Το Ταμείο Ανάκαμψης της Ευρωπαϊκής Ένωσης ύψους $955 δισ., το μεγαλύτερο μετά το Σχέδιο Μάρσαλ, αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις στην υλοποίηση του στόχου για μετασχηματισμό της ευρωπαϊκής οικονομίας, σύμφωνα με ανάλυση του Reuters. Παρά τις επενδύσεις σε ψηφιοποίηση και αποανθρακοποίηση, ελλείψεις δεξιοτήτων, γραφειοκρατία και αβεβαιότητα για τη μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση περιορίζουν τον αντίκτυπο του ιστορικού πακέτου στήριξης.
Σε αγροτικές περιοχές της Ισπανίας, έργα με αισθητήρες και drones χρηματοδοτούμενα από το πρόγραμμα Next Generation EU συλλέγουν δεδομένα για εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης στη γεωργία. Ωστόσο, όπως σημειώνει ο συντονιστής έργου Χουάν Φρανσίσκο Δελγάδο, τα κεφάλαια δημιούργησαν υποδομές δεδομένων και τεχνογνωσία, αλλά όχι βιώσιμο επιχειρηματικό μοντέλο, αφήνοντας ανοιχτό το ερώτημα της συνέχειας μετά τη λήξη της χρηματοδότησης.
Υψηλές φιλοδοξίες, ανάμεικτα αποτελέσματα
Το Ταμείο εγκαινιάστηκε το 2020, εν μέσω της ιστορικής πτώσης του ΑΕΠ λόγω πανδημίας, με στόχο να στηρίξει την ανάκαμψη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα επιτάχυναν την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση. Πάνω από 700 δισ. ευρώ διατέθηκαν αρχικά ως επιχορηγήσεις και δάνεια, αν και το τελικό διαθέσιμο ποσό περιορίστηκε στα 577 δισ. ευρώ, καθώς ορισμένα κράτη μέλη δεν αποδέχθηκαν τα δάνεια.
Πέντε χρόνια μετά, 182 δισ. ευρώ δεν έχουν ακόμη εκταμιευθεί, σύμφωνα με υπολογισμούς του Reuters από στοιχεία της European Union. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστηρίζει ότι το Ταμείο πέτυχε τους στόχους του, ωστόσο αξιωματούχοι και επιχειρήσεις κάνουν λόγο για ανομοιόμορφα αποτελέσματα και καθυστερήσεις που μετρίασαν την αναπτυξιακή ώθηση.
Καθυστερήσεις, αναθεωρήσεις και πολιτικές τριβές
Στην Ιταλία, το σχέδιο των 194 δισ. ευρώ αναθεωρήθηκε έξι φορές, με μία εξ αυτών να διαρκεί σχεδόν έναν χρόνο. Ο οικονομολόγος Μάρκο Λεονάρντι σημειώνει ότι οι αλλαγές, ιδίως το 2023, επιβράδυναν τις δαπάνες και οδήγησαν σε μείωση κοινωνικών στόχων, όπως οι παιδικοί σταθμοί. Αντίστοιχες επικρίσεις διατυπώθηκαν και στην Ισπανία, όπου μέρος των πόρων κατευθύνθηκε σε έργα περιορισμένης αναπτυξιακής απόδοσης, σύμφωνα με την αντιπολίτευση.
Η γραφειοκρατία αποθάρρυνε μικρές επιχειρήσεις από την υποβολή αιτήσεων, παρά το γεγονός ότι πάνω από 40% των ισπανικών κονδυλίων προορίζονταν για ΜμΕ. Όπως τονίζεται, τα απαιτητικά κριτήρια προϋποθέτουν διοικητικές και τεχνικές δυνατότητες που δεν διαθέτουν όλοι οι δικαιούχοι.
Προθεσμίες και παρατάσεις
Τα κράτη μέλη πρέπει να ολοκληρώσουν τις μεταρρυθμίσεις έως 31 Αυγούστου και να υποβάλουν τις τελικές αιτήσεις πληρωμής έως 30 Σεπτεμβρίου. Η Ισπανία απέρριψε πάνω από 60 δισ. ευρώ δανείων, επικαλούμενη προβλήματα εφοδιαστικής αλυσίδας και τεχνικές δυσκολίες, ενώ εξασφάλισε άδεια να χρησιμοποιήσει 10,5 δισ. ευρώ ως κεφάλαιο για μόχλευση επιπλέον κρατικής χρηματοδότησης.
Ανάλογες παρατάσεις δαπανών εγκρίθηκαν και για την Ιταλία, που μπορεί να διαθέσει 23,5 δισ. ευρώ πέραν του 2026. Ο οικονομολόγος Καρστέν Μπρέζσκι της ING εκτιμά ότι τέτοιες παρατάσεις είναι λογικές, προτείνοντας επέκταση 1-2 ετών και μεγαλύτερη ευελιξία στους δημοσιονομικούς κανόνες όταν εφαρμόζονται δομικές μεταρρυθμίσεις.
Παρά τις δυσκολίες, κυβερνητικοί αξιωματούχοι εκφράζουν αισιοδοξία ότι οι θετικές επιδράσεις στην ανάπτυξη και την παραγωγικότητα θα γίνουν πιο εμφανείς καθώς τα έργα περνούν στη φάση υλοποίησης. Ωστόσο, το ερώτημα παραμένει αν το Ταμείο θα καταφέρει να υπερβεί τα χρόνια εμπόδια που καθυστερούν τον ευρωπαϊκό οικονομικό μετασχηματισμό.
Capital.gr
