Την ασφάλεια των υποθαλάσσιων καλωδίων τηλεπικοινωνιών ενισχύει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προωθώντας έναν κατάλογο έργων κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος (Cable Projects of European Interest – CPEIs), με την Κύπρο να παίζει κομβικό ρόλο τόσο στην Ανατολική Μεσόγειο – Μαύρη Θάλασσα, όσο και στον Διαμεσογειακό διάδρομο. Ακόμη, η Κομισιόν τροποποιεί το πρόγραμμα εργασιών του μηχανισμού Connecting Europe Facility – CEF Digital, δεσμεύοντας συνολικά €347 εκατ. για στρατηγικά έργα ασφάλειας των υποθαλάσσιων καλωδίων δεδομένων.
Συγκεκριμένα, όσον αφορά τα CPEIs, η Κύπρος εντάσσεται κεντρικά στον ευρωπαϊκό σχεδιασμό για τις υποθαλάσσιες καλωδιακές υποδομές τόσο στην Ανατολική Μεσόγειο – Μαύρη Θάλασσα (Περιοχή Προτεραιότητας 6), όσο και στον Διαμεσογειακό διάδρομο – Ερυθρά Θάλασσα – Ινδικό Ωκεανό (Περιοχή Προτεραιότητας 7).
Στο πλαίσιο της Περιοχής 6, η Ομάδα Εμπειρογνωμόνων της ΕΕ εισηγείται την ανάπτυξη νέου υποθαλάσσιου καλωδίου «που θα συνδέει την Κύπρο με την ηπειρωτική Ελλάδα και την Τουρκία και θα επεκτείνεται περαιτέρω προς τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και την Ουκρανία μέσω της Μαύρης Θάλασσας, με την ανάπτυξη δικτύου τύπου “festoon”», όρος που αναφέρεται σε τύπο υποθαλάσσιου συστήματος καλωδίων όπου το καλώδιο ακολουθεί την ακτογραμμή, συνδέοντας πολλαπλά σημεία προσαιγιάλωσης διαδοχικά, αντί να δρομολογείται μέσω χερσαίων διαδρομών.
Παράλληλα, επισημαίνεται ότι τα υφιστάμενα και υπό ανάπτυξη έργα «δεν καλύπτουν πλήρως την ευρύτερη ανάγκη για ολοκληρωμένες διαδρομές που να συνδέουν την Κύπρο, την Ελλάδα, την Τουρκία, τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, την Ουκρανία και τον Νότιο Καύκασο».
Η ανάγκη για νέα καλωδιακά συστήματα συνδέεται και με τη ραγδαία αύξηση της ζήτησης δεδομένων, καθιστώντας «αναγκαία νέα συστήματα καλωδίων, τα οποία να βασίζονται σε πρότυπα κυβερνοασφάλειας της ΕΕ».
Για την υλοποίηση των δύο προτεινόμενων καλωδίων στην Περιοχή Προτεραιότητας 6, η έκθεση καταλήγει ότι το εκτιμώμενο κόστος για την ανάπτυξη δύο νέων υποθαλάσσιων καλωδίων για την εν λόγω περιοχή προτεραιότητας ανέρχεται σε €334 εκατ.
Για την Περιοχή Προτεραιότητας 7, η έκθεση ξεκαθαρίζει ότι είναι αναγκαία μια εναλλακτική διαδρομή προς την Ασία, εκτός των υφιστάμενων θαλάσσιων περασμάτων. Η ανάλυση υπογραμμίζει ότι τα καλώδια στην Ερυθρά Θάλασσα είναι ήδη ιδιαίτερα επιβαρυμένα και ότι «η ανάπτυξη πρόσθετων υποθαλάσσιων καλωδίων στην περιοχή αυτή θα ενίσχυε την ανθεκτικότητα, ιδίως εάν μπορούσαν να σχηματίσουν έναν δακτύλιο γύρω από την Αραβική Χερσόνησο».
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στην περιορισμένη σημερινή υποδομή στη Μεσόγειο, καθώς «επί του παρόντος, το καλώδιο Jonah είναι το μόνο μεγάλο σύστημα στην περιοχή της Μεσογείου, παρέχοντας χωρητικότητα 25 Tbit/s και συνδέοντας κράτη-μέλη της ΕΕ στη Μεσόγειο με το Ισραήλ», ενώ τονίζεται ότι η περιορισμένη αυτή υποδομή αυξάνει τον κίνδυνο διακοπής σε περίπτωση ζημιάς καλωδίου ή γεωπολιτικής αστάθειας.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Ομάδα Εμπειρογνωμόνων εισηγείται νέα διαδρομή που περιλαμβάνει ρητά την Κύπρο, με το καλώδιο 7a «από την ηπειρωτική Ευρώπη (Γαλλία, Ιταλία), με προσαιγιάλωση στην Κροατία, την Κύπρο, την Ελλάδα, την Αλβανία, το Μαυροβούνιο και την Αίγυπτο και διέλευση προς την Αραβική Θάλασσα». Σύμφωνα με τη σχετική έκθεση, με αυτό τον τρόπο θα παρέχεται εναλλακτική διαδρομή προς την Ερυθρά Θάλασσα και το Στενό Bab el-Mandeb, συνδέοντας την Ευρώπη με την Ινδία, τη Σιγκαπούρη και τη Μαλαισία, αποφεύγοντας το Στενό του Ορμούζ.
Η συνολική οικονομική διάσταση της Περιοχής Προτεραιότητας 7 αποτυπώνεται σαφώς, καθώς το εκτιμώμενο κόστος για την ανάπτυξη πρόσθετης καλωδιακής χωρητικότητας για την περιοχή αυτή ανέρχεται σε €1,287 δισ.
Τέλος, η έκθεση εξηγεί ότι, παρά τον μεγάλο αριθμό υφιστάμενων και υπό ανάπτυξη έργων, το πρόβλημα της στρατηγικής ευπάθειας παραμένει, καθώς «οι πρωτοβουλίες αυτές ακολουθούν σε μεγάλο βαθμό υφιστάμενους διαδρόμους και δεν μετριάζουν πλήρως τη στρατηγική ευπάθεια της συγκέντρωσης της κίνησης μέσω του στενού Bab el-Mandeb και των διαδρομών της Ερυθράς Θάλασσας».
Σε ευρύτερο επίπεδο, ο κατάλογος των CPEIs αφορά συνολικά 13 περιοχές έργων κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος και προβλέπει τρεις πενταετείς φάσεις χρηματοδότησης, με ορίζοντα έως το 2040, για έργα που θα ενισχύσουν τη συνολική ανθεκτικότητα των υποθαλάσσιων καλωδίων. Τα έργα αυτά θα έχουν προτεραιότητα στις επόμενες προσκλήσεις του CEF Digital και θα ληφθούν υπόψη στον σχεδιασμό της επόμενης πολυετούς δημοσιονομικής περιόδου της ΕΕ.
Η νέα Εργαλειοθήκη Ασφάλειας περιλαμβάνει έξι στρατηγικά μέτρα και τέσσερα τεχνικά και υποστηρικτικά μέτρα για την ενίσχυση της ασφάλειας των υποθαλάσσιων καλωδιακών υποδομών. Βασίζεται στην ευρωπαϊκή αξιολόγηση κινδύνου που ολοκληρώθηκε τον Οκτώβριο του 2025, στην οποία καταγράφηκαν σενάρια απειλών, τρωτά σημεία και εξαρτήσεις. Η εργαλειοθήκη, η αξιολόγηση κινδύνου και ο κατάλογος των CPEIs καταρτίστηκαν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη-μέλη, μέσω ειδικής Ομάδας Εμπειρογνωμόνων για τα Υποθαλάσσια Καλώδια.
ΚΥΠΕ
