Της συντακτικής ομάδας του Bloomberg
Είναι αδύνατο να γνωρίζουμε αν ο πρόεδρος των ΗΠΑ θα πραγματοποιήσει τις απειλές του για επίθεση κατά του Ιράν, πώς θα αντιδράσει το καθεστώς ή ποιες θα είναι οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις. Αυτό που είναι πιο βέβαιο είναι ότι για να εξουδετερωθεί η απειλή που αποτελεί το Ιράν και να υπάρξει ένα καλύτερο μέλλον για τον λαό του, θα χρειαστεί κάτι παραπάνω από βόμβες και πυραύλους.
Ενόψει των πιθανών συνομιλιών, αυξάνονται οι ανησυχίες για μια επίθεση των ΗΠΑ. Στις αρχές του περασμένου μήνα, ο πρόεδρος προειδοποίησε την ιρανική κυβέρνηση να μην καταστείλει τις διαδηλώσεις που πλημμύρισαν τους δρόμους της Τεχεράνης και άλλων πόλεων, αλλά δεν αντέδρασε όταν οι δυνάμεις ασφαλείας σκότωσαν χιλιάδες διαδηλωτές. Με ένα αεροπλανοφόρο και την ομάδα κρούσης του να βρίσκονται τώρα στην περιοχή και πόρους να μεταφέρονται για την προστασία των αμερικανικών βάσεων και των συμμάχων από τους ιρανικούς πυραύλους, οι επιλογές του έχουν αυξηθεί.
Ωστόσο, ο στόχος οποιασδήποτε δράσης παραμένει μυστήριο. Θα είναι η ανατροπή του καθεστώτος; Η υποβάθμιση του εναπομείναντος πυρηνικού προγράμματος και της ικανότητας κατασκευής πυραύλων του Ιράν; Η τιμωρία του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) και των παραστρατιωτικών ομάδων του, που ηγήθηκαν της πρόσφατης καταστολής; Ή μήπως η απόδειξη ότι οι απειλές του Λευκού Οίκου δεν είναι κενές περιεχομένου; Παρόλο που ο πρόεδρος έχει δηλώσει πρόθυμος να διαπραγματευτεί, δεν είναι απολύτως σαφές ποιες παραχωρήσεις θα μπορούσαν να τον ικανοποιήσουν.
Το τι θα επιτύχουν οι ΗΠΑ με τυχόν επιθέσεις είναι εξίσου αβέβαιο. Η δολοφονία του ανώτατου ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ θα μπορούσε να συσπειρώσει το καθεστώς αντί να το καταρρίψει. Η καταστροφή εργοστασίων πυραύλων και εγκαταστάσεων αεράμυνας θα βοηθούσε περισσότερο τους συμμάχους των ΗΠΑ στην περιοχή παρά τους Ιρανούς διαδηλωτές. Θα απαιτούνταν πιθανώς μια παρατεταμένη αεροπορική εκστρατεία για να κλονιστούν τα θεμέλια της κυβέρνησης, με τον κίνδυνο αντιποίνων εναντίον του Ισραήλ και της ναυσιπλοΐας στον Περσικό Κόλπο. Αν οι επιθέσεις αποσταθεροποιήσουν το καθεστώς, θα μπορούσε να ακολουθήσει το χάος σε μια χώρα με πάνω από 90 εκατομμύρια κατοίκους.
Ταυτόχρονα, δεν θα ήταν συνετό για τις ΗΠΑ να αποδεχτούν περιορισμένες παραχωρήσεις για τα μάτια του κόσμου και να αποσυρθούν. Μπορεί οι διαδηλωτές να είναι φοβισμένοι και βυθισμένοι στο πένθος μετά το λουτρό αίματος του περασμένου μήνα, αλλά η οργή παραμένει. Το καθεστώς δεν θα είναι σε θέση να σώσει την οικονομία ενώ εξακολουθούν να ισχύουν οι κυρώσεις και δεν θα χαλαρώσει μισητούς κοινωνικούς περιορισμούς όσο εξακολουθεί να κυβερνάται από κληρικούς.
Είναι βέβαιο ότι η οργή που σιγοβράζει θα ξεσπάσει ξανά. Στο μεταξύ, μια ασταθής κυβέρνηση θα μπορούσε να γίνει περισσότερο, και όχι λιγότερο, επιθετική – κυρίως για να εμποδίσει τους νεότερους σκληροπυρηνικούς από το να στασιάσουν.
Ακόμη και τώρα, καθώς ο Λευκός Οίκος προσπαθεί να καθορίσει τους άμεσους στόχους του, οφείλει να σκεφτεί πιο μακροπρόθεσμα. Η αντίθεση στο καθεστώς είναι ευρέως διαδεδομένη, αλλά ταυτόχρονα ανομοιογενής και χωρίς ηγέτη. Η πραγματική αλλαγή θα παραμείνει ανέφικτη έως ότου εμφανιστούν ρωγμές στο εσωτερικό της τρέχουσας δομής εξουσίας. Οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους πρέπει να κάνουν ό,τι μπορούν για να ενθαρρύνουν τέτοιου είδους διασπάσεις.
Οι κυρώσεις κατά των αξιωματούχων που ηγήθηκαν της καταστολής, καθώς και ο χαρακτηρισμός του IRGC ως τρομοκρατικής οργάνωσης από την Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ευπρόσδεκτα μέτρα. Οι δυτικές χώρες πρέπει να καταβάλουν μεγαλύτερες προσπάθειες για να διαπομπεύσουν το Ιράν διεθνώς, απελαύνοντας διπλωμάτες και ταυτοποιώντας τους αξιωματούχους που είναι άμεσα υπεύθυνοι για τις δολοφονίες. Οι ΜΚΟ που εργάζονται για να επιβεβαιώσουν τον αριθμό των θυμάτων και να αποκαλύψουν τα εγκλήματα του καθεστώτος αξίζουν υποστήριξης.
Εν τω μεταξύ, οι ΗΠΑ θα πρέπει να προσφέρουν κίνητρα – συμπεριλαμβανομένης της πιθανότητας άρσης των κυρώσεων – σε όσους είναι πρόθυμοι να διαρρήξουν τους δεσμούς τους με το καθεστώς. Εξέχουσες προσωπικότητες της κοινωνίας των πολιτών έχουν συσπειρωθεί γύρω από το αίτημα για μια νέα Συντακτική Συνέλευση, ώστε οι ίδιοι οι Ιρανοί να μπορούν να αποφασίσουν ποια μορφή κυβέρνησης επιθυμούν. Οι ΗΠΑ θα πρέπει να στηρίξουν αυτές τις προσπάθειες.
Δεν υπάρχει γρήγορη λύση. Μια αλλαγή καθεστώτος τώρα θα οδηγούσε σχεδόν με βεβαιότητα σε μια στρατιωτική δικτατορία, η οποία θα μπορούσε μόνο να εντείνει τις προσπάθειες για την κατασκευή πυρηνικής βόμβας. Όποιοι και αν είναι οι στόχοι του προέδρου, το να βοηθήσει τους Ιρανούς στην αναζήτηση ενός καλύτερου μέλλοντος θα είναι έργο μηνών και ετών, όχι ημερών.
BloombergOpinion
