Chief Wholesale Banking Officer, Alpha Bank Κύπρου
Παγκόσμια Οικονομία
Η αβεβαιότητα συνέχισε να επηρεάζει αρνητικά το οικονομικό κλίμα και το 2025, κυρίως λόγω των συνεχιζόμενων γεωπολιτικών εντάσεων στη Μέση Ανατολή και στην Ανατολική Ευρώπη. Παράλληλα, οι μεταβαλλόμενες εμπορικές πολιτικές και η επαναφορά δασμών και αντίμετρων μεταξύ μεγάλων οικονομιών άσκησαν πρόσθετες πιέσεις στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού, περιορίζοντας τη δυναμική του διεθνούς εμπορίου.
Οι εξελίξεις αυτές αποτυπώθηκαν με μεγαλύτερη ένταση στην Ευρώπη, όπου η οικονομική ανάπτυξη παρέμεινε μέτρια κατά το 2025. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο αβεβαιότητας, η τεχνολογία εξελίσσεται σε βασικό μοχλό αλλαγής. Η επιτάχυνση της ψηφιοποίησης και η ευρύτερη υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης άρχισαν να μετασχηματίζουν επιχειρηματικά μοντέλα, παραγωγικές διαδικασίες και αγορές εργασίας.
Το ίδιο κλίμα μεταβλητότητας αντανακλάται και στον ενεργειακό τομέα. Οι τιμές της ενέργειας παρέμειναν ευάλωτες σε γεωπολιτικά σοκ, ενώ παράλληλα αναδείχθηκαν ζητήματα αξιοπιστίας των ενεργειακών υποδομών και επάρκειας των δικτύων. Οι πιέσεις αυτές ενισχύθηκαν περαιτέρω από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Κατά συνέπεια, οι περιβαλλοντικοί κίνδυνοι ενσωματώνονται πλέον πιο συστηματικά στη μακροοικονομική ανάλυση και στη χρηματοοικονομική αξιολόγηση, επηρεάζοντας τόσο τις επενδυτικές αποφάσεις όσο και τις στρατηγικές χρηματοδότησης.
Κλιματική μετάβαση, ανταγωνισμός και τεχνολογία
Η κλιματική αλλαγή και οι πολιτικές αντιμετώπισής της θα συνεχίσουν να επηρεάζουν το κόστος, τις επενδυτικές αποφάσεις και τη χρηματοδότηση βιώσιμων έργων. Την ίδια στιγμή, καθοριστικό ρόλο το 2026 αναμένεται να διαδραματίσει η τεχνολογία. Η τεχνητή νοημοσύνη και ο αυτοματισμός μετασχηματίζουν την παραγωγή, τις υπηρεσίες και την αγορά εργασίας, καθιστώντας αναγκαία την άμεση αναπροσαρμογή των δεξιοτήτων και των εκπαιδευτικών συστημάτων.
Η τεχνητή νοημοσύνη είναι η βιομηχανική επανάσταση της δικής μας εποχής. Γίνονται τεράστιες επενδύσεις σε data centres, ενώ η πρόσβαση σε microchips απέκτησε ήδη στρατηγική σημασία για κράτη και οικονομίες, καθώς τα δεδομένα αποτελούν πλέον θεμέλιο της σύγχρονης οικονομικής δραστηριότητας. Βασικό ερώτημα παραμένει το πόσο γρήγορα και σε ποιο βαθμό θα υιοθετηθεί η τεχνητή νοημοσύνη στην πραγματική οικονομία και πόσο θα βελτιώσει την παραγωγικότητα. Επίσης, εξαιρετικά σημαντικό είναι αν, και πόσο γρήγορα, μπορούμε να κάνουμε reskill / upskill το ανθρώπινο δυναμικό, ούτως ώστε τα όποια οφέλη από την αύξηση στην παραγωγικότητα να μην προκαλέσουν αξιοσημείωτα ποσοστά ανεργίας.
Τα data centres χρειάζονται πολλή ενέργεια και νερό (για cooling). Υπολογίζεται ότι σε παγκόσμια βάση θα χρειαστούν περίπου $7 δις επενδύσεις ώστε να υπάρχει επαρκής ενέργεια για να καλύψει τις ανάγκες που θα δημιουργήσει η ζήτηση για AI, άρα και για data centres, μέχρι το 2030. Αυτό, σε συνδυασμό με την ανάγκη για καθαρότερη ενέργεια, αλλάζουν το παιγνίδι της ενέργειας, το κόστος της οποίας αναμένεται να αυξηθεί.
Η ανθεκτικότητα της κυπριακής οικονομίας
Παρά το απαιτητικό και ασταθές διεθνές περιβάλλον, η κυπριακή οικονομία κατέγραψε το 2025 ρυθμούς ανάπτυξης υψηλότερους από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Η ανεργία διατηρήθηκε σε χαμηλά επίπεδα, ο πληθωρισμός αποκλιμακώθηκε και το δημόσιο χρέος μειώθηκε αισθητά. Η εικόνα αυτή ενίσχυσε τη δημοσιονομική σταθερότητα και την εμπιστοσύνη των ξένων επενδυτών, οδηγώντας σε αυξημένη επενδυτική δραστηριότητα, συμπεριλαμβανομένων εξαγορών και συγχωνεύσεων. Η θετική αυτή πορεία δεν επιτρέπει εφησυχασμό. Καθώς εισερχόμαστε στο 2026, η ανάγκη για διορατικότητα και ρεαλιστική αποτίμηση των δεδομένων γίνεται εντονότερη.
Ο κυπριακός τραπεζικός τομέας το 2026
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Κεντρικής Τράπεζας Κύπρου, η οικονομία αναμένεται να αναπτυχθεί με ρυθμό γύρω στο 3%, υψηλότερο από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, ενισχύοντας τη δυνατότητα επιχειρηματικής δραστηριότητας και τραπεζικών πιστώσεων. Ο πληθωρισμός προβλέπεται να σταθεροποιηθεί σε χαμηλότερα επίπεδα, δημιουργώντας συνθήκες μεγαλύτερης ορατότητας.
Οι κυπριακές τράπεζες διαθέτουν υψηλά επίπεδα κεφαλαιακής επάρκειας και ρευστότητας σε σύγκριση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ενώ οι δείκτες μη εξυπηρετούμενων δανείων έχουν μειωθεί σημαντικά και αναμένεται να συνεχίσουν την πτωτική τους πορεία. Ταυτόχρονα, καλούνται να συνεχίσουν να λειτουργούν σε ένα ολοένα και πιο απαιτητικό ρυθμιστικό, κανονιστικό και ESG πλαίσιο, το οποίο επιβάλλεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Ο ανταγωνισμός από τα fintech σπρώχνει τις τράπεζες σε ακόμη μεγαλύτερες επενδύσεις στην τεχνολογία και σε ψηφιακές λύσεις και προϊόντα. Ο ψηφιακός μετασχηματισμός συνοδεύεται, ωστόσο, εκτός από πολύ υψηλό κόστος, και από αυξημένους κινδύνους κυβερνοασφάλειας και ψηφιακής απάτης, καθιστώντας τη συμμόρφωση με υψηλά πρότυπα ασφάλειας κρίσιμη προτεραιότητα.
Όσον αφορά τη ζήτηση για τραπεζική χρηματοδότηση το 2026, αυτή αναμένεται να ενισχυθεί τόσο από επιχειρήσεις όσο και από νοικοκυριά. Στις επιχειρήσεις αναμένονται σοβαρές επενδύσεις: στον ενεργειακό τομέα με έμφαση στις μπαταρίες αποθήκευσης ενέργειας, αφού η ενσωμάτωσή τους σε υφιστάμενα πάρκα έχει σημαντικά οικονομικά οφέλη, ενώ η αδειοδότηση είναι σχετικά εύκολη· στον τουρισμό και ειδικά στην αναβάθμιση υφιστάμενων μονάδων· στην εκπαίδευση με στόχο τη γρήγορη προσαρμογή στις νέες τεχνολογικές τάσεις· στην ιδιωτική υγεία, όπου νέες εξατομικευμένες αναλύσεις και θεραπείες πρόληψης θα γίνουν σύντομα η νέα πραγματικότητα· στις δομές και υπηρεσίες για την τρίτη ηλικία, οι οποίες είναι αναγκαίες λόγω της γήρανσης του πληθυσμού· καθώς και στις κύριες εξαγωγικές δραστηριότητες της χώρας.
Σε αυτό το περιβάλλον, οι τράπεζες καλούνται να ενισχύσουν περαιτέρω τον ρόλο τους ως στρατηγικοί εταίροι της ανάπτυξης, συνδυάζοντας τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα με την καινοτομία, τη φερεγγυότητα με την ευελιξία και τη συνετή διαχείριση κινδύνων με τη στήριξη βιώσιμων επενδύσεων και παραγωγικής δραστηριότητας.
