Η προμήθεια αρμάτων μάχης συνιστά μία από τις πιο απαιτητικές και κρίσιμες αποφάσεις για κάθε στρατό παγκοσμίως. Η επιλογή του κατάλληλου τύπου πρέπει να λαμβάνει υπόψη μια σειρά από κρίσιμους παράγοντες, όπως τα γεωπολιτικά δεδομένα, την ομοιοτυπία με άλλα στρατιωτικά συστήματα, καθώς και τη μακροπρόθεσμη στρατηγική στόχευση. Ιδιαίτερα για την Εθνική Φρουρά, η αγορά αρμάτων μάχης αποτελεί μια στρατηγική απόφαση που θα καθορίσει την αμυντική ικανότητα της δύναμης για τις επόμενες δεκαετίες, καθώς τα άρματα μάχης αγοράζονται συνήθως κάθε 30 με 40 χρόνια.
Οι συζητήσεις για τα νέα άρματα μάχης, έχουν ξεκινήσει τα τελευταία χρόνια, με τις επιλογές που βρίσκονται ενώπιον του ΥΠΑΜ, να είναι ξεκάθαρες. Εξ αρχής οι επιλογές, ήταν περιορισμένες, εξαιτίας των γεωπολιτικών συνθηκών που διαμορφώθηκαν τα τελευταία χρόνια.
Η Κύπρος, χρειάζεται ένα άρμα μάχης το οποίο θα καλύψει τις επιχειρησιακές της ανάγκες, για τα επόμενα τουλάχιστον 30 χρόνια. Σε αντίθεση με άλλα μεγαλύτερα και βιομηχανικά προηγμένα έθνη, η χώρα μας δεν έχει την δυνατότητα να παράξει το δικό της όχημα με βάση τις δικές της απαιτήσεις. Ο τύπος που θα επιλεγεί, θα πρέπει να πληροί όσο το δυνατό καλύτερα, τις προϋποθέσεις του κυπριακού εδάφους, των συνθηκών αλλά και της αποστολής που θα κληθεί να επιτελέσει.
Η Ευρωπαϊκή αγορά
Οι λύσεις της ευρωπαϊκής αγοράς για κύρια άρματα μάχης περιλαμβάνουν το γαλλικό Leclerc και το γερμανικό Leopard 2, δύο εξαιρετικά προηγμένα οχήματα που αποτελούν βασικούς πυλώνες της αμυντικής ικανότητας πολλών ευρωπαϊκών και μη κρατών. Αυτά τα άρματα μάχης σχεδιάστηκαν για να ανταποκρίνονται σε πολύπλοκες αποστολές, και ενσωματώνουν υπερσύγχρονα συστήματα παρατήρησης, στόχευσης, ελέγχου πυρός και προστασίας.
Σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, από τις δύο επιλογές της ευρωπαϊκής αγοράς, η επιλογή των γαλλικών Leclerc κερδίζει μεγαλύτερο έδαφος, εξαιτίας μιας σειράς σημαντικών παραμέτρων. Εκτός από τη στενή διμερή σχέση που διατηρεί η Λευκωσία με το Παρίσι, ιδιαίτερα σε θέματα εξοπλισμών και άμυνας, η γαλλική αγορά θεωρείται η πιο επικρατούσα στις επιλογές εξοπλισμών της Κύπρου. Σημαντικό ρόλο στην απόφαση παίζει και το γεγονός ότι το πρόγραμμα SAFE της Κύπρου, το οποίο αφορά την αναβάθμιση του στρατιωτικού εξοπλισμού, περιλαμβάνει κατά 85% περίπου αγορές από τη Γαλλία.
Παρ’ όλα αυτά, σύμφωνα με εκτιμήσεις, το κόστος αγοράς των γαλλικών Leclerc ανέρχεται σε €16 με €18 εκατ. ανά μονάδα, ένα ποσό το οποίο θεωρείται ιδιαίτερα υψηλό για τα δεδομένα της Κύπρου, ακόμη και μέσω του προγράμματος SAFE.
Η Ισραηλινή επιλογή
Οι συνομιλίες μεταξύ Λευκωσίας και Τελ Αβίβ για την αγορά μεταχειρισμένων αρμάτων μάχης Merkava (έκδοσης Mk III) πάγωσαν μετά τα γεγονότα της 7ης Οκτωβρίου 2023. Η Ισραηλινή ηγεσία, επιδιώκοντας να διατηρήσει όλα τα άρματα μάχης της σε πλήρη διαθεσιμότητα και να εξασφαλίσει ότι οι τεθωρακισμένες μονάδες της παραμένουν σε πλήρη σύνθεση λόγω των αυξημένων στρατιωτικών αναγκών, αποφάσισε να αναστείλει προσωρινά τις διαπραγματεύσεις με την Κύπρο. Παρά την αναστολή, το Τελ Αβίβ διαβεβαίωσε τη Λευκωσία ότι οι συνομιλίες θα επανεκκινήσουν μόλις η κρίση αποκατασταθεί και οι στρατιωτικές ανάγκες του Ισραήλ το επιτρέψουν.
Όσον αφορά το κόστος ανά μονάδα για τα άρματα μάχης Merkava, αυτό διαφέρει σημαντικά ανάλογα με την έκδοση και αν τα οχήματα είναι νέα ή μεταχειρισμένα. Για τα μεταχειρισμένα Merkava Mk III, η τιμή κυμαίνεται γύρω στα 4–5 εκατομμύρια δολάρια ανά άρμα (περίπου €3,7–4,6 εκατ.), σύμφωνα με εκτιμήσεις που βασίζονται σε ανοικτές πηγές. Από την άλλη πλευρά, τα πιο σύγχρονα Merkava Mk IV εκτιμώνται μεταξύ 6–10 εκατομμυρίων δολαρίων (περίπου €5,5–9,2 εκατ.), με τις τιμές να εξαρτώνται από τους διαπραγματευτικούς όρους, τα πακέτα υποστήριξης και τις εξαγωγικές συμφωνίες.
Πρόκειται για ένα κόστος, κατά πολύ μικρότερο με αυτό της ευρωπαϊκής αγοράς. Μάλιστα όσον αφορά τα τεχνικά χαρακτηρίστηκα, αυτά δεν διαφέρουν κατά πολύ από τα ευρωπαϊκά άρματα μάχης, καθώς έχουν συμβατά πυρομαχικά (120χιλ.) και βρίσκονται στην ίδια κατηγορία βάρους. Τα Merkava, χαρακτηρίζονται από τους ειδικούς ως οχήματα με αυξημένη προστασία για το προσωπικό, ενώ οι συνθήκες και τα πρότυπα κατασκευής του, ταιριάζουν με το πεδίο της Κύπρου. Στα πλεονεκτήματα συγκαταλέγεται επίσης η εγγύτητα της απόστασης για την υλικοτεχνική υποστήριξη αλλά και η ευχρηστία του συστήματος.
Το επόμενο διάστημα, αναμένεται να επανεκκινήσουν, οι διαπραγματεύσεις με το Ισραήλ. Όπως προαναφέραμε το ΥΠΑΜ, επιθυμεί να εξοπλίσει την Εθνική Φρουρά με μια λύση η οποία θα καλύψει τις ανάγκες του στρατεύματος για τις επόμενες δεκαετίες. Μέσα σε αυτά τα πλαίσια, προσμετρώνται όλα τα δεδομένα, ούτως ώστε να γίνει η καλύτερη δυνατή επιλογή χωρίς να επαναλαμβάνονται τα λάθη που έγιναν στο παρελθόν.
