Τρία βασικά μέτρα εφαρμόζει το υπουργείο Παιδείας για την ενίσχυση της κλιματικής ανθεκτικότητας των σχολείων, στο πλαίσιο της υλοποίησης της αναθεωρημένης Εθνικής Στρατηγικής για την Εκπαίδευση, το Περιβάλλον και την Αειφόρο Ανάπτυξη και την Πράσινη Μετάβαση 2030.
Πρόκειται για:
> Την ενεργειακή απόδοση και την κλιματική ανθεκτικότητα των σχολείων, η οποία προωθείται μέσω του προγράμματος PEDIA.
> Τη δημιουργία πράσινων χώρων στα σχολεία με έμφαση στη δημιουργία χώρων σκίασης στα σχολεία. Το συγκεκριμένο μέτρο προωθείται μέσω του προγράμματος «Πρασινίζω το Σχολείο– Πρασινίζω τη Γειτονιά μου».
> Το «Ανθεκτικό Σχολείο», το οποίο επιδιώκει την προώθηση μέτρων συνολικής ανθεκτικότητας στα σχολεία, όπως η δημιουργία πράσινων οροφών.
Για τα πιο πάνω μέτρα και πώς αυτά σχεδιάζονται και εφαρμόζονται στην πράξη κι επομένως, στην πραγματικότητα των σχολικών μονάδων, ενημερώνει επίσημα η υπουργός Παιδείας, Αθηνά Μιχαηλίδου, τον βουλευτή Αμμοχώστου του ΔΗΣΥ, Γιώργο Κάρουλλα, έπειτα από ερώτηση του σχετικά με την πολιτική του Υπουργείου για την ανέγερση στεγάστρων και υποδομών σκίασης σε σχολεία, τη δενδροφύτευση σε αυτά καθώς και για το κατά πόσον υπάρχει προγραμματισμός και συγκεκριμένες πρόνοιες στον προϋπολογισμό.
Αναλύοντας τα τρία πιο πάνω σημεία, η κ. Μιχαηλίδου καταγράφει τα ακόλουθα:
> Το πρόγραμμα PEDIAπεριλαμβάνει συνολική ενεργειακή αναβάθμιση του κελύφους των σχολείων που έχουν επιλεγεί, μέσω της χρήσης παθητικών συστημάτων ψύξης και θέρμανσης. Ειδικότερα, περιλαμβάνει ενεργειακούς ελέγχους, θερμομόνωση οροφών και τοιχοποιίας, αντικατάσταση παραθύρων, συστήματα σκίασης, φωτισμούς LED, πράσινες οροφές, φωτοβολταϊκά, συστήματα θέρμανσης/κλιματισμού, lS050001.
Στην παρούσα φάση έχουν ολοκληρωθεί οι εργασίες σε δέκα σχολεία: Στ’ Δημόσιο και Κοινοτικό Νηπιαγωγείο Αγλαντζιάς, Δημόσιο Νηπιαγωγείο Αγίου Αντωνίου, Δημοτικό Σχολείο Αγίων Τριμιθιάς, Β’ Δημοτικό Σχολείο Ιδαλίου, Γυμνάσιο Αγίου Δομετίου, Σχολείο Ακρόπολης (ΚΑ & ΚΒ), Δημοτικό Σχολείο Σταυρού (ΚΒ), Δημοτικό Σχολείο Καθαρής – Δημήτρη Λιπέρτη, Δημοτικό Σχολείο Σιας, Νηπιαγωγείο Αγίων Αναργύρων. Σημειώνεται ότι κατά τη σχολική χρονιά 2025 είχα προκηρυχθεί άλλοι δύο διαγωνισμοί και για άλλα σχολεία, ενώ ετοιμάζονται τα έγγραφα των διαγωνισμών για τα επόμενα έξι σχολεία. Το έργο χρηματοδοτείται από το Πρόγραμμα ΘΑΛΕΙΑ στην ολότητά του, με προϋπολογισμό €20 εκατ. Ήδη την περίοδο 2023-2025, για τα έργα που έγιναν δαπανήθηκε το ποσό των €4,664,715.01. Για το 2026, στο οποίο προβλέπεται και ο μεγαλύτερος αριθμός έργων που θα γίνουν, προβλέπεται από το πρόγραμμα να δαπανηθούν 12 εκατομμύρια ευρώ και για το 2027, που είναι και η χρονιά ολοκλήρωσής του, προβλέπεται να δαπανηθούν άλλα τρία εκατομμύρια.
> Για το πρόγραμμα «Πρασινίζω το σχολείο-Πρασινίζω τη γειτονιά μου» αναφέρεται ότισχεδιάστηκε αποκλειστικά για τα σχολεία της Κύπρου από τη Μονάδα Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και την Αειφόρο Ανάπτυξη του υπουργείου Παιδείας και στηρίζεται στη δημιουργία και τη συντήρηση χώρων πρασίνου-σκίασης στα σχολεία και τις γειτονιές τους, με στόχο την ενίσχυση της κλιματικής ανθεκτικότητας, την εκπαίδευση των μαθητών και όλης της εκπαιδευτικής κοινότητας στις αρχές της αειφορίας και της ορθής διαχείρισης φυσικών πόρων, την ανάπτυξη συνεργασίας μεταξύ μαθητών, γονέων, εκπαιδευτικών και τοπικών φορέων.
«Τα σχολεία γίνονται φυτώρια βιωματικής μάθησης για την αειφορία, όπου η θεωρία συνδυάζεται με την πράξη. Με την υλοποίηση του προγράμματος, οι σχολικές αυλές μεταμορφώνονται σε υπαίθρια εργαστήρια, συνδέοντας τη διδασκαλία με την πράσινη μετάβαση. Η πρωτοβουλία δεν περιορίζεται στη φύτευση δέντρων ή στη δημιουργία χώρων πρασίνου. Στοχεύει στη συντήρηση και τη διατήρηση αυτών μέσα από τη συνεργασία της εκπαιδευτικής κοινότητας με την κοινωνία. Μαθητές/μαθήτριες, γονείς, τοπικές αρχές και εθελοντές ενώνονται, δημιουργώντας έναν ισχυρό ιστό συνεργασίας για τη φροντίδα, τη συντήρηση και τη διατήρηση των χώρων πρασίνου», σημειώνει στην απάντησή της η αρμόδια Υπουργός.
Πράσινη μετάβαση στα σχολεία της Κύπρου
Στόχος του προγράμματος είναι όλα τα σχολεία της Κύπρου, σταδιακά και μακροπρόθεσμα, να δημιουργήσουν τους δικούς τους χώρους πρασίνου. Προβλέπεται, ετησίως, να εντάσσονται στο πρόγραμμα 30 τουλάχιστον σχολεία. Το πλάνο προνοεί την ένταξη στο πρόγραμμα 90 σχολείων ανά τριετία, ώστε να μπορούν να υποστηρίζονται τόσο παιδαγωγικά, όπως επίσης και να διασφαλίζεται η βιωσιμότητά τους μακροπρόθεσμα.
Το πρόγραμμα ξεκίνησε την υλοποίησή του με εξοικονομήσεις ευρωπαϊκών προγραμμάτων και εθνικούς πόρους. Για την χρονιά 2024-2025 δαπανήθηκε το ποσό των €300.000. Για τη χρονιά 2026 έχει περιληφθεί στο σχετικό προϋπολογισμό, η δαπάνη των €500.000.
> Το Ανθεκτικό Σχολείο είναιένα καινούριο πρόγραμμα το οποίο σχεδιάζεται από τη Μονάδα Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και την Αειφόρο Ανάπτυξη σε συνεργασία με το Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Επιδιώκει την ανάδειξη του «πράσινου και αειφόρου ρόλου» του σχολείου ως βασικό συστατικό της έμπρακτης ενίσχυσης της κλιματικής ανθεκτικότητας σε επίπεδο μαθητικής κοινότητας και ευρύτερα στις τοπικές κοινωνίες της διασυνοριακής περιοχής Ελλάδας-Κύπρου. Στόχος είναι η ανάληψη μιας μεθοδικά σχεδιασμένης πρωτοβουλίας για τη δημιουργία μιας κοινής προτυποποίησης που δύναται να είναι εφαρμόσιμη σε όλα τα σχολεία της διασυνοριακής περιοχής και θα συμπεριλαμβάνει συγκεκριμένες προτάσεις για τη συντήρηση και αναβάθμιση των υποδομών του σχολείου σε έναν περιβάλλον αυξανόμενων προκλήσεων, τόσο από την κλιματική κρίση όσο και από την ενεργειακή αστάθεια. Τέτοιου είδους μέτρα είναι η δημιουργία πράσινων οροφών, ενεργειακή αναβάθμιση κρίσιμων υποσυστημάτων του μέσου σχολείου καθώς και της αύξησης ενεργειακής απόδοσης των συστημάτων ύδρευσης. Το έργο είναι τριετές, 2026-2028, και, εάν και εφόσον εγκριθεί η πρόταση, θα περιλαμβάνει 5-9 σχολεία ανά χώρα. Η δαπάνη του προβλέπεται στα €7 εκατ.(3,5 ανά χώρα). Το 80% της δαπάνης καλύπτεται από το διασυνοριακό πρόγραμμα lnterreg και το 20% καλύπτεται από εθνικούς πόρους. Εάν και εφόσον εγκριθεί το έργο, θα ληφθεί σχετική πρόνοια στον προϋπολογισμό.
Ένα τριετές πρόγραμμα
Το «Πρασινίζω το σχολείο μου-Πρασινίζω τη γειτονιά μου» είναι ένα πρόγραμμα τριετές, για κάθε σχολείο που συμμετέχει. Ήδη, τους πράσινους χώρους έχουν ολοκληρώσει 38 σχολεία κατά τη σχολική χρονιά 2024. Ειδικότερα κατά την περσινή χρονιά συμμετείχαν στο πρόγραμμα 618 εκπαιδευτικοί, 6094 μαθητές, 268 φορείς συνεργασίας και έχουν φυτευτεί 11220 φυτά. Το πρόγραμμα επεκτάθηκε για τη σχολική χρονιά 2024-2025 σε άλλα 55 σχολεία. Κάθε σχολείο θα λάβει χρηματοδότηση μέχρι και €10.000 για τη δημιουργία των δικών του χώρων πρασίνου. Στόχος του προγράμματος δεν είναι απλά η δημιουργία των χώρων πρασίνου, αλλά η διατήρηση και η βιωσιμότητά τους όχι μόνο για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής στο σχολείο, αλλά και για να καταστούν οι πράσινοι χώροι οργανικό τμήμα της παιδαγωγικής μαθησιακής διαδικασίας.
