Παρά την ανάπτυξη που καταγράφουν οι οικονομικοί δείκτες της Κύπρου και παρά τη θέση που προβάλλεται, ότι η χώρα παρουσιάζει την τρίτη μεγαλύτερη μείωση δημόσιου χρέους στην Ευρωπαϊκή Ένωση, εξακολουθεί να υπάρχει ένας αριθμός συνανθρώπων μας ο οποίος αντιμετωπίζει δυσμενείς οικονομικές συνθήκες και θέματα στέγασης. Εξάλλου, μόνο δύο μήνες έχουν παρέλθει από τον εντοπισμό νεκρής άστεγης στην Κάτω Πάφο – υπόθεση που συγκλόνισε το παγκύπριο, καθώς η γυναίκα πέθανε αβοήθητη, μέσα στο κρύο, έξω από εγκαταλελειμμένο κτήριο στην παραλιακή λεωφόρο Ποσειδώνος.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που εξασφάλισε ο «Φ» από το υφυπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας, αυτή τη στιγμή περίπου 40 άτομα αντιμετωπίζουν προσωρινά θέματα στέγασης, με το μεγαλύτερο πρόβλημα να εντοπίζεται στις μεγαλύτερες επαρχίες, κυρίως σε Λεμεσό και Λευκωσία. Στην πλειονότητα πρόκειται για μονήρη άτομα μέσης ηλικίας, Ευρωπαίους, υπηκόους τρίτων χωρών και Κυπρίους. Σημαντικός αριθμός αφορά ψυχιατρικά περιστατικά και ουσιοεξαρτώμενα άτομα, ενώ μικρότερος αριθμός αφορά οικογένειες με παιδιά.
Τα άτομα αυτά φιλοξενούνται προσωρινά σε ξενοδοχεία ή άλλα καταλύματα, με κάλυψη των εξόδων από τις Υπηρεσίες Κοινωνικής Πρόνοιας (ΥΚΕ), μέχρι να επιτευχθεί η αποκατάστασή τους σε ενοικιαζόμενο υποστατικό στην κοινότητα. Αξίζει να σημειωθεί ότι το φαινόμενο της αστεγίας κυμαίνεται σε παγκύπριο επίπεδο σε 200 με 250 άτομα τον χρόνο. Συγκεκριμένα, το 2024 τις Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας απασχόλησαν 225 άτομα που αντιμετώπιζαν προβλήματα στέγασης, το 2023 380 άτομα και το 2022 206 άτομα.
Η διαδικασία που ακολουθείται
Οι αναφορές για την ύπαρξη ατόμου ή/και οικογένειας με παιδιά που αναζητούν στέγη συνήθως προέρχονται από τα ίδια τα άτομα, από τρίτα πρόσωπα, φορείς, Αστυνομία και μη κυβερνητικές οργανώσεις. Μετά τη λήψη της πληροφορίας, οι Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας επιλαμβάνονται του περιστατικού και προσφέρουν προσωρινή στέγαση σε καταλύματα, οικονομική βοήθεια και ψυχοκοινωνική υποστήριξη.
Συγκεκριμένα, αρμόδιοι λειτουργοί των ΥΚΕ έρχονται σε άμεση επαφή με τα άτομα/ οικογένειες, παρέχοντας άμεση στήριξη και εξασφάλιση προσωρινής διαμονής σε ξενοδοχεία ή και σε άλλα καταλύματα, με κάλυψη των εξόδων από τις ΥΚΕ. Στη συνέχεια, προβαίνουν στη διερεύνηση των κοινωνικό-οικονομικών συνθηκών και άλλων παραγόντων που οδήγησαν το άτομο/ οικογένεια στην υφιστάμενη κατάσταση και ανάλογα τους παρέχουν καθοδήγηση, ώστε να υποβάλουν τις σχετικές αιτήσεις για τυχόν δικαιώματα κάλυψης των βασικών και ειδικών τους αναγκών, περιλαμβανομένου και του επιδόματος ενοικίου, σύμφωνα με τις πρόνοιες του περί Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος και Γενικότερα περί Κοινωνικών Παροχών Νόμου (ΕΕΕ) της Υπηρεσίας Διαχείρισης Επιδομάτων Πρόνοιας (ΥΔΕΠ). Επιπρόσθετα, δύναται να παρασχεθεί έκτακτη οικονομική βοήθεια με βάση το Άρθρο 11 του «περί ΕΕΕ Νόμου», ώστε να καλυφθούν άμεσα βασικές και ειδικές ανάγκες (π.χ. σίτιση, ένδυση, υπόδηση, κ.ά.), καθώς και παραπομπή σε άλλες Υπηρεσίες (π.χ. Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας για ψυχολογική αξιολόγηση ή/και θεραπεία όπου κρίνεται σκόπιμο). Τέλος, σε συνεργασία με άλλους φορείς (ΜΚΟ, Αρχές τοπικής αυτοδιοίκησης) παρέχουν κάθε δυνατή στήριξη για εξεύρεση κατάλληλου χώρου διαμονής σύμφωνα με τις ανάγκες του κάθε ατόμου.
Παρακολούθηση και συμβουλευτική υποστήριξη
Σημειώνεται ότι οι ΥΚΕ προβαίνουν σε διευθετήσεις και για τη βραχεία παραμονή και καθοδήγηση για την εξεύρεση μόνιμης διαμονής, αφού η ευρύτερη στεγαστική πολιτική του κράτους, αποτελεί αρμοδιότητα του υπουργείου Εσωτερικών. Μετά την αποκατάσταση του ατόμου ή της οικογένειας σε ενοικιαζόμενο συνήθως υποστατικό, αναλόγως της περίπτωσης και αν κρίνεται απαραίτητο, συνεχίζεται η παρακολούθηση και η συμβουλευτική υποστήριξη. Παρέχεται καθοδήγηση για υποβολή αιτήσεων για επιδόματα που πιθανόν να είναι δικαιούχο το άτομο π.χ. ΕΕΕ, αναπηρικό.
Τα άτομα τα οποία αντιμετωπίζουν προβλήματα στέγασης ή μπορεί να εντοπίζονται στο δρόμο και χρειάζονται στήριξη, μπορούν να επικοινωνούν με το Γραφεία Κοινωνικών Υπηρεσιών Λακατάμιας (22608400), Λατσιών (22803500), Κέντρου Πόλης Λευκωσίας και Στροβόλου (22804605), Πολεμιδιών (25821895), Ζακακίου (25804514), Γερμασόγειας (25811660), Καμάρων (24800207), Αγίων Αναργύρων (24821080), Πάφου (26821600) και Αμμοχώστου (23811720).
Τι συμβαίνει στην Ευρώπη
Πάντως, άκρως ανησυχητικά είναι τα στοιχεία της έκθεσης της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Εθνικών Ενώσεων για τους Άστεγους (Feantsa) που δημοσιεύτηκε το 2025. Ειδικότερα, κατέδειξε πως πάνω από 1,27 εκατομμύρια άνθρωποι βιώνουν την αστεγία κάθε βράδυ σε όλη την Ευρώπη, με περίπου το 5% του πληθυσμού της ΕΕ να αντιμετωπίζει αστεγία κατά τη διάρκεια της ζωής του. Η Γερμανία καταγράφει τον υψηλότερο αριθμό με 531.600 άστεγους, αν και ο αριθμός αυτός καλύπτει διαφορετικά είδη αστεγίας, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων που μένουν με φίλους και συγγενείς. Η Γαλλία αναφέρει αύξηση 20.000 σε 350.000 εν μέσω έλλειψης στέγης και αυξανόμενων ενοικίων.
Σε αναλογία με τον πληθυσμό, η Τσεχία έχει τον μεγαλύτερο αριθμό αστέγων, με περισσότερους από 230.000 ανθρώπους να ζουν σε άλλο τύπο στέγασης ή να είναι άστεγοι. Σύμφωνα με την έκθεση της Feantsa, τα στοιχεία για τους άστεγους αυξάνονται, επίσης, σε αρκετές χώρες της ΕΕ, κυρίως στη Φινλανδία, τη Δανία και την Ιρλανδία.
