Δεν θυμάμαι να έχω ποτέ παρακολουθήσει κάποιον απολογισμό πεπραγμένων Υπουργείου ή Υφυπουργείου και να κρέμομαι από τα χείλη των ομιλούντων. Είναι από τη φύση τους πληκτικοί και περιαυτολογικοί, άγονοι και μάλλον επώδυνοι για τους δημοσιογράφους.
Ο απολογισμός που διοργάνωσε, ωστόσο, την περασμένη Παρασκευή το Υφυπουργείο Πολιτισμού μοιάζει να έγινε έτσι, για το μουχαμπέτι. Ίσως έπρεπε να πω «κατάφερε να διοργανώσει», μιας και η πρώτη σκέψη κάποιου που εκτός από το ρολόι ή το ταβάνι κοιτάζει και το ημερολόγιο είναι η εξής: γιατί δεν περίμεναν λίγο ακόμη να μας κάνουν μαζί και τον απολογισμό του 2026;
Ενδεικτικά, για να καταλάβετε πόσο… φρέσκα ήταν τα νέα που μάς σέρβιραν, έγινε ειδική αναφορά στο γεγονός ότι η Λάρνακα ανακηρύχτηκε Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης. Απευθυνόταν, προφανώς, σε κάποιον που βρισκόταν σε κώμα τους τελευταίους έξι μήνες και ανέλπιστα έγινε κάποιο θαύμα και ξύπνησε.
Εν πάση περιπτώσει κι επειδή αν υπάρχει κάτι πιο πληκτικό από έναν απολογισμό είναι… ο απολογισμός του απολογισμού, θα σταθώ στην πιο συναρπαστική -σε σχέση με τις υπόλοιπες, εννοώ- στιγμή της συνάντησης που ήταν όταν ο Γενικός Διευθυντής χαρακτήρισε «διαστημόπλοιο» το πρότζεκτ του νέου Αρχαιολογικού Μουσείου Κύπρου. Κι όχι, δεν αναφερόταν στο λουκ, δηλαδή στο αρχιτεκτονικό του αποτύπωμα, αλλά στο πόσο μπελαλίδικη και απαιτητική είναι η διαχείρισή του, λόγω του μεγέθους, της πολυπλοκότητας των συστημάτων και των προκλήσεων που προϋποθέτει σε σχέση με τη στελέχωση, την τεχνογνωσία, τις υλικοτεχνικές υποδομές.
Η επίγνωση είναι πάντα ωφέλιμη, ειδικά αν -προσθέτω εγώ- μιλάμε για μια άγουρη, ελλειπτική και αδιαμόρφωτη πολιτική δομή που εξακολουθεί να αναζητά βηματισμό και δεν έχει καταφέρει αυτά τα τέσσερα χρόνια να δώσει με πειστικό τρόπο τα διαπιστευτήριά της.
Μάθαμε λοιπόν ότι το Υφυπουργείο και το Τμήμα Αρχαιοτήτων εργάζονται ήδη, όπως θα έπρεπε, πάνω σ’ αυτή την πρόκληση και ήδη φαίνεται ότι εμπειρογνώμονες από το εξωτερικό (από τη NASA ίσως;) και εξειδικευμένες εταιρείες συμβούλων θα διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στην οργάνωση του νέου Μουσείου, εστιάζοντας κυρίως στη στελέχωση και τη διαχείριση της πολυπλοκότητας του έργου. Η συμβολή τους περιλαμβάνει εκπόνηση μελετών και αναλυτικού οργανογράμματος, με συγκεκριμένες ημερομηνίες για τις απαραίτητες προσλήψεις προσωπικού που θα επανδρώσει το «διαστημόπλοιο».
Υπάρχει η προσδοκία ότι η συμμετοχή ξένων ειδικών, ψημένων σε τέτοια πρότζεκτ, θα λειτουργήσει ως ισχυρό τεκμήριο για τη δικαιολόγηση της μεγάλης αύξησης προσωπικού που απαιτείται. Το Υφυπουργείο παραδέχεται ότι οι απόψεις εμπειρογνωμόνων από το εξωτερικό τείνουν να γίνονται πιο εύκολα πιστευτές από όσους εγκρίνουν τα κονδύλια στο Υπουργείο Οικονομικών.
Δεν θέλω να κάνω την Κασσάνδρα, αλλά όχι εμπειρογνώμονες από το εξωτερικό, αλλά ακόμη και εξωγήινους να φέρουν για το «διαστημόπλοιο», πάλι με το σταγονόμετρο και με τη γνώριμη χρονοβόρα δυστοκία θα προχωρήσει τόσο η στελέχωση, όσο και όλες οι πτυχές που προϋποθέτουν ότι η ροή της κάνουλας του Υπουργείου Οικονομικών θα κατευθυνθεί προς τον πολιτισμό.
Έριξα πρόσφατα μια ματιά στα πρακτικά της αυτοψίας της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ελέγχου στο υπό ανέγερση μουσείο, πριν από δύο εβδομάδες, στην παρουσία της Υφυπουργού, του Γενικού Διευθυντή, του Διευθυντή του Τμήματος Αρχαιοτήτων αλλά και διευθυντικών στελεχών από το Υπουργείο Μεταφορών και το Τμήμα Δημοσίων Έργων. Εξετάστηκαν το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης, οι τεχνικές προκλήσεις του έργου και οι αναθεωρημένες ημερομηνίες παράδοσης λόγω καθυστερήσεων, οι οποίες έχουν πάψει εδώ και χρόνια να εκπλήσσουν σε ό,τι αφορά τέτοιου μεγέθους, σύνθετα αναπτυξιακά έργα.
Η ανέγερση του Αρχαιολογικού Μουσείου αποδεικνύεται ιδιαίτερα πολύπλοκο εγχείρημα και για τον εργολάβο και τα δημόσια έργα, με κυριότερη παράμετρο τον υδροφόρο ορίζοντα λόγω της γειτνίασης με τον Πεδιαίο και χρειάστηκε η κατασκευή διαφραγματικών τοίχων σε βάθος μέχρι και 25 μέτρων για την προστασία από πιθανές πλημμύρες.
Η θεμελίωση έγινε με ογκώδεις σκυροδετήσεις, ενώ η ιδιαίτερη γεωμετρία των υπερυψωμένων κτηρίων απαιτεί ειδικά καλούπια, τα οποία χρησιμοποιούνται μόνο μία φορά και ζυγίζουν έναν τόνο το καθένα. Το έργο εμπλέκει μελέτες από 22 διαφορετικές ειδικότητες, πάνω από 2500 σχέδια και εκατοντάδες εξειδικευμένα υλικά.
Η αρχική ημερομηνία παράδοσης από τις 9 Ιουλίου 2026 μεταφέρεται για το τέλος του 2027, με τις 300 από τις μέρες της παράτασης να μην έχουν ακόμη εγκριθεί και τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας να σταυρώνει τα δάχτυλα ότι δεν θα υπάρξει άλλη και θα προλάβει να κόψει την κορδέλα πριν τις επόμενες προεδρικές εκλογές, ακόμη κι αν το «διαστημόπλοιο» θα χρειαστεί τουλάχιστον 18 μήνες ακόμη για να λειτουργήσει, μέχρι τη μεταφορά και εγκατάσταση των εκθεμάτων.
Υποθέτω ότι η προετοιμασία για μια μπλοκμπάστερ τελετή εγκαινίων στην παρουσία της ανφάν γκατέ και ηγετών από όλο τον κόσμο έχει ήδη ξεκινήσει στο πίσω μέρος κάποιου μυαλού. Ο Σίσι θα σκάσει από τη ζήλια του.
Μια σημαντική εκκρεμότητα που υπάρχει είναι η δημιουργία ή η μετάθεση για αργότερα του αμφιθεάτρου στον εξωτερικό χώρο του μουσείου, με την Επιτροπή Ελέγχου να μην έχει αμφιβολία ότι επιβάλλεται να γίνει τώρα. Αναγνωρίζοντας, προφανώς, ότι στην Κύπρο πιθανή μετάθεση, εκτός του ότι συνεπάγεται αυξημένο κόστος, συνήθως σημαίνει οριστική ματαίωση.
Το Υπουργείο Οικονομικών κάνει νερά, διότι απαιτείται η έγκριση και εξασφάλιση επιπρόσθετων πιστώσεων €2-2,5 εκατ., σε ένα έργο το κόστος του οποίου συνολικά αγγίζει τα €150 εκατ., αλλά αναμένεται να αποτελεί σημείο αναφοράς για τον επόμενο αιώνα. Μάλλον δεν είναι ώρα για τσιγγουνιές, που μάλιστα μπορεί να κοστίσουν.
Κλείνοντας, παραθέτω απόσπασμα από συνέντευξη στον «Φ», πριν από δέκα χρόνια, του Βέλγου ιστορικού τέχνης και παράγοντα του πολιτισμού Κρις Ντέρκον: «Να είναι πρώτιστα ένα αρχαιολογικό μουσείο που απευθύνεται στους ντόπιους και τις νεότερες γενιές. Να μην κάνει το λάθος, όπως σε άλλες χώρες, να απευθύνεται στους τουρίστες που ούτως ή άλλως είναι όμηροι οργανισμών που τους θέλουν να καταναλώνουν. Σας εξορκίζω, μη νομίζετε ότι το μουσείο θα λύσει προβλήματα σε σχέση με τον τουρισμό. Προέχουν οι μόνιμοι κάτοικοι».
Ελεύθερα, 5.4.2026
Εγγραφή στο Newsletter
