάτωσης για το μέλλον. Μέχρι τότε, η Κύπρος καλείται να ζήσει με λιγότερο νερό στην ύδρευση, ελπίζοντας ότι ο κρατικός μηχανισμός θα τρέξει τις διαδικασίες πριν οι βρύσες στερέψουν οριστικά.
Σύμφωνα με την πάγια υδατική πολιτική της Κυπριακής Δημοκρατίας και τις συστάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, προτεραιότητα δίδεται στην κάλυψη των αναγκών της ύδρευσης έναντι όλων των άλλων χρήσεων. Ωστόσο, η ζήτηση νερού ύδρευσης παρουσιάζει διαχρονικά αυξητική τάση: Από το 1991 η απαιτούμενη ποσότητα έχει τριπλασιαστεί, ενώ τα τελευταία τέσσερα χρόνια ο ρυθμός αύξησης ανέρχεται περίπου στο 4%–6% ετησίως.
Σε σχέση με την άρδευση έχει αποφασιστεί για φέτος μειωμένη παροχή νερού κατά 33%, από 33 ΕΚΜ πέρυσι σε 22 ΕΚΜ φέτος. Προτεραιότητα θα δοθεί μόνο σε επαγγελματίες και μόνιμες φυτείες.
Σημαντικά ελλείμματα στα μεγαλύτερα φράγματα
Σε περίπτωση που δεν υπάρξουν εξαιρετικά σημαντικές εισροές που να ανατρέψουν τα δεδομένα της αποθήκευσης και συνεχιστούν οι ίδιες συνθήκες και αυξημένες υπερκαταναλώσεις, αναμένεται πως εντός του 2026 το σύστημα του Ενιαίου Σχεδίου Νοτίου Αγωγού (ΕΣΝΑ) θα παρουσιάσει σημαντικά ελλείμματα, καθώς τα σημαντικότερα φράγματα του θα έχουν μηδενικά αποθέματα, πριν την καλοκαιρινή περίοδο του 2026. Σαν αποτέλεσμα της εξάντλησης των αποθεμάτων νερού, οι περικοπές στην ύδρευση θα καταστούν αναπόφευκτες. Αυτό πρέπει να αποφευχθεί μέσα από σειρά νέων δράσεων.
Παρατηρείται επίσης, το αρνητικό φαινόμενο της μείωσης των αποθεμάτων τις τελευταίες εβδομάδες σε σύγκριση με το νερό που παραχωρείται για σκοπούς ύδρευσης. Την εβδομάδα (2-9/3/2026) που πέρασε η εισροή νερού στα έξι μεγαλύτερα φράγματα (Κούρη, Ασπρόκρεμμου, Κανναβιού, Καλαβασού, Διπόταμου και Λευκάρων) έφθασε τα 1,837 ΕΚΜ, ενώ η εκροή ήταν 0,653 ΕΚΜ. Η αποθηκευμένη ποσότητα στα φράγματα αυτά αντιστοιχεί με το 21% της πληρότητάς τους, ενώ το αντίστοιχο περσινό ποσοστό ήταν 25,4%.
Εγγραφή στο Newsletter
