Τον διακεκριμένο και διεθνώς αναγνωρισμένο Αμερικανό ηθοποιό και θεατρικό δημιουργό Γουίλεμ Νταφόε (Willem Dafoe) επέλεξε φέτος το Εκτελεστικό Συμβούλιο του Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου για τη συγγραφή του καθιερωμένου Μηνύματος της Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου για το 2026, που εορτάζεται στις 27 Μαρτίου.
Το ΔΙΘ τιμά κάθε χρόνο αυτή την παγκόσμια γιορτή, καλώντας μια διεθνώς αναγνωρισμένη προσωπικότητα του θεάτρου για τη συγγραφή του Μηνύματος.
Ο Νταφόε, καλλιτεχνικός διευθυντής του Τμήματος Θεάτρου της Μπιενάλε Βενετίας, ήταν ένα από τα ιδρυτικά μέλη του The Wooster Group. Με έδρα το The Performing Garage στη Νέα Υόρκη (1977-2004), ανέπτυξαν μια ξεχωριστή προσέγγιση στο θέατρο avant-garde. Στη συνέχεια, συνεργάστηκε με τους Μπομπ Γουίλσον, Μαρίνα Αμπράμοβιτς, Ρίτσαρντ Φόρμαν, Ρομέο Καστελλούτσι.
Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, άρχισε να εργάζεται και στον κινηματογράφο και έκτοτε έχει κερδίσει διεθνή αναγνώριση για την ευρεία γκάμα του τόσο σε ανεξάρτητες όσο και κλασσικές παραγωγές. Έχει λάβει τέσσερις υποψηφιότητες για Όσκαρ και το 2018 βραβεύτηκε με το Coppa Volpi Καλύτερου Ηθοποιού στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας.
Η αφοσίωσή του στο θέατρο συνεχίζει να διαμορφώνει το καλλιτεχνικό του όραμα και την ερμηνευτική του πρακτική.
Μήνυμα για την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου 2026
Willem DAFOE, ΗΠΑ
Στο ταπεινό μου ξεκίνημα στο The Wooster Group, έναν θίασο με έδρα τη Νέα Υόρκη, είχαμε συχνά πολύ μικρό κοινό σε ορισμένες από τις παραστάσεις μας. Συνήθως, ο κανόνας ήταν ότι αν οι ηθοποιοί ήταν περισσότεροι από το κοινό, μπορούσαμε να επιλέξουμε να ακυρώσουμε την παράσταση. Αλλά δεν το κάναμε ποτέ. Πολλά από τα μέλη του θιάσου δεν είχαν εκπαιδευτεί στο θέατρο, αλλά ήταν άνθρωποι διαφορετικών ειδικοτήτων που συναντήθηκαν για να κάνουν θέατρο, οπότε το «η παράσταση πρέπει να συνεχιστεί» δεν ήταν πραγματικά το μάντρα μας, ωστόσο αισθανόμασταν υποχρέωση να τηρήσουμε το ραντεβού μας με το κοινό.
Συχνά επίσης κάναμε πρόβες κατά τη διάρκεια της μέρας και το βράδυ παρουσιάζαμε το υλικό ως έργο σε εξέλιξη. Μερικές φορές αφιερώναμε χρόνια ολόκληρα σε μια παράσταση, ενώ συντηρούμασταν οικονομικά κάνοντας περιοδείες με παλαιότερες παραστάσεις. Το να δουλεύω για χρόνια πάνω σε ένα έργο καταντούσε συχνά κουραστικό για μένα και έβρισκα τις πρόβες κάπως επίπονες, αλλά αυτές οι παραστάσεις των έργων σε εξέλιξη ήταν πάντα συναρπαστικές, ακόμα και αν το μικρό κοινό ήταν μια καταδικαστική ετυμηγορία για το μέγεθος του ενδιαφέροντος για αυτό που κάναμε. Αυτό με έκανε να συνειδητοποιήσω ότι, ανεξάρτητα από το πόσο μικρό ήταν το κοινό, οι θεατές ως μάρτυρες έδιναν στο θέατρο νόημα και ζωή.
Όπως λένε και οι πινακίδες στις αίθουσες τυχερών παιχνιδιών: «ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΙΣΑΙ ΠΑΡΩΝ ΓΙΑ ΝΑ ΚΕΡΔΙΣΕΙΣ». Η εμπειρία που μοιραζόμαστε σε πραγματικό χρόνο μιας πράξης δημιουργίας, ακόμα κι αν έχει επενδυθεί μουσικά και σχεδιαστεί σκηνικά αλλά είναι πάντα διαφορετική, είναι οπωσδήποτε η προφανής δύναμη του θεάτρου. Από κοινωνικής και πολιτικής απόψεως, το θέατρο δεν ήταν ποτέ άλλοτε τόσο ζωτικής σημασίας για την κατανόηση του εαυτού μας και του κόσμου.
Ο «ελέφαντας στο δωμάτιο» είναι οι νέες τεχνολογίες και τα κοινωνικά δίκτυα, που υπόσχονται σύνδεση, αλλά φαίνεται να έχουν κατακερματίσει και απομονώσει τους ανθρώπους. Χρησιμοποιώ τον υπολογιστή μου καθημερινά, αν και δεν διαθέτω προφίλ στα κοινωνικά δίκτυα, έχω αναζητήσει τον εαυτό μου στο Google ως ηθοποιό και έχω συμβουλευτεί την τεχνητή νοημοσύνη για πληροφορίες. Αλλά θα πρέπει να είναι κανείς τυφλός αν δεν μπορεί να αναγνωρίσει ότι η ανθρώπινη επαφή κινδυνεύει να αντικατασταθεί από σχέσεις με συσκευές. Ενώ ορισμένες τεχνολογίες είναι πολύ χρήσιμες, το πρόβλημα του να μην γνωρίζουμε ποιος βρίσκεται στην άλλη άκρη του κύκλου επικοινωνίας είναι βαθύ και συμβάλλει σε μια κρίση αλήθειας και πραγματικότητας. Ενώ το διαδίκτυο μπορεί να εγείρει ερωτήματα, πολύ σπάνια συλλαμβάνει την αίσθηση του θαυμασμού που προκαλεί το θέατρο. Έναν θαυμασμό που βασίζεται στην προσοχή, την εμπλοκή και τη δημιουργία μιας αυθόρμητης κοινότητας μεταξύ αυτών που είναι παρόντες σε έναν κύκλο δράσης και αντίδρασης.
Ως ηθοποιός και θεατρικός δημιουργός, εξακολουθώ να πιστεύω στη δύναμη του θεάτρου. Σε έναν κόσμο που φαίνεται να γίνεται όλο και πιο διχαστικός, χειραγωγικός και βίαιος, η πρόκληση για εμάς τους ανθρώπους του θεάτρου είναι να αποφύγουμε να φθείρουμε το θέατρο σε μια αποκλειστικά εμπορική επιχείρηση αφιερωμένη στην ψυχαγωγία μέσω της απόσπασης της προσοχής ή σε έναν στεγνό θεματοφύλακα των παραδόσεων, αλλά μάλλον να καλλιεργήσουμε τη δύναμή του να συνδέει ανθρώπους, κοινότητες, πολιτισμούς και πάνω απ’ όλα να αμφισβητεί το πού οδεύουμε…
Το σπουδαίο θέατρο αμφισβητεί τον τρόπο σκέψης μας και μας ενθαρρύνει να φανταστούμε όσα φιλοδοξούμε.
Είμαστε κοινωνικά όντα και βιολογικά προορισμένοι να αλληλεπιδρούμε με τον κόσμο. Κάθε αισθητήριο όργανο είναι μια πύλη συνεύρεσης και μέσω αυτής της συνεύρεσης καταφέρνουμε να ορίσουμε με μεγαλύτερη ακρίβεια ποιοι είμαστε. Μέσω της αφήγησης, της αισθητικής, της γλώσσας, της κίνησης, της σκηνογραφίας, το θέατρο ως ολοκληρωμένη μορφή τέχνης μπορεί να μας κάνει να δούμε τι ήταν, τι είναι και τι θα μπορούσε να είναι ο κόσμος μας.
(Μετάφραση στα ελληνικά από το αγγλικό πρωτότυπο: Γιόλα Κλείτου για το ΚΚΔΙΘ)
Επίσημοι εορτασμοί 2026 με κυπριακή συμμετοχή
Οι επίσημοι εορτασμοί της Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου 2026 θα πραγματοποιηθούν από τις 25 έως τις 27 Μαρτίου 2026 στο Λουξεμβούργο. Η διοργάνωση, η οποία τελεί υπό την αιγίδα της UNESCO, υλοποιείται με πρωτοβουλία της Γενικής Γραμματείας του ΔΙΘ σε συνεργασία με το Λουξεμβουργιανό Κέντρο του ΔΙΘ / THEATER FEDERATIOUN και εντάσσεται στο πλαίσιο των Bühnendeeg (Performing Arts Days), σηματοδοτώντας παράλληλα την 30ή επέτειο της THEATER FEDERATIOUN.
Οι εορτασμοί αντλούν έμπνευση από το Μήνυμα της Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου 2026, το οποίο υπογράφει ο Γ. Νταφόε και διαμορφώνονται ως ένας ανοιχτός, συμμετοχικός χώρος συνάντησης, αναδεικνύοντας το θέατρο ως πεδίο καλλιτεχνικού στοχασμού και κοινωνικής ευθύνης στη σύγχρονη εποχή.
Επαγγελματίες του θεάτρου και εκπρόσωποι Εθνικών Κέντρων του ΔΙΘ από διάφορες χώρες ανά το παγκόσμιο, θα παρευρεθούν ως επίτιμοι εκλεκτοί προσκεκλημένοι στους Εορτασμούς της Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου, ενισχύοντας τη διεθνή ανταλλαγή ιδεών και τη συνεργασία μεταξύ καλλιτεχνών, θεσμών και πολιτιστικών οργανισμών από όλο τον κόσμο.
Στο πλαίσιο των εκδηλώσεων, ο διευθυντής του Κυπριακού Κέντρου Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου (ΚΚΔΙΘ) Χρίστος Γεωργίου, γραμματέας του ΔΣ και μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου του ΔΙΘ, έχει προσκληθεί να συμμετάσχει στο διεθνές συνέδριο που αποτελεί έναν από τους κεντρικούς άξονες των εορτασμών.
Η συμβολή του X. Γεωργίου εντάσσεται στη θεματική συζήτηση με τίτλο «Beyond Entertainment – Theatre as Responsibility», όπου θα αναπτύξει προβληματισμούς γύρω από τον ρόλο του θεάτρου ως δημόσιας πράξης, πέραν της ψυχαγωγίας και της πολιτιστικής κατανάλωσης. Μέσα από την εμπειρία του τόσο στο Διεθνές Ινστιτούτο Θεάτρου όσο και στο «Διεθνές Φεστιβάλ Αρχαίου Ελληνικού Δράματος» ως γενικός συντονιστής του, θα αναδείξει τον τρόπο με τον οποίο το θέατρο συνεχίζει να λειτουργεί ως χώρος συλλογικού στοχασμού, διαπολιτισμικού διαλόγου και ηθικής εγρήγορσης.
Η συμμετοχή της Κύπρου στους επίσημους εορτασμούς της Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου ενισχύει τη διεθνή παρουσία της κυπριακής θεατρικής δημιουργίας και συμβάλλει στον συνεχή διάλογο γύρω από τον ρόλο του θεάτρου σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο πολιτιστικό περιβάλλον.
Ο εορτασμός της Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου καθιερώθηκε το 1961 από το Διεθνές Ινστιτούτο Θεάτρου (ΔΙΘ), με το πρώτο Μήνυμα να γράφεται από τον Ζαν Κοκτώ το 1962. Έκτοτε, η Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου εορτάζεται στις 27 Μαρτίου (ημέρα έναρξης της σεζόν του «Θεάτρου των Εθνών» το 1962 στο Παρίσι, που σηματοδότησε και τον πρώτο εορτασμό) από την παγκόσμια θεατρική κοινότητα, εκπροσωπώντας μια ευκαιρία υπενθύμισης της ετερότητας αυτής της καλλιτεχνικής έκφρασης και προώθησης του αντίκτυπου που το θέατρο έχει στις σύγχρονες κοινωνίες.
Από το 1962 έως σήμερα, περισσότερες από 60 σημαίνουσες προσωπικότητες του θεάτρου συνεισέφεραν με τις σκέψεις τους για το θέατρο, τον πολιτισμό και την ειρήνη μέσω των Μηνυμάτων της Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου.
Το Μήνυμα μεταφράζεται σε περισσότερες από 40 γλώσσες, προωθείται μέσα από το δίκτυο του Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου και τα Εθνικά του Κέντρα (περισσότερα από 80 Εθνικά Κέντρα και πολλά Συνεργαζόμενα Μέλη) αλλά και θεατρικούς οργανισμούς σε όλο τον κόσμο, ενώ διαβάζεται ενώπιον δεκάδων χιλιάδων θεατών σε όλα τα θέατρα ανά τις πέντε ηπείρους και μεταδίδεται από τα ΜΜΕ σε όλο τον κόσμο.
