Στο παρόν άρθρο όπως και στο προηγούμενο δεν θα ασχοληθώ με το παρελθόν. Με τον ρόλο του οποιουδήποτε εμπλεκόμενου στο κυπριακό, τα προηγούμενα χρόνια, αλλά με την παρούσα στάση και ρόλο του. Όπως έχω γράψει στο παρόν κείμενο σήμερα θα ασχοληθώ με τις εγγυήτριες δυνάμεις και το διεθνή παράγοντα. Θα αρχίσω από την Τουρκία. Τον βασικό ένοχο της κυπριακής τραγωδίας, τη χώρα που συνεχίζει για δεκαετίες τώρα να κατέχει σοβαρό τμήμα της Κυπριακής Δημοκρατίας. Ενός Κράτους μέλους του ΟΗΕ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η Τουρκία λοιπόν συνεχίζει να κατέχει το 37% του κυπριακού εδάφους. Η βασική διαφοροποίηση της τουρκικής στάσης στο Κυπριακό, κατά τη γνώμη μου, συνίσταται στο εξής: Για δεκαετίες κάλυπτε τις άνομες και παράνομες ενέργειες της, με το δικαιολογητικό της προάσπισης των τ/κ. Εδώ και κάποια χρόνια, δειλά-δειλά αλλά σταθερά, έχει κάνει ξεκάθαρο ότι το κυπριακό το αντικρύζει ως θέμα υπεράσπισης των δικών της, των τουρκικών συμφερόντων στο νησί μας αλλά και στην ευρύτερη περιοχή. Ενδείξεις και συμπεριφορές πολλές που τεκμηριώνουν την πιο πάνω θέση. Θα αρκεστώ μόνο σε μια. Στις καθαρές προς τούτο τοποθετήσεις του κ. Έρχιουρμαν, που εξηγούν τα θέλω της Τουρκίας και όχι μόνο των τ/κ. Ότι συζητηθεί, ότι ενδεχομένως συμφωνηθεί, ισχύει μόνο αν συμφωνήσει η Τουρκία. Αυτό το κάτι που αποφασίζεται, ακόμα και τώρα, πριν την λύση θα πρέπει να τυγχάνει και της έγκρισης της Άγκυρας. Εξ΄ού και η απαίτηση του να συνδιαμορφώνει μαζί με την κυπριακή κυβέρνηση τις αποφάσεις για Εξωτερική πολιτική και ΄Άμυνα, Ενέργεια κ.ο.κ.
Που στέκει λοιπόν σήμερα η Τουρκία στο κυπριακό;
α) Σταθερά απορρίπτει την ιδέα επίλυσης του κυπριακού εντός παραμέτρων Ο.Η.Ε. Αν και για λόγους που αν υπάρχει χώρος θα επεξηγήσω, ενώ έχει αυτή τη θέση, επιτρέπει στον ΄Ερχιουρμαν να συμμετέχει σε μια διαδικασία υπο τον Ο.Η.Ε.
β) Η θέση της για λύση εκτός παραμέτρων Ο.Η.Ε είναι συνεπής με τη θέση της περι δύο – κρατών ή συνομοσπονδίας ή κυριαρχικής ισότητας (όλα καταλήγουν στο ίδιο). Γιατί; Διότι ο Ο.Η.Ε δεν μπορεί να αποδεχτεί διχοτομικές μορφές λύσης με βάση τα δικά του ψηφίσματα. Εξ΄ού και διάφοροι τρίτοι ακόμα και ορισμένοι λειτουργοί του Ο.Η.Ε, αλλά και ντόπιοι, μας σπρώχνουν σε ιδέες έξω από το «κουτί». Κουτί για μένα είναι το πλαίσιο και η βάση λύσης που προνοούν τα ψηφίσματα του Ο.Η.Ε τα οποία μιλούν για ένα κράτος με μια κυριαρχία, διεθνή προσωπικότητα και ιθαγένεια.
γ) Οργανωμένα η ΄Άγκυρα προωθεί την ιδέα ότι το κυπριακό είναι δικοινοτική διαφορά, όπως κάνουν και ορισμένοι άλλοι. Την ίδια ώρα βέβαια στην προσπάθεια της να δυσκολέψει την Ελλάδα, στις μεταξύ του συνομιλίες, το θέτει και ως ελλαδο-τουρκική διαφορά.
δ) Χρησιμοποιεί το κυπριακό στην προσπάθεια να προωθήσει τα συμφέροντα της με τρίτες χώρες, αλλά και διεθνείς οργανισμούς, π.χ. Ε.Ε., Οργανισμός Ισλαμικών Κρατών κ.ο.κ.
Τι προσδιορίζει και καθορίζει τη σημερινή στάση και θεώρηση της Τουρκίας στο κυπριακό;
Η στάση της Τουρκίας στο κυπριακό καθορίζεται από τους εξής παράγοντες:
α) Τη διαχρονική της θέση, όπως έχει ρόλο και λόγο στην Κύπρο εσαεί.
β) Τα σχέδια της για την ανάδειξη και σταθεροποίηση της ως περιφερειακής – ηγεμονικής δύναμης.
Από τη στιγμή που η Κύπρος ενδιαφέρει τη Τουρκία ως από την μια χώρα αλλά και από την άλλη ως μοχλός πίεσης, προς διάφορες άλλες καταστάσεις, με απώτερο στόχο τον περιφερειακό ηγεμονικό της ρόλο, αυτό σημαίνει ότι:
α) Επιδιώκει μεν με ένα σπάρο δύο τρυγόνια, αλλά ιεραρχώντας τις επιδιώξεις της ο βασικός στόχος της είναι περιφερειακή ηγεμονία.
β) Ως επακόλουθο του προαναφερθέντος στόχου αν η Τουρκία οδηγηθεί στο σημείο να κατανοήσει ότι θα έχει ίδιον μεγαλύτερο όφελος από την επίλυση του κυπριακού εντός παραμέτρων Ο.Η.Ε, αντί να το κρατά άλυτο, τότε θα έχουμε πρόοδο στο θέμα, προς την κατεύθυνση λύσης.
Σήμερα ως αποτέλεσμα των συνθηκών που δημιουργούνται ένεκα του πολέμου ΗΠΑ και Ισραήλ κατά Ιράν, η Τουρκία αισθάνεται πιο επισφαλής. Αρα, εκτιμώ ότι δεν επιθυμεί όξυνση σε άλλα μέτωπα. Ούτε με Ελλάδα, ούτε με Ε.Ε., ούτε άλλους γείτονες, αλλά ούτε και τις ΗΠΑ του Προέδρου Τραμπ.
Συμπερασματικά η προσέγγιση προς της κατεύθυνση της Τουρκίας, πρέπει να στηριχθεί στην προαναφερθείσα λογική, διότι προϊόντος του χρόνου, θα δυσκολεύεται όλο και περισσότερο να πατά σε δύο και τρείς βάρκες ταυτόχρονα.
Ο επόμενος παράγοντας που όχι απλά εμπλέκεται, αλλά είναι συνδημιουργός αυτού που συνηθίσαμε να λέμε «κυπριακό πρόβλημα» είναι το Ηνωμένο Βασίλειο, ή πάλαι πότε Μεγάλη Βρετανία. Ο βίος και πολιτεία τους στο κυπριακό, όπως και σε άλλες πρώην αποικίες τους καλά γνωστές. Πρωταγωνιστές και θεμελιωτές ετσιθελικών λύσεων που απέφεραν τραγωδίες. Παντού όπου υπήρξαν αποικιοκράτες. Βέβαια τώρα η ιστορία των λαών που υπέφεραν και υποφέρουν, παίρνει εκδίκηση εντός Ηνωμένου Βασιλείου. Ας δούμε όμως το σήμερα. Το Ηνωμένο Βασίλειο είναι εγγυήτρια δύναμη, που ουδέποτε επιτέλεσε το καθήκον της. Ως τέτοια όμως και ως μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας και ως ο ιθύνων νους του διεθνούς παράγοντα στο κυπριακό και ως φυσική παρουσία επι του εδάφους, λόγω βάσεων, έχει σημαίνοντα ρόλο. Που στέκει σήμερα το Ηνωμένο Βασίλειο στο Κυπριακό; Προς ποια κατεύθυνση δραστηριοποιείται; Τι καθορίζει τη στάση της στο πρόβλημα; Ποιες οι δυνατότητες παρεμβολής της;
Κατ΄ αρχάς να υπογραμμίσω ότι οι δυνατότητες παρέμβασης του Ηνωμένου Βασιλείου έχουν μειωθεί. Όχι μόνο στην Κύπρο αλλά και γενικότερα. Αποτέλεσμα δικών τους εσωτερικών αδυναμιών. Οικονομικών, κοινωνικών, πολιτικών. Στο δικό μας πρόβλημα όμως παραμένει σημαντικός παράγοντας για διάφορους λόγους. Τούτου δεδομένου, είμαι της άποψης ότι το Ηνωμένο Βασίλειο στο κυπριακό, μετά το 1974, επιδιώκει τα ακόλουθα:
>> Λύση του κυπριακού η οποία θα διατηρεί μια τέτοια ισορροπία εντός της Κυπριακής Δημοκρατίας, είτε Ομόσπονδης, είτε χαλαρής Ομοσπονδίας, είτε κάτι μεταξύ Ομοσπονδίας και Συνομοσπονδίας, που θα διατηρεί τον δικό του ρόλο και θα διασφαλίζει τα δικά του συμφέροντα. Προεξάρχουσα βαρύτητα στο θέμα, έχουν οι βάσεις στην Κύπρο.
>> Δεν βολεύεται με τυπική διχοτόμηση, π.χ. δύο κράτη.
>> Δεν προτιμά λύση που θα καταστήσει το κυπριακό Κράτος ένα κανονικό κράτος, με πλήρη εξουσία του εαυτού του. Εξ΄ ου και οι διάφορες ευφάνταστες κατά καιρούς ιδέες, οι οποίες ακροβατούν επικίνδυνα στο θέμα «κυριαρχία», «εσωτερική κυριαρχία», «κυριαρχική ισότητα» και άλλες.
Τα πράγματα σήμερα ως προς τον ρόλο και τις δυνατότητες του, περιπλέκονται ακόμα περισσότερο εξ΄ αιτίας της παρουσίας του Ντόναλτ Τραμπ. Του τρόπου που ενεργεί και του τρόπου που συμπεριφέρεται προς αντιπάλους αλλά και φίλους ή «φίλους». Κατανοούν στο Ηνωμένο Βασίλειο εκτιμώ, όπως όλοι κατανοούν, ότι αν και εφόσον αποφασίσει να επέμβει στο κυπριακό ο Τραμπ, δεν θα έχουν ουσιαστικά περιθώρια ελιγμών και παρεμβάσεων. Όπως δεν θα έχουν και πολλοί άλλοι.
*Στο επόμενο άρθρο θα ασχοληθώ με την άλλη εγγυήτρια δύναμη, την Ελλάδα.
