Στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης βρίσκεται τα τελευταία εικοσιτετράωρα η τιμολογιακή πολιτική του νερού, μετά και τις έντονες τοποθετήσεις στην κοινοβουλευτική Επιτροπή Γεωργίας. Το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων (ΤΑΥ), ξεκαθαρίζει το τοπίο γύρω από το πολυσυζητημένο «τέλος πόρου και περιβάλλοντος», στέλνοντας ένα σαφές μήνυμα ότι ο δημόσιος αυτός πόρος έχει κόστος για όλους, χωρίς εξαιρέσεις.
Σύμφωνα με το ΤΑΥ, το νερό παύει να θεωρείται δεδομένο και δωρεάν. Από τον απλό αγρότη μέχρι τον επενδυτή γηπέδων γκολφ, η συμμετοχή στο κόστος διατήρησης του πόρου είναι πλέον υποχρεωτική και αναλογική.
Παρά την περιρρέουσα εντύπωση περί προνομιακής μεταχείρισης, τα στοιχεία δείχνουν ότι η στρατηγική για τα γήπεδα γκολφ, η οποία εφαρμόζεται από το 2005, κινείται πλέον προς την πλήρη απεξάρτηση από τα αποθέματα των φραγμάτων. Μέχρι τον Μάιο του 2026, η παροχή νερού από τα φράγματα προς αυτά τερματίζεται οριστικά.
Δύο μεγάλα γήπεδα γκολφ στην Πάφο βρίσκονται στο τελικό στάδιο απεξάρτησης από το μεγάλο αρδευτικό έργο Πάφου, δηλαδή το φράγμα Ασπόκρεμμου. Πρόκειται για τα γήπεδα Aphrodite Hills και Secret Valley που αρδεύονται από τον υδροφορέα της Έζουσας, ενώ για την ύδρευση τους καλύπτουν τις ανάγκες τους από ΚΥΕ Ευρύτερης περιοχής Πάφου μέσω κοινότητας Κουκλιών.
Ήδη τρία γήπεδα αρδεύονται αποκλειστικά με ανακτημένο νερό. Πρόκειται για το Minthis Hills που λαμβάνει ανακτημένο νερό από τον υδροφορέα της Έζουσας, ενώ για πηγή ύδρευσης είναι το ΚΥΕ Αναδιούς μέσω κοινότητας Τσάδας, το Elea Estate όπου αρδεύεται με επαναχρησιμοποιημένο νερό από επεξεργασία αποχετευτικού συστήματος μέσω ιδιωτικής γεώτρησης εντός του υδροφορέα της Έζουσας, ενώ τις ανάγκες ύδρευσης καλύπτει από το διυλιστήριο Ασπρόκρεμμου και την αφαλάτωση και το Limassol Greens όπου αρδεύεται από ανακτημένο νερό του Συμβουλίου Αποχετεύσεων Λεμεσού Αμαθούντας και για ύδρευση από τον ΕΟΑ Λεμεσού.
Η χρέωση για τα γήπεδα γκολφ είναι αισθητά υψηλότερη από άλλες χρήσεις μετά τα νέα τέλη που επιβλήθηκαν μέσα στο 2025. Με την εφαρμογή της πράσινης φορολογικής μεταρρύθμισης, η συνολική χρέωση για όσα γήπεδα χρησιμοποιούσαν νερό από κυβερνητικά έργα εκτοξεύθηκε από τα €0,36 στα €0,42/κ.μ. Το τέλος περιβάλλοντος και πόρου για τα γήπεδα αυτά τετραπλασιάστηκε, ανεβαίνοντας από τα €0,02 στα €0,08/κ.μ. Η ισχύουσα τιμή για τα γήπεδα γκολφ που αρδεύονται με ανακτημένο νερό, είτε απευθείας είτε μέσω γεωτρήσεων, ανέρχεται σήμερα σε €0,29 ανά κυβικό μέτρο, σε σύγκριση με €0,23 που ίσχυε προηγουμένως, ποσό που αντιστοιχεί εξ ολοκλήρου σε τέλος περιβάλλοντος και πόρου στις περιπτώσεις των γεωτρήσεων. Σημειώνεται ότι για παροχή ανακυκλωμένου νερού που παράγεται από μονάδες τριτοβάθμιας επεξεργασίας στο συνολικό ποσό των €0,29 αναλογούν €0,15 για χρηματοοικονομικό τέλος και €0,14 σεντ για τέλος περιβάλλοντος και πόρου.
Αντίθετα για άρδευση γηπέδων γκολφ από επιφανειακές πηγές – αδειούχα ιδιωτικά φράγματα το περιβαλλοντικό τέλος διπλασιάστηκε από €0,11 σε €0,22 ανά κυβικό μέτρο.
Το ΤΑΥ υπογραμμίζει ότι το συγκεκριμένο τέλος δεν είναι νέο εφεύρημα λόγω της ξηρασίας, αλλά νομοθεσία του 2017 που επιβάλλει την ισότιμη συνεισφορά όλων των χρηστών στην προστασία των υδάτινων αποθεμάτων. Ως περιβαλλοντικό κόστος ορίζεται το κόστος της περιβαλλοντικής ζημιάς ως οικονομικό κόστος ευκαιρίας (απώλεια ευημερίας) και το κόστος πόρου ορίζεται ως το κόστος ευκαιρίας εναλλακτικών χρήσεων του νερού, λόγω της μείωσης των υδάτινων πόρων με ρυθμό πέραν του φυσικού ρυθμού αναπλήρωσής τους.
«Η εφαρμογή της νομοθεσίας πρέπει να είναι καθολική. Η Κύπρος κινδυνεύει με ευρωπαϊκές κυρώσεις εάν δεν εφαρμόζει ισότιμα την πολιτική τιμολόγησης», αναφέρουν κύκλοι του Τμήματος.
Για σκοπούς σύγκρισης και πληρότητας, το τέλος απόληψης νερού από γεωτρήσεις για γεωργική και κτηνοτροφική χρήση ή υδατοκαλλιέργεια ανέρχεται σε €0,01/κ.μ., ενώ η αντίστοιχη χρέωση για παροχή νερού από Κυβερνητικά Υδατικά Έργα ανέρχεται σε €0,17/κ.μ. (€0,15/κ.μ. χρηματοοικονομικό τέλος και €0,02/κ.μ. τέλος περιβάλλοντος και πόρου).
Απαντώντας στις αντιδράσεις για λογαριασμούς χιλιάδων ευρώ, το ΤΑΥ διευκρινίζει ότι αυτά τα ποσά δεν προκύπτουν από υψηλές ταρίφες, αλλά από τεράστιες ποσότητες άντλησης από τους υπόγειους υδροφορείς. Για έναν μέσο γεωργό, η επιβάρυνση παραμένει στο ελάχιστο δυνατό επίπεδο.
Κανονισμοί το 2017, άρχισε η εφαρμογή το 2020
Με βάση τους Περί Ενιαίας Διαχείρισης Υδάτων (Δικαιώματα, Τέλη ή Άλλα Χρηματικά Ανταλλάγματα) Κανονισμούς του 2017 (ΚΔΠ48/2017) καθορίζονται τα τέλη παροχής νερού από τα Κυβερνητικά Υδατικά Έργα (ΚΥΕ), καθώς και τα τέλη απόληψης νερού από άλλες πηγές, περιλαμβανομένων και ιδιωτικών γεωτρήσεων, ανάλογα με τη χρήση. Έκτοτε, όλοι οι καταναλωτές νερού από τα Κυβερνητικά Συστήματα, χρεώνονται και καταβάλλουν και το τέλος Πόρου και Περιβάλλοντος που συμπεριλαμβάνεται στη τιμή πώλησης νερού και το οποίο, για γεωργική ή κτηνοτροφική χρήση, ανέρχεται σε €0,02/κμ.
Οι χρήστες νερού, όπως Συμβούλια Υδατοπρομήθειας, Κοινοτικά Συμβούλια, Εμφιαλωτές και Πωλητές νερού, αγρότες, κτηνοτρόφοι και άλλοι που εξυπηρετούνται από άλλες πηγές / γεωτρήσεις, άρχισαν να τιμολογούνται με το τέλος Πόρου και Περιβάλλοντος, από το 2020, μετά την υπερπήδηση αντικειμενικών διοικητικών και τεχνικών και άλλων δυσκολιών, με τις οφειλές να αφορούν και όλη την προηγούμενη περίοδο από την εφαρμογή του Κανονισμού του 2017. Το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων προέβηκε σε ιεράρχιση και προτεραιοποίηση των χρήσεων που αφορούσαν υψηλότερα τέλη Περιβάλλοντος και Πόρου, καλώντας σταδιακά τους χρήστες σε διάφορες επαρχίες, να πληρώσουν, αρκετοί οι οποίοι το έχουν ήδη πράξει και το πράττουν μέχρι και σήμερα.
