Για μετασχηματισμό της σύρραξης στη Μέση Ανατολή σε «διπλό στραγγαλισμό», τουλάχιστον για όσο διαρκούν οι προσπάθειες για συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, μίλησε στο ΚΥΠΕ ο διεθνολόγος και προϊστάμενος της Υπηρεσίας Έρευνας στο ΤΕΠΑΚ, Χαράλαμπος Χρυσοστόμου.
Ανέφερε πως οι δύο πλευρές εργαλειοποιούν πλέον τα Στενά του Ορμούζ, προσπαθώντας να επιφέρουν ενεργειακή ασφυξία στον αντίπαλό τους, μετασχηματίζοντας τον πόλεμο κυρίως σε ενεργειακό και οικονομικό και δευτερευόντως σε στρατιωτικό.
Υπογράμμισε ότι κατάπαυση του πυρός με ημερομηνία λήξης τις 24 Απριλίου είναι μία εύθραυστη συνθήκη που μπορεί ανά πάσα στιγμή να μετατραπεί και πάλι σε θερμή σύρραξη, ενώ φαίνεται να απέχουμε πολύ από μία συνολική λύση στην περιοχή.
Ο κ. Χρυσοστόμου, σκιαγραφώντας συνοπτικά το πλέγμα των σχέσεων και τη διελκυστίνδα δυνάμεων που επηρεάζουν την εξέλιξη της κρίσης στη Μέση Ανατολή, έκανε λόγο για «πιέσεις από παντού, σε όλα τα επίπεδα προς όλες τις κατευθύνσεις». Εξήγησε ότι ο ναυτικός αποκλεισμός των ΗΠΑ στα Στενά Ορμούζ είναι μία απόπειρα να ασκήσουν πίεση προς το Ιράν, ώστε να αποδεχθεί τους όρους τους στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων, αλλά και για άσκηση πίεσης σε άλλες δυνάμεις και κυρίως στην Κίνα. Στο μεταξύ, όμως, οι πιέσεις στις διεθνείς αγορές κάθε άλλο παρά αμβλύνονται.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στις πιέσεις που δέχεται ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, στο εσωτερικό της χώρας, ο οποίος θα χρειαστεί στις 28 Απριλίου να λάβει πλέον την έγκριση του Κογκρέσου, εάν προτίθεται να συνεχίσει την επίθεση κατά του Ιράν. Σημείωσε, εξάλλου, ότι και στην ίδια την Κυβέρνηση Τραμπ υπάρχουν παιχνίδια και ανταγωνισμοί που διαπλέκονται με τη διαχείριση του πολέμου.
Ο «διπλός στραγγαλισμός» και η κρισιμότητα των διαπραγματεύσεων
Ο κ. Χρυσοστόμου ανέφερε ότι η απόφαση των ΗΠΑ για αποκλεισμό των Στενών Ορμούζ και των λιμανιών του Ιράν, είναι στην ουσία το ίδιο στρατηγικό εργαλείο που χρησιμοποιεί και το Ιράν από την αρχή του πολέμου, περιορίζοντας τη διέλευση πλοίων που θεωρούνται εχθρικά προς αυτό, όπως τα πλοία δυτικών συμφερόντων, των ΗΠΑ, του Ισραήλ και χωρών της Ευρώπης.
Σημείωσε ότι καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου, είτε κινεζικά είτε ιρανικά πλοία περνούσαν από τα Στενά και το εμπόριο πετρελαίου από το Ιράν συνέχιζε σε πολύ μεγάλο βαθμό απρόσκοπτα, αφήνοντας τεράστια έσοδα, τα οποία στην παρούσα συγκυρία είναι πιο αναγκαία από ποτέ.
«Τώρα οι ΗΠΑ κάνουν ακριβώς το ίδιο εναντίον του Ιράν, δηλαδή κλείνουν τα Στενά και τα λιμάνια του Ιράν με ναυτικό αποκλεισμό, για να επιφέρουν τον ίδιο στραγγαλισμό και την ίδια πίεση προς τους Ιρανούς», εξήγησε, προσθέτοντας ότι «είναι σαν να παλεύουν δύο άνθρωποι, ο ένας κρατά το λαιμό του ενός και ο άλλος επιχειρεί και παίρνει και αυτός τον λαιμό του, άρα έχουμε στην ουσία διπλό στραγγαλισμό και από τις δύο πλευρές».
Σε ερώτηση αν μπορεί να έχει την ίδια αποτελεσματικότητα ο αποκλεισμός των ΗΠΑ, με αυτόν από το ιράν, ο κ. Χρυσοστόμου είπε ότι αυτή τη στιγμή οι ΗΠΑ είναι σε θέση να κάνουν αυτόν τον αποκλεισμό, αλλά αυτό που διακυβεύεται είναι η διάρκεια που θα έχει, εκφράζοντας την πεποίθηση ότι ενδεχομένως να μην είναι μεγάλη η διάρκεια, διότι το Ιράν από αυτό τον αποκλεισμό θα έχει τεράστια ενεργειακή και οικονομική πίεση. Πρόσθεσε πως η πρόθεση του Ιράν να συνεχίσει τις διαπραγματεύσεις, είναι μια ένδειξη ότι αυτός ο αποκλεισμός όντως μπορεί να φέρει αποτέλεσμα.
Στην ουσία, συνέχισε ο κ. Χρυσοστόμου, και οι δύο πλευρές εργαλειοποιούν πλέον τα Στενά του Ορμούζ, προσπαθώντας να επιφέρουν ενεργειακή ασφυξία στον αντίπαλό τους, μετασχηματίζοντας τον πόλεμο κυρίως σε ενεργειακό και οικονομικό και δευτερευόντωςσε στρατιωτικό.
Μέσα στο περιβάλλον αυτό, εξήγησε, οι επιπτώσεις που είχαν ξεκινήσει στη διεθνή οικονομία με την έναρξη του πολέμου, μάλλον εντείνονται. «Η εκτίμηση είναι ότι ενεργειακά ο Απρίλιος θα είναι χειρότερος από τον Μάρτιο», είπε, προσθέτοντας ότι «όσο πιο παρατεταμένη είναι μια κρίση, όσο πιο παρατεταμένη είναι η δυσκολία στην απρόσκοπτη εμπορία πετρελαίου και φυσικού αερίου, τόσο αργή θα είναι και η ανάκαμψη».
Η παγκόσμια αγορά θα συνεχίσει να υφίσταται κλυδωνισμούς, όσο διαρκούν τα σκαμπανεβάσματα στην τιμή του πετρελαίου, επεσήμανε ο κ. Χρυσοστόμου, αναφέροντας ότι η κατάσταση θα γίνεται δυσκολότερη όσο μειώνονται τα ενεργειακά αποθέματα και παγιώνεται ο πληθωρισμός στις τιμές.
Σε ερώτηση εάν αυτή η μεταβολή της στρατηγικής τον ΗΠΑ είναι ενδεχομένως ένας μοχλός πίεσης τόσο προς το Ιράν στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων, όσο και προς άλλες μεγάλες δυνάμεις, ώστε να πάρουν πιο σαφή θέση στην διένεξη, ο κ. Χρυσοστόμου απάντησε ότι αυτός ο ναυτικός αποκλεισμός θα ασκήσει πίεση και στην Κίνα. «Στην ουσία πλέον η πίεση διοχετεύεται και προς την Κίνα, εφόσον τα πλοία της αντιμετωπίσουν περιορισμούς στη διέλευση από τα Στενά, ώστε να μπορέσει με κάποιο τρόπο να ασκήσει την επιρροή της στο Ιράν για να υπάρξει συμφωνία», είπε, υπογραμμίζοντας ότι το κρίσιμο ζήτημα είναι πότε θα επιτευχθεί συμφωνία.
«Αν οι διαπραγματεύσεις ναυαγήσουν, τότε δεν θα μπορεί να δικαιολογηθεί καμία πλευρά μετά τις 24 (του μήνα) να μην συνεχίσει τα χτυπήματα», εξήγησε, βλέποντας ως θετικό το γεγονός ότι δεν καταρρέουν οι συνομιλίες. «Το κρίσιμο είναι αν θα υπάρξει έστω και προοπτική συμφωνίας, αν όχι οριστικό κλείσιμο, για να προχωρήσουν οι διαπραγματεύσεις και να υπάρξει μια σύγκλιση«, προσθεσε.
Ερωτηθείς εάν μπορεί να θεωρηθεί ο αποκλεισμός αυτός ένα tie-breaker (λύση στην ισοπαλία), δεδομένου ότι και οι δύο πλευρές παρουσίασαν εαυτούς ως νικητές, μετά τη συμφωνία για κατάπαυση του πυρός, ο κ. Χρυσοστόμου είπε ότι θα μπορούσε να είναι και αυτό, αλλά και μια ευκαιρία για να ανασυνταχθούν, να κλείσουν πληγές και να πάρουν ανάσες.
Τα δύο κρίσιμα ορόσημα και οι εσωτερικές πιέσεις για Τραμπ
Τόσο η Κυβέρνηση του Ιράν, όσο και η Κυβέρνηση Τραμπ, προέβαλαν προς το εσωτερικό τους ακροατήριο – και όχι μόνο – το αφήγημα του νικητή. Κατά συνέπεια, σύμφωνα με τον κ. Χρυσοστόμου, οι όροι τους στη μεταξύ τους διαπραγμάτευση είναι μαξιμαλιστικοί. «Ο Τραμπ έβαλε ένα πολύ σκληρό για το Ιράν όρο, προκειμένου να άρει τον αποκλεισμό, που έχει να κάνει με την παράδοση και των 450 κιλών εμπλουτισμένου ουρανίου που έχει στη διάθεσή του το Ιράν», σημείωσε ο κ. Χρυσοστόμου, εκφράζοντας την πεποίθηση ότι είναι ένας όρος που δύσκολα θα τον δεχτεί το Ιράν και είναι ενδεικτικό της δυσκολίας στις διαπραγματεύσεις.
Πέραν, όμως, από τις δυσκολίες στις διαπραγματεύσεις και τις λεπτές ισορροπίες της κατάπαυσης του πυρός, ο κ. Χρυσοστόμου σημείωσε ότι υπάρχουν και εσωτερικές πιέσεις για την Κυβέρνηση Τραμπ.
Αναφέρθηκε σε δύο κρίσιμα ορόσημα, αυτό της 24ης Απριλίου, που είναι η μέρα που λήγει η κατάπαυση του πυρός και, εάν δεν υπάρξει συμφωνία ή αν δεν είναι κοντά σε συμφωνία, ο Τραμπ θα κληθεί να αποφασίσει αν θα επαναφέρουν τα χτυπήματα ή όχι, αλλά και αυτό της 28η Απριλίου, οπότε συμπληρώνονται 60 μέρες από την έναρξη του πολέμου.
«Με βάση το Σύνταγμα των ΗΠΑ, για εχθροπραξίες διάρκειας πέραν των 60 ημερών, απαιτείται έγκριση Κογκρέσου, άρα ο Τραμπ, στις 28 Απριλίου, αν δεν υπάρχει εκεχειρία ή παράταση της κατάπαυσης του πυρός, ή αν τα πράγματα δεν έχουν οδηγηθεί σε μια αρχική συμφωνία, θέλει έγκριση Κογκρέσου για να μπορεί να συνεχίσει χτυπήματα», εξήγησε.
Σημείωσε, δε, ότι είναι πάρα πολύ αμφίβολο αν θα πάρει μια τέτοια έγκριση, μιλώντας για οριακούς συσχετισμούς.«Ήδη, η αντιπαράθεση και ο λεκτικός διαπληκτισμός με τον Πάπα, έχουν τραυματίσει ακόμα περισσότερο την εικόνα του Τραμπ εντός ΗΠΑ. Ας μην ξεχνάμε ότι το ακροατήριο του και οι υποστηριχτές του MAGA (Make America Great Again), αλλά και οι Ρεγκουπλικανοί, έχουν και τη θρησκευτική διάσταση ως προφίλ», είπε ο κ. Χρυσοστόμου.
Εξάλλου, ιδιαίτερα χαρακτηριστική ήταν η εικόνα του Τραμπ κατά την έναρξη της επίθεσης κατά του Ιράν, να λαμβάνει τη στήριξη εκπροσώπων της εκκλησίας καθισμένος στο γραφείο του, ανέφερε.
Επιπρόσθετα, ο κ. Χρυσοστόμου μίλησε και για «εσωτερικά παιχνίδια» στην Κυβέρνηση Τραμπ, επισημαίνοντας ότι δεν ήταν τυχαία η εκπροσώπηση των ΗΠΑ από τον Αντιπρόεδρο της Κυβέρνησης, Τζέι Ντι Βανς, στις διαπραγματεύσεις με το Ιράν. «Ο Βανς, ο οποίος επενδύει σε ένα μελλοντικό ρόλο διαδοχής του Τραμπ και παρουσιάζεται πιο διαλλακτικός ως προς τον πόλεμο, στην ουσία επέστρεψε, καταγράφοντας αποτυχία στις διαπραγματεύσεις, άρα, η κίνηση αυτή αποσκοπούσε στο να του χρεώσει την αποτυχία», εξήγησε.
Αναφέρθηκε και στην παράμετρο που αφορά στις διαπραγματεύσεις Ισραήλ-Λιβάνου. «Οι Ισραηλινοί φρόντισαν να ξεκαθαρίσουν ότι δεν εμπίπτει στη συμφωνία για κατάπαυση του πυρός ο νότιος Λίβανος και ανάλογα αποτελέσματος στις διαπραγματεύσεις για τον πόλεμο εκείνο, θα υπάρξουν θετικά ή αρνητικά αποτελέσματα και για την εκεχειρία Ιράν-ΗΠΑ», είπε.
Ο κ. Χρυσοστόμου επεσήμανε ότι, παρά την κατάπαυση πυρός, η κατάσταση στη Μέση Ανατολή είναι εξαιρετικά ευμετάβλητη και πρόσθεσε ότι απέχουμε πολύ από μια ολοκληρωμένη λύση, η οποία δεν άπτεται μόνο του ελέγχου των Στενών του Ορμούζ, αλλά και ζητήματα που αφορούν στο πυρηνικό πρόγραμμα, στο βαλλιστικό πρόγραμμα, στο θέμα των κυρώσεων κατά του Ιράν, στο θέμα των αποζημιώσεων που απαιτεί το Ιράν, αλλά και στον – πολύ απομακρυσμένο αυτή τη στιγμή – στόχο των ΗΠΑ για πτώση του καθεστώς στο Ιράν.
«Έχουμε μία εκεχειρία που ανά πάσα στιγμή μπορεί να γίνει θερμή σύρραξη και παίζεται ένα πολύ χοντρό παιχνίδι οικονομικών και ενεργειακών πιέσεων και από τις δύο πλευρές», είπε.
Η Κίνα υπόσχεται «αντίμετρα» μετά την απειλή Τραμπ για δασμούς
Η Κίνα δεσμεύτηκε την Τρίτη να επιβάλει «αντίμετρα» μετά την απειλή του Προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, με νέους δασμούς στα προϊόντα της που εισέρχονται στις Ηνωμένες Πολιτείες, εάν το Πεκίνο παράσχει στρατιωτική βοήθεια στο Ιράν, κατά τη διάρκεια του πολέμου στη Μέση Ανατολή.
«Εάν οι ΗΠΑ επιμείνουν να χρησιμοποιήσουν αυτό ως δικαιολογία για να επιβάλουν πρόσθετους δασμούς στην Κίνα, η Κίνα σίγουρα θα λάβει αποφασιστικά αντίμετρα», δήλωσε ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Εξωτερικών, Γκουό Τζιακούν, σε συνέντευξη Τύπου, προσθέτοντας ότι οι αναφορές ότι η Κίνα παρέχει όπλα στο Ιράν «είναι εντελώς κατασκευασμένες».
