Αυστηρό μήνυμα προς τα κόμματα που ζητούν νέες φορολογίες για τις τράπεζες έστειλε ο υπουργός Οικονομικών Μάκης Κεραυνός.
Σε συνέντευξη του στον «Φ» και σχολιάζοντας τις νομοθετικές ρυθμίσεις που προτείνουν ΑΚΕΛ και ΕΛΑΜ, κάλεσε τα δύο κόμματα να σταθμίσουν όλα τα δεδομένα, καθώς οι ευρωπαϊκές εποπτικές αρχές διαφωνούν. Παράλληλα, επισημαίνει πως η Κύπρος άρχισε να αποπληρώνει δανεισμό ύψους €6.5 δισ. που έλαβε από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας, προσθέτοντας πως η χώρα μας είναι από τις ελάχιστες στην ΕΕ που συνεχίζει να φορολογεί δύο φορές το τραπεζικό σύστημα. Υποδεικνύει επίσης ότι, με βάση τις εποπτικές οδηγίες, προκύπτει ανάγκη για πρόσθετες προβλέψεις και κεφάλαια.
Όπως σημειώνει ο υπουργός, κίνδυνο για το τραπεζικό σύστημα αποτελεί και η υπερβολική ρευστότητα. Αναφερόμενος στην προσπάθειες για αλλαγή του νομικού πλαισίου για τις εκποιήσεις, τόνισε πως δεν πρόκειται για απλό ζήτημα.
Σε σχέση με τη φορολογική μεταρρύθμιση, ο κ. Κεραυνός υπογραμμίζει πως αυτή αγγίζει την πλειοψηφία των πολιτών, ενώ σχολιάζοντας τις αντιδράσεις ότι δεν επωφελούνται όσοι φορολογούμενοι βρίσκονται κάτω του αφορολόγητου των €22 χιλ., αναφέρει πως αυτοί δεν φορολογούνται και στηρίζονται μέσω των διαφόρων σχεδίων του Υφυπουργείου Κοινωνικής Πρόνοιας.
Ο υπουργός Οικονομικών αναφέρεται και στη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού, μέσω της οποίας θα αυξηθούν οι χαμηλές συντάξεις. Καταλήγοντας, αναφέρεται στην πρόσφατη επιτυχή έξοδο της Κύπρου στις αγορές, η οποία θα έχει θετικό αντίκτυπο στους πολίτες.
–Το ΑΚΕΛ καταβάλλει δεύτερη προσπάθεια για τη φορολόγηση των υπερκερδών των τραπεζών, ενώ το ΕΛΑΜ έχει καταθέσει πρόταση νόμου με την οποία αυξάνεται ο ειδικός φόρος των τραπεζών. Σε περίπτωση που οι συγκεκριμένες προτάσεις νόμου εγκριθούν, θα υπάρξει, πιστεύετε, κάποια αποσταθεροποίηση στην οικονομία;
Σεβαστές οι απόψεις των κομμάτων, όμως υπάρχουν και οι απόψεις του ΔΝΤ, υπάρχουν οι απόψεις του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας, ο οποίος μας έχει δανείσει δισεκατομμύρια και τον οποίο αρχίσαμε να αποπληρώνουμε από φέτος. Καταβάλλουμε περίπου ένα δισεκατομμύριο ευρώ τον χρόνο και έχουμε να αποπληρώσουμε συνολικά 6,5 δισεκατομμύρια ευρώ.
Πέραν τούτων, πρέπει να σταθμιστεί και το γεγονός ότι είμαστε μία από τις ελάχιστες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που συνεχίζουμε να φορολογούμε το τραπεζικό σύστημα δύο φορές. Η μία αφορά τη φορολόγηση των κερδών και των υπερκερδών, με αύξηση του συντελεστή στο 15%, που είναι και ο συντελεστής που συμφωνήθηκε στον ΟΟΣΑ και, όσον αφορά την Κύπρο, επικεντρώνεται κυρίως στις τράπεζες. Η δεύτερη φορολογία αφορά τη φορολόγηση με ποσοστό επί των καταθέσεων.
Επομένως, όσοι κάνουν σκέψεις γύρω από αυτό το θέμα θα πρέπει να σταθμίσουν όλα τα δεδομένα, γιατί είμαστε χώρα-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αξιολογούμαστε από τους θεσμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης και οφείλουμε να λειτουργούμε εντός των ευρωπαϊκών πλαισίων. Επιπρόσθετα, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, η οποία εποπτεύει τις συστημικές μας τράπεζες, δηλαδή τις τρεις μεγάλες τράπεζες που έχουμε, έχει τοποθετηθεί επίσης αρνητικά σε αυτό το θέμα. Και όλα αυτά δεν μπορούν να είναι τυχαία.
–Το ΑΚΕΛ, όμως, επικαλείται έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία έχει καταδείξει ότι το τραπεζικό σύστημα στις χώρες της Βαλτικής δεν επηρεάστηκε καθόλου από την εφαρμογή της φορολόγησης των τραπεζών.
Με βάση πολύ συγκεκριμένες περιπτώσεις δεν μπορούμε να χαράσσουμε οριζόντιες πολιτικές. Οι χώρες της Βαλτικής ήταν καινούργιες χώρες, με ιδιαίτερα υψηλά τραπεζικά κεφάλαια και μπορούσαν για σύντομο χρονικό διάστημα να προχωρήσουν σε κάποιες ενέργειες που θα μείωναν την κεφαλαιακή τους επάρκεια, χωρίς όμως να υπάρχει κίνδυνος για οποιοδήποτε πρόβλημα. Πρέπει επίσης να σταθμίσουμε το γεγονός ότι οι τράπεζές μας έχουν περάσει από το λεγόμενο «κούρεμα».
Μόλις πρόσφατα οι κυπριακές τράπεζες έχουν μειώσει τα προβληματικά δάνεια από τους ισολογισμούς τους και η κεφαλαιακή τους επάρκεια βρίσκεται σήμερα σε καλή κατάσταση. Ταυτόχρονα, όμως, με βάση τις οδηγίες της εποπτείας, προκύπτει ανάγκη για πρόσθετες προβλέψεις και, για κάποιες τράπεζες, ακόμη και ανάγκη για πρόσθετη κεφαλαιακή επάρκεια. Επομένως, όλα αυτά δεν πρέπει να διαφεύγουν της προσοχής κατά την κατάθεση οποιασδήποτε πρότασης.
–Για ποιο λόγο χρειάζονται πρόσθετες προβλέψεις και κεφάλαια οι τράπεζες; Αφού το τραπεζικό σύστημα της χώρας είναι εύρωστο, έχουν αλλάξει κάποιες οδηγίες;
Οι εποπτικοί οργανισμοί, όπως και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, προειδοποιούν συνεχώς ότι υπάρχουν αρνητικές γεωπολιτικές και γεωοικονομικές εξελίξεις. Αν δείτε και την τελευταία αξιολόγηση της κυπριακής οικονομίας, από τον οίκο Moody’s, γίνεται συγκεκριμένη αναφορά στο ότι δεν έχουν εκλείψει οι κίνδυνοι για το τραπεζικό σύστημα. Επιπλέον, κίνδυνος δεν είναι μόνο το ύψος της κεφαλαιακής επάρκειας, αλλά και η ύπαρξη υπερβολικής ρευστότητας, την οποία όμως δεν μπορεί να απορροφήσει η οικονομία, για συγκεκριμένους λόγους.
Φορο-μεταρρύθμιση: Απορρίπτει τα περί περιπλοκότητας
–Από την 1η του χρόνου εφαρμόζεται η φορολογική μεταρρύθμιση. Είστε ικανοποιημένος από τα μέχρι στιγμής αποτελέσματα; Υπάρχουν φωνές που κάνουν λόγο για περιπλοκότητες. Τι απαντάτε;
Η φορολογική μεταρρύθμιση είναι πολύ σημαντική και αγγίζει την τεράστια πλειοψηφία των πολιτών. Ιδιαίτερα δίνει έμφαση σε κάποιες κατευθύνσεις που είναι και στρατηγικές της Κυβέρνησης, όπως είναι το στεγαστικό, η υπογεννητικότητα και η πράσινη μετάβαση. Επομένως, πρόκειται για μια πολύ σημαντική μεταρρύθμιση.
Όσον αφορά τον ισχυρισμό ότι είναι περίπλοκη, νομίζω ότι αυτό δεν μπορεί να τεκμηριωθεί, γιατί σήμερα υπάρχουν η τεχνολογία και οι ηλεκτρονικές πλατφόρμες και μάλιστα η σύγχρονη ηλεκτρονική πλατφόρμα του Τμήματος Φορολογίας, η οποία ενισχύεται ακόμη περισσότερο.
Επομένως, όλα τα θέματα που παλιά μπορούσαν να θεωρηθούν περίπλοκα, με την έννοια ότι έπρεπε να προσμετρήσεις, να αφαιρέσεις, να προσθέσεις, ένα παιδί, δύο παιδιά κ.λπ., όλα αυτά γίνονται αυτόματα πλέον. Οπότε, δεν υπάρχει θέμα πολυπλοκότητας. Μπορεί να υπάρχει κάποιο θέμα ερμηνείας, ώστε να αντιληφθούν κάποιοι τι ακριβώς σημαίνουν κάποιες νέες πρόνοιες της φορολογικής μεταρρύθμισης, οι οποίες όμως απαντώνται άμεσα από το Τμήμα Φορολογίας. Το Τμήμα έχει χτίσει μηχανισμούς ενημέρωσης με παραδείγματα, με ερωτήσεις και απαντήσεις, τις οποίες μπορεί να βρει ο καθένας στην ιστοσελίδα ή να τις τυπώσει. Επίσης, έχουν προγραμματιστεί και έχουν αρχίσει ενημερωτικά σεμινάρια, στα οποία υπολογίζεται ότι θα συμμετέχουν 10.000 άτομα.
–Από τις πρώτες εβδομάδες της εφαρμογής της μεταρρύθμισης, εντοπίζονται κάποιες ασάφειες, για τις οποίες η Βουλή θα νομοθετήσει ώστε να ξεπεραστούν. Κάποιες από τις πρόνοιες που άφησε εκτός η Βουλή θα τις επαναφέρετε ως Κυβέρνηση; (π.χ. την πρόνοια με την οποία ο Έφορος θα σταματούσε τις πωλήσεις) Η Κυβέρνηση θα επαναφέρει τις πρόνοιες που έμειναν εκτός;
Όχι. Ήδη όλες αυτές οι απόψεις έχουν συζητηθεί. Κάποια θέματα έχουν γίνει αποδεκτά, έχουν βρεθεί εναλλακτικοί τρόποι χειρισμού και αντιμετώπισης. Για παράδειγμα, υπήρχε μια διαφωνία στο θέμα όπου ο Έφορος Φορολογίας θα μπορούσε να κλείσει μια επιχείρηση επειδή δεν εφάρμοζε κάποιους κανονισμούς. Εκεί έχει βρεθεί μια διέξοδος, ώστε αυτό να γίνεται αφού προηγηθούν προειδοποιητικές επιστολές, δίνοντας κάποιο χρόνο για να ανταποκριθεί η επιχείρηση. Εν πάση περιπτώσει, η κατάληξη είναι ότι αυτό θα μπορεί να γίνει μόνο όταν θα υπάρχει απόφαση δικαστηρίου.
Κλίμα λαϊκισμού και ανθρωποφαγίας
–Στη Βουλή υπήρξαν διαμαρτυρίες από κάποια κόμματα, γιατί όσοι είναι κάτω από το αφορολόγητο των 22.000 ευρώ δεν θα επωφελούνται καμίας φορολογικής έκπτωσης. Για τη συγκεκριμένη κατηγορία, η Κυβέρνηση ετοιμάζει κάποια άλλα μέτρα στήριξης;
Πρώτα απ’ όλα έχει αυξηθεί το αφορολόγητο ποσό στις 22.000 ευρώ. Επομένως, περισσότεροι από τους χαμηλά αμειβόμενους δεν θα φορολογούνται καθόλου. Και αυτό είναι πολύ πρωτοποριακό. Δεν υπάρχει, τουλάχιστον σε αυτό το ποσοστό, σε καμία χώρα της Ευρώπης. Ήμασταν πρώτοι όσον αφορά το ύψος του αφορολόγητου (19.500 ευρώ) και τώρα έχουμε ακόμη μία αύξηση.
Από εκεί και πέρα, για τις συγκεκριμένες κατηγορίες ατόμων, να μην ξεχνούμε ότι υπάρχει ένα ολόκληρο Υφυπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας, το οποίο έχει προϋπολογισμό περίπου 870 εκατομμύρια ευρώ, τα οποία διατίθενται για κοινωνική πολιτική και πολιτική συνοχής.
Επιπρόσθετα, να μην ξεχνούμε ότι υπάρχουν και πάρα πολλοί άλλοι θεσμοί, όπως ο θεσμός των κρατικών υποτροφιών, ο θεσμός των επιδομάτων σε φοιτητές και μία συγκεκριμένη και γενναιόδωρη πολιτική που αφορά επιδόματα τέκνων, πρόσθετα από τις ελαφρύνσεις που μπορεί να πάρει κάποιος από τις τροποποιήσεις της νέας φορολογικής μεταρρύθμισης. Επίσης, υπάρχει και ο θεσμός του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος.
–Πιστεύετε, δηλαδή, ότι ήταν απλώς ένας λαϊκισμός από πλευράς κάποιων κομμάτων, που προβάλλουν τους ισχυρισμούς ότι έχει μείνει εκτός η συγκεκριμένη κατηγορία πολιτών, αφού το κράτος τους παρέχει στήριξη;
Αν υπάρχει λαϊκισμός… Δεν νομίζω ότι θα βρείτε κάποιον Κύπριο πολίτη που θα σας πει ότι δεν υπάρχει ένα τεράστιο κύμα λαϊκισμού και ανθρωποφαγίας σε αυτή τη συγκυρία. Οι πολίτες, όμως, έχουν κρίση και εμείς βασιζόμαστε σε αυτή την κρίση των πολιτών. Εν πάση περιπτώσει, όλες οι μεταρρυθμίσεις της Κυβέρνησης έχουν ένα πολύ καλό αποτέλεσμα για την οικονομία μας, το οποίο νομίζω ότι δύσκολα μπορεί κανείς να αμφισβητήσει.
Δεν θα φύγει καμία επιχείρηση λόγω αύξησης εταιρικού φόρου
–Υπήρξαν έντονες επιφυλάξεις για την αύξηση του εταιρικού φόρου στο 15%. Υπήρχαν κάποιες επιχειρήσεις, οι οποίες έχουν επηρεαστεί και σας έχουν προειδοποιήσει ότι θα φύγουν τελικά;
Καμία επιχείρηση δεν μας έχει προειδοποιήσει, ούτε έχει γίνει οποιαδήποτε αναφορά ότι θα φύγουν επιχειρήσεις. Η αύξηση ήταν αναγκαία, γιατί ένας από τους στόχους της φορολογικής μεταρρύθμισης ήταν να υπάρξει μια καλύτερη κατανομή του φορολογικού βάρους. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο καταργήθηκε το 17% στα μερίσματα για την άμυνα και μειώθηκε στο 5%, ώστε να υπάρχει καλύτερη και πιο ίση μεταχείριση των επιχειρήσεων μας.
Επίσης, το 15% ήταν αναγκαίο για να υπάρξει εναρμόνιση με το Pillar 2, που αποτελεί απόφαση του ΟΟΣΑ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης και αφορά την εφαρμογή του σε συγκεκριμένες επιχειρήσεις.
–Με επιτυχία στέφθηκε η έξοδος της Κύπρου στις αγορές. Η χώρα υπερκάλυψε 16 φορές τις χρηματοδοτικές ανάγκες, καθώς οι προσφορές άγγιξαν τα 16,5 δισεκατομμύρια ευρώ. Αυτή η επιτυχής έξοδος τι αντίκτυπο θα έχει για τους πολίτες;
Μεταφέρεται με πάρα πολλούς τρόπους στους πολίτες. Πρώτα απ’ όλα, να πω ότι αυτή η μεγάλη επιτυχία στην έξοδό μας στις αγορές οφείλεται στην ορθή οικονομική πολιτική που εφαρμόζει αυτή η Κυβέρνηση. Δεν είναι τυχαίο γεγονός, αλλά αποτέλεσμα όλων των οικονομικών χειρισμών που γίνονται από το Υπουργείο Οικονομικών και γενικότερα από την Κυβέρνηση.
Το μεγάλο όφελος για τους πολίτες είναι ότι με αυτόν τον δανεισμό συντηρούμε τα πλεονάσματά μας και, μέσω αυτών, μειώνουμε το δημόσιο χρέος. Ενώ ο στόχος ήταν να μειωθεί στο 60% μέχρι το τέλος του 2026, αυτή τη στιγμή έχει μειωθεί στο 55%. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να απελευθερώνεται οικονομική δυνατότητα για το κράτος, ώστε να προχωρήσει σε πρόσθετες αναπτυξιακές δαπάνες αλλά και σε βελτίωση της κοινωνικής πολιτικής. Επομένως, όλα αυτά είναι αλληλένδετα και στο τέλος της ημέρας μεταφέρονται στη βελτίωση της γενικότερης ευημερίας των πολιτών.
–Εντός του έτους η Κύπρος θα βγει εκ νέου στις αγορές; Εάν ναι, ποιος θα είναι ο στόχος;
Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει τέτοιος προγραμματισμός, παρά το γεγονός ότι για πολύ μικρά ποσά, τα οποία αφορούν κάποια μικρά ομόλογα που ενδεχομένως λήγουν, γίνονται κάποιες μικρές έξοδοι και ανανεώσεις μικρών γραμματίων. Αυτό πρέπει να γίνεται για δύο λόγους: πρώτον, για να διατηρούμε την επαφή με τις αγορές, και δεύτερον, εκεί όπου μπορούμε να επιτύχουμε καλύτερο επιτόκιο διαχείρισης, να το αξιοποιούμε, εκμεταλλευόμενοι τους καλούς δείκτες της οικονομίας μας.
Προσοχή στους κακοπληρωτές
–Λόγω και των βουλευτικών εκλογών, κάποια κόμματα άρχισαν να επαναφέρουν το ζήτημα αλλαγής του νομικού πλαισίου για τις εκποιήσεις. Μέχρι ποιο σημείο το κράτος θα συναινέσει; Εξετάζονται αλλαγές στο νομικό πλαίσιο;
Στο πλαίσιο των εκποιήσεων υπάρχουν πολύ συγκεκριμένες νομοθεσίες, οι οποίες θεσπίστηκαν από προηγούμενες κυβερνήσεις και έχουν εγκριθεί από αρμόδιες επιτροπές της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ως Κυβέρνηση, έχουμε εισαγάγει διάφορα μέτρα, με τελευταίο το σχέδιο «Ενοίκιο Έναντι Δόσης», ώστε να μπορέσουν να βοηθηθούν όσοι έχουν οφειλές σε προβληματικά δάνεια να διευθετήσουν τα ζητήματά τους. Από εκεί και πέρα, υπάρχει ένα γενικότερο θέμα που αφορά τα δημόσια οικονομικά και τις εταιρείες που έχουν αποκτήσει τα προβληματικά δάνεια.
Επομένως, πρόκειται για ένα ευρύτερο πλέγμα ζητημάτων, που πρέπει να μελετηθεί και δεν είναι απλώς θέμα να σταματήσουν οι εκποιήσεις. Δεν είναι τόσο απλό, διότι θα πρέπει να δούμε και ποια μηνύματα δίνονται στους στρατηγικούς κακοπληρωτές. Επιπλέον, αυτή η Κυβέρνηση έχει ενισχύσει τον θεσμό του Χρηματοοικονομικού Επιτρόπου, έχει θεσμοθετήσει διάφορα εργαλεία και έχουν ψηφιστεί νομοσχέδια ώστε να υπάρχει δυνατότητα άμβλυνσης των προβλημάτων.
–Τα συγκεκριμένα εργαλεία, όμως, δεν τα αξιοποιούν οι πολίτες στον βαθμό που αναμενόταν.
Ο καθένας θα πρέπει να συμπεριφέρεται υπεύθυνα. Καθημερινά μάς απασχολεί το θέμα και γίνονται παρεμβάσεις, χωρίς να επηρεάζεται ολόκληρο το σύστημα που αφορά τα προβληματικά δάνεια. Βοηθούμε στον βαθμό που είναι δυνατό, μέσα από υποδείξεις, εκεί όπου αυτές μπορούν να γίνουν αποδεκτές.
–Γίνονται σκέψεις για εφαρμογή νέων σχεδίων, τύπου «Εστία» ή «Ενοίκιο Έναντι Δόσης»;
Προς το παρόν δεν υπάρχουν τέτοιες σκέψεις. Το τελευταίο σχέδιο είναι το «Ενοίκιο Έναντι Δόσης», το οποίο εφαρμόζεται σε ικανοποιητικό βαθμό. Υπάρχουν κάποια επιμέρους προβλήματα, τα οποία παρακολουθούνται.
