Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι το σχέδιο των 10 σημείων που πρότεινε το Ιράν αποτελεί σημείο εκκίνησης για τις διαπραγματεύσεις με στόχο την επίλυση της διαμάχης μεταξύ των δύο χωρών, χαρακτηρίζοντάς το ως «μια βάση για τις διαπραγματεύσεις». Ωστόσο, τα 10 σημεία απέχουν πολύ από τη θέση που είχε διατυπώσει ο Λευκός Οίκος τον Φεβρουάριο, πριν από τον πόλεμο, όταν οι ΗΠΑ απαιτούσαν την κατάργηση του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν και την επιβολή περιορισμών στους βαλλιστικούς πυραύλους του, σημειώνει η Wall Street Journal.
Οι συνομιλίες, οι οποίες θα διεξαχθούν κατά τη διάρκεια της εκεχειρίας διάρκειας δύο εβδομάδων που συμφώνησαν οι ΗΠΑ και το Ιράν, αναμένεται να ξεκινήσουν την Παρασκευή. Ακολουθεί ο κατάλογος των 10 αιτημάτων της Τεχεράνης, όπως δημοσιεύτηκαν από τα κρατικά μέσα ενημέρωσης του Ιράν, μαζί με την ανάλυση της WSJ για τα ζητήματα που θέτουν:
- Εγγύηση μη επιθετικότητας
Αναπόφευκτα αποτελεί προϋπόθεση για τον τερματισμό του πολέμου. Το Ιράν έχει προτείνει στους μεσολαβητές να αναλάβουν ρόλο εγγυητών η Κίνα ή η Ρωσία. Ένα ερώτημα είναι αν το Ισραήλ θα συμφωνήσει να το αποδεχτεί, δεδομένου ότι θεωρεί το Ιράν ως υπαρξιακή απειλή. Ωστόσο, το Ισραήλ έχει συμφωνήσει στην κατάπαυση του πυρός και χρειάζεται τη στρατιωτική υποστήριξη των ΗΠΑ σε οποιαδήποτε μελλοντική στρατιωτική επιχείρηση, γεγονός που περιορίζει την ελευθερία δράσης του. Το Ιράν επίσης έδειξε με τις πυραυλικές επιθέσεις του στην ευρύτερη περιοχή, ότι θα μπορούσε να τις επαναλάβει σε περίπτωση νέας σύγκρουσης. - Το Ιράν θα συνεχίσει να ελέγχει το Στενό του Ορμούζ
Αυτό θα αποτελούσε μια μεγάλη παραχώρηση εκ μέρους των ΗΠΑ, η οποία θα παρείχε στο Ιράν μια σημαντική νέα πηγή εσόδων και διαπραγματευτικής ισχύος. Το Ιράν, το οποίο έχει ουσιαστικά κλείσει τη θαλάσσια οδό, θα εποπτεύει τη ναυσιπλοΐα κατά τη διάρκεια της εκεχειρίας και ελπίζει να θεσπίσει ένα σύστημα διοδίων. Για τους αραβικούς συμμάχους των ΗΠΑ στον Κόλπο, πρόκειται για ένα εφιαλτικό σενάριο. Αμερικανοί αξιωματούχοι, όπως ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, έχουν δηλώσει ότι θα δεν θα είναι αποδεκτό το Ιράν να ασκεί επιρροή στη θαλάσσια οδό, σημείο διέλευσης για το ένα πέμπτο των παγκόσμιων αποθεμάτων πετρελαίου, αλλά αυτό μπορεί να είναι πλέον τετελεσμένο γεγονός. Το Ιράν έχει τον έλεγχο τώρα, θέλει να τον διατηρήσει και μπορεί να τον διατηρήσει απλά με περιστασιακές επιθέσεις κατά πλοίων. - Αναγνώριση του δικαιώματος του Ιράν να εμπλουτίζει ουράνιο
Εκ πρώτης όψεως, αυτό θα επέτρεπε στο Ιράν να συνεχίσει να παράγει καύσιμο που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή πυρηνικών όπλων, ενώ οι ΗΠΑ έχουν απαιτήσει τον τερματισμό του εμπλουτισμού και τη διάλυση βασικών πυρηνικών εγκαταστάσεων όπως το Νατάνζ, το Φορντό και το Ισφαχάν. Ωστόσο, ενδέχεται να υπάρχει περιθώριο ελιγμών. Σε προηγούμενους γύρους διαπραγματεύσεων εξετάστηκαν τρόποι με τους οποίους το Ιράν θα μπορούσε να διατηρήσει μια συμβολική παρουσία στον τομέα του εμπλουτισμού, αλλά με αυστηρούς περιορισμούς που θα μείωναν τους κινδύνους. - Άρση όλων των κύριων κυρώσεων
Οι ΗΠΑ έχουν αναφέρει ότι θα άρουν τις οικονομικές κυρώσεις κατά του Ιράν, εφόσον αυτό αποδεχτεί τις απαιτήσεις τους σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα. Η άρση του εμπορικού εμπάργκο των ΗΠΑ, που ισχύει από τη δεκαετία του 1980, θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για αμερικανικές εταιρείες να υπογράψουν συμφωνίες για την ανάπτυξη επιχειρηματικών δραστηριοτήτων στην Ισλαμική Δημοκρατία, κάτι που η Τεχεράνη ενθάρρυνε ανοιχτά στις συνομιλίες τον περασμένο Φεβρουάριο. Ωστόσο, οι Αμερικανοί επενδυτές τείνουν να είναι επιφυλακτικοί απέναντι στη χώρα λόγω των πολιτικών κινδύνων και του συχνά διεφθαρμένου και βαριά γραφειοκρατικού συστήματος. - Άρση όλων των δευτερογενών κυρώσεων
Εάν αρθούν οι πρωτογενείς κυρώσεις, θα μπορούσαν επίσης να χαλαρώσουν οι αμερικανικές απαγορεύσεις όσον αφορά τις τραπεζικές συναλλαγές και το εμπόριο πετρελαίου με το Ιράν. Οι ΗΠΑ έχουν τη δυνατότητα να ασκήσουν πίεση στο Ιράν μέσω της κυριαρχίας τους στο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα, και η άρση αυτών των λεγόμενων δευτερογενών κυρώσεων θα μπορούσε να ανοίξει μια πηγή εσόδων για τη στήριξη της παραπαίουσας οικονομίας του Ιράν. - Κατάργηση όλων των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας
Το Ιράν ειδικότερα επιδιώκει το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ να άρει το εμπάργκο όπλων που έχει επιβληθεί για το 2025. Μια παρόμοια απαγόρευση είχε αρθεί νωρίτερα, αλλά επιβλήθηκε εκ νέου πέρυσι, καθώς αυξήθηκαν οι ανησυχίες των ευρωπαϊκών χωρών σχετικά με την προμήθεια πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών από το Ιράν στη Ρωσία, με σκοπό την υποστήριξη της ρωσικής εσιβολής στην Ουκρανία. - Κατάργηση όλων των ψηφισμάτων του Διοικητικού Συμβουλίου του ΔΟΑΕ
Αυτό θα αποτελούσε ένα σημαντικό όφελος για το Ιράν. Ωστόσο, η συμμόρφωσή του με τις εγγυήσεις της Συνθήκης Μη Διάδοσης Πυρηνικών Όπλων αποτελεί και το βασικό μοχλό πίεσης των ΗΠΑ, ώστε να το αναγκάσουν να εγκαταλείψει τα αποθέματα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου. Η άρση των αποφάσεων του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας θα ήταν περίπλοκη, λόγω του σύνθετου πλέγματος μέτρων και αρμοδιοτήτων που εμπλέκουν τις ΗΠΑ, την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα Ηνωμένα Έθνη, δίνοντας στα σκληροπυρηνικά στοιχεία στο Ιράν αρκετές ευκαιρίες να αντιδράσουν. - Καταβολή αποζημιώσεων στο Ιράν
Είναι απίθανο οι ΗΠΑ να συμφωνήσουν σε αυτό, αλλά το Ιράν και οι μεσολαβητές έχουν προτείνει την ιδέα της επιβολής τελών στη ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ ως μέσο χρηματοδότησης της ανασυγκρότησης. Άλλες αραβικές χώρες έχουν προτείνει τη χρήση των δεσμευμένων ιρανικών πετρελαϊκών κεφαλαίων στο Κατάρ και αλλού για τη χρηματοδότηση των προσπαθειών ανασυγκρότησης του Ιράν, μια ιδέα στην οποία το Ιράν είναι ανοιχτό. - Απόσυρση των αμερικανικών δυνάμεων από την περιοχή
Οι ΗΠΑ είχαν 40.000 στρατιώτες στη Μέση Ανατολή πριν από τον πόλεμο. Ο Τραμπ επιθυμούσε να μειώσει αυτή την παρουσία, κλείνοντας βάσεις στη Συρία και ορισμένες στο Ιράκ. Ωστόσο, αυτές οι βάσεις είναι τώρα σημαντικές για τις χώρες του Κόλπου, οι οποίες αντιμετωπίζουν πλέον ένα πιο αποφασιστικό Ιράν. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν ήδη αναφέρει ότι θα ενισχύσουν τους δεσμούς ασφαλείας με τις ΗΠΑ. Αναλυτές εκτιμούν ότι το τέλος του πολέμου πιθανότατα θα αναγκάσει τις ΗΠΑ να διατηρήσουν τον ρόλο τους στην περιοχή. - Εκεχειρία σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένης της Χεζμπολάχ στον Λίβανο
Το Ισραήλ αρνήθηκε να το αποδεχτεί αυτό και είναι απίθανο να πεισθεί να σταματήσει τις επιθέσεις του στο πλαίσιο των συνομιλιών. Το Ιράν παρέμεινε αμέτοχο τα τελευταία τρία χρόνια, ενώ το Ισραήλ βομβάρδιζε τη Χεζμπολάχ, στον Λίβανο, τη Χαμάς στη Γάζα και τους Χούθι της Υεμένης, οπότε είναι απίθανο να αποτελέσει αυτό εμπόδιο για τη συμφωνία.
Πηγή: skai.gr
