Πρόταση νόμου για τη θεσμοθέτηση πλαισίου υποστήριξης των γυναικών κατά την περιεμμηνοπαυσιακή, εμμηνοπαυσιακή και μετεμμηνοπαυσιακή φάση, κατέθεσε στη Βουλή ο Χαράλαμπος Θεοπέμπτου.
Η πρόταση, με τίτλο «περί της Υποστήριξης Γυναικών κατά την Εμμηνόπαυση Νόμος του 2025», αποσκοπεί στη δημιουργία ολοκληρωμένου πλαισίου αναγνώρισης, ενημέρωσης, προστασίας και υποστήριξης των γυναικών που βιώνουν βιολογικές μεταβολές σχετιζόμενες με την εμμηνόπαυση, με στόχο την προστασία της υγείας, της ευημερίας και τη διασφάλιση της ισότιμης συμμετοχής τους στην κοινωνική και επαγγελματική ζωή.
Σύμφωνα με την πρόταση νόμου, η εμμηνόπαυση αναγνωρίζεται επίσημα ως φυσιολογική βιολογική μετάβαση με ενδεχομένως σημαντικές σωματικές, ψυχικές και κοινωνικές επιπτώσεις, ενώ ταυτόχρονα αντιμετωπίζεται ως ζήτημα έμφυλης ισότητας.
Εργασιακές διευκολύνσεις και απαγορεύσεις
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις εργασιακές συνθήκες, με την πρόταση να υποχρεώνει τους εργοδότες, δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, να λαμβάνουν εύλογες και αναλογικές διευκολύνσεις για εργαζόμενες που επηρεάζονται στη λειτουργικότητα ή την υγεία τους, χωρίς μείωση μισθού ή άλλες δυσμενείς συνέπειες. Η διάκριση λόγω εμμηνόπαυσης εξομοιώνεται, για τους σκοπούς του νόμου, με διάκριση λόγω φύλου και κατάστασης υγείας.
Οι εύλογες διευκολύνσεις καθορίζονται κατόπιν διαλόγου μεταξύ εργαζόμενης και εργοδότη, με βάση τις ανάγκες της εργαζόμενης και τις δυνατότητες της επιχείρησης. Ο εργοδότης δύναται, εφόσον απαιτείται, να ζητήσει βεβαίωση από επαγγελματία υγείας, χωρίς να απαιτούνται λεπτομερή ιατρικά δεδομένα, ώστε να διασφαλίζεται η προστασία της ιδιωτικότητας. Περαιτέρω, με την πρόταση νόμου απαγορεύεται οποιαδήποτε δυσμενής μεταχείριση, απόλυση, μετάθεση, υποβιβασμός ή άλλος επαγγελματικός περιορισμός λόγω εμμήνου ρύσης ή εμμηνόπαυσης ή βιολογικών μεταβολών σχετιζόμενων με την εμμηνόπαυση, ή αίτησης και χρήσης εύλογων διευκολύνσεων.
Η πρόταση νόμου προβλέπει επίσης υποχρεώσεις ενημέρωσης και εκπαίδευσης εργοδοτών και στελεχών ανθρώπινου δυναμικού, καθώς και δράσεις ευαισθητοποίησης σε χώρους εργασίας και εκπαιδευτικά ιδρύματα, με στόχο την άρση στερεοτύπων και του κοινωνικού στιγματισμού που συνδέεται με την εμμηνόπαυση.
Για την εποπτεία της εφαρμογής του νόμου, αρμόδιο ορίζεται το Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας, με πρόβλεψη επιθεωρήσεων και διοικητικών κυρώσεων σε περιπτώσεις μη συμμόρφωσης, συμπεριλαμβανομένης της επιβολής διοικητικού προστίμου έως €3.000.
Δημιουργείται Εθνική Γραμμή Στήριξης Εμμηνόπαυσης
Παράλληλα, θεσπίζονται πρόνοιες για καθολική και ισότιμη πρόσβαση σε επιστημονικά τεκμηριωμένη ενημέρωση και υπηρεσίες υγείας, με υποχρέωση των δημόσιων και ιδιωτικών δομών υγείας να παρέχουν καθοδήγηση, συμβουλευτική και κλινική υποστήριξη, καθώς και παραπομπή σε εξειδικευμένες υπηρεσίες όπου απαιτείται. Το Υπουργείο Υγείας καλείται να υλοποιήσει προγράμματα ενημέρωσης, πρόληψης και ευαισθητοποίησης του κοινού, καθώς και κατάρτισης επαγγελματιών υγείας. Σημαντική πρόνοια αποτελεί επίσης η δημιουργία Εθνικής Γραμμής Στήριξης Εμμηνόπαυσης, ως κεντρικού σημείου ενημέρωσης, καθοδήγησης και ψυχολογικής υποστήριξης.
Σχέδιο Στήριξης για την Αντιμετώπιση Συμπτωμάτων Εμμηνόπαυσης
Περαιτέρω, παρέχεται στο Υπουργικό Συμβούλιο η δυνατότητα έγκρισης Σχεδίου Στήριξης για την αντιμετώπιση συμπτωμάτων εμμηνόπαυσης, το οποίο δύναται να περιλαμβάνει επιχορηγήσεις για υπηρεσίες ψυχολογικής υποστήριξης, προγράμματα άσκησης, φυσικής ευεξίας και διαχείρισης συμπτωμάτων, ή για άλλες υπηρεσίες ή παρεμβάσεις που συμβάλλουν επιστημονικά στην αντιμετώπιση των συμπτωμάτων της εμμηνόπαυσης. Το ύψος της επιχορήγησης, οι επιλέξιμες δαπάνες και κάθε άλλη λεπτομέρεια καθορίζονται από το ίδιο το Σχέδιο, όπως αυτό εγκρίνεται από το Υπουργικό Συμβούλιο.
Η εφαρμογή βασικών διατάξεων του προτεινόμενου νόμου προβλέπεται να αρχίσει έξι μήνες μετά την ψήφισή του, ώστε οι εμπλεκόμενοι φορείς να προετοιμαστούν για την υλοποίησή του και τη λειτουργία της Γραμμής Στήριξης.
Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση την οποία υπογράφει ο εισηγητής της πρόταση νόμου, εισάγεται ένα νέο πλαίσιο προστασίας και υποστήριξης, εναρμονισμένο με διεθνείς βέλτιστες πρακτικές, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη βελτίωση της υγείας, της ευημερίας και της κοινωνικής ενσωμάτωσης των γυναικών στην Κύπρο.
