Σε μια προσπάθεια να αναχαιτιστεί η κρίση που πλήττει τον πρωτογενή τομέα της Κύπρου, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, συγκάλεσε εκτάκτως χθες ευρεία σύσκεψη στο Προεδρικό Μέγαρο.
Κεντρικό συμπέρασμα της συνάντησης με τους εμπλεκόμενους φορείς ήταν η προσωρινή αναστολή των θανατώσεων ζώων, στις μονάδες όπου επιβεβαιώθηκαν κρούσματα αφθώδους πυρετού, εν αναμονή κρίσιμων διπλωματικών επαφών με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Άλλωστε τα στοιχεία των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών, 15 ημέρες μετά την επιβεβαίωση του πρώτου κρούσματος στις ελεύθερες περιοχές αποτυπώνουν το μέγεθος της απειλής. Μέχρι στιγμής, ο αφθώδης πυρετός έχει επιβεβαιωθεί σε 34 μονάδες, εκ των οποίων οι 3 αφορούν αγελάδες και οι 31 αιγοπρόβατα. Η διασπορά του ιού επηρεάζει περισσότερα από 30.000 ζώα, θέτοντας σε άμεσο κίνδυνο την εγχώρια παραγωγή και την εξαγωγική ικανότητα της χώρας.
Πριν ληφθεί η απόφαση για το προσωρινό πάγωμα, ο απολογισμός των απωλειών ήταν ήδη βαρύς. Σύμφωνα με τα επίσημα δεδομένα, έχουν θανατωθεί 14.166 ζώα, 13.897 αιγοπρόβατα και 269 αγελάδες.
Η Λευκωσία έχει ήδη ξεκινήσει έντονες διεργασίες με τις Βρυξέλλες, με το Υπουργείο Γεωργίας να βρίσκεται σε συνεχή επικοινωνία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Το Υπουργείο έχει υποβάλει αίτημα για τερματισμό των μαζικών θανατώσεων και εξέταση πιθανών προσαρμογών στη διαχείριση της κατάστασης.
Ωστόσο, η σοβαρότητα της κατάστασης οδηγεί την προσπάθεια στο ανώτατο επίπεδο, από τη στιγμή που δεν έχει υπάρξει διαφοροποίηση στη θέση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, λόγω της σοβαρότητας και της υψηλής μεταδοτικότητας της νόσου.
Ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος, Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης, ανακοίνωσε ότι ο ίδιος ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας αναμένεται να απευθυνθεί προσωπικά στην Πρόεδρο της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, διεκδικώντας μια λύση που θα λαμβάνει υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της Κύπρου.
Στο πλαίσιο αυτό, η Κυπριακή Δημοκρατία θα υποβάλει επίσημο αίτημα για παρέκκλιση από τα υφιστάμενα πρωτόκολλα, ζητώντας την εφαρμογή στρατηγικού συνεχούς εμβολιασμού σε όλο το ζωικό κεφάλαιο. Στόχος της πρότασης είναι η σταθεροποίηση της κατάστασης, η αποφυγή περαιτέρω μαζικών θανατώσεων και η ουσιαστική προστασία της κτηνοτροφίας.
Παρά την απόφαση για αναστολή των θανατώσεων εν αναμονή των εξελίξεων, το τοπίο παραμένει θολό για τους κτηνοτρόφους. Συγκεκριμένα, δεν αποσαφηνίστηκε κατά πόσο οι θανατώσεις αφορούν αποκλειστικά τις μολυσμένες μονάδες χωρίς εμβολιασμό, ενώ παραμένει αδιευκρίνιστο αν τα θετικά ζώα σε μονάδες που έχουν εμβολιαστεί θα οδηγηθούν τελικά σε θανάτωση και ποιο θα είναι το χρονοδιάγραμμα.
Παρά το αίτημα για τερματισμό των μαζικών θανατώσεων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εμφανίζεται μέχρι στιγμής διστακτική λόγω της υψηλής μεταδοτικότητας της νόσου. Η Νομική Υπηρεσία παρακάθεται στις συζητήσεις για να διασφαλιστεί η νομική θωράκιση των επόμενων βημάτων, ενώ έχει ήδη προγραμματιστεί νέα σύσκεψη εντός της εβδομάδας υπό τον Πρόεδρο για τον καθορισμό της τελικής στρατηγικής.
«Στόχος μας είναι η διαφύλαξη του πρωτογενούς τομέα. Είμαστε δίπλα στους πληγέντες», τόνισε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, υπογραμμίζοντας ότι η κυβέρνηση αναζητά τρόπους ώστε τα πρωτόκολλα να προσαρμοστούν στην πραγματική κατάσταση που επικρατεί στη χώρα.
Η στρατηγική της… επιβίωσης
Η κτηνοτροφία της Κύπρου βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Η παραδοσιακή ευρωπαϊκή συνταγή του «stamping-out» (θανάτωση και υγειονομική ταφή των προσβεβλημένων ζώων) φαίνεται πως εξαντλεί τα όριά της, με τους ειδικούς να προειδοποιούν για τον κίνδυνο ολοκληρωτικής κατάρρευσης του κλάδου.
Σήμερα, παρουσιάζουμε το Policy Brief που προτείνει μια ριζική αλλαγή πλεύσης: τη μετάβαση από τις μαζικές θανατώσεις στον συστηματικό εμβολιασμό.
Η Κύπρος αποτελεί τη μοναδική περίπτωση στην ΕΕ όπου η νόσος δεν είναι απλώς ένα τυχαίο περιστατικό, αλλά μια διαρκής απειλή. Η αιτία εντοπίζεται στη γεωπολιτική ιδιαιτερότητα του νησιού.
Στις περιοχές που δεν ελέγχονται από τη Δημοκρατία, η νόσος ενδημεί, οι μετακινήσεις ζώων είναι ανεξέλεγκτες και εφαρμόζεται διαφορετική κτηνιατρική πολιτική.
Ο ιός δε διακινείται διαρκώς στις ελεύθερες περιοχές, καθιστώντας τη στρατηγική της θανάτωσης «δώρον άδωρον», αφού το ζωικό κεφάλαιο εξολοθρεύεται χωρίς να εκριζώνεται η πηγή του κακού.
Βάσει της ανάλυσης των ειδικών, η Κύπρος πρέπει να διεκδικήσει από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή μια ειδική παρέκκλιση (derogation). Η πρόταση περιλαμβάνει:
Μετάβαση στον συστηματικό εμβολιασμό: Αντί να περιμένουμε το ξέσπασμα για να δράσουμε, προτείνεται ο προληπτικός εμβολιασμός όλου του ζωικού κεφαλαίου.
Αλλαγή καθεστώτος: Η Κύπρος να αναγνωριστεί διεθνώς ως «FMD free with vaccination» (Ελεύθερη από αφθώδη πυρετό με εμβολιασμό), σύμφωνα με τα πρότυπα του Παγκόσμιου Οργανισμού για την Υγεία των Ζώων (WOAH).
Προστασία του χαλλουμιού: Οι ειδικοί τονίζουν ότι η στρατηγική πρέπει να σχεδιαστεί προσεκτικά ώστε να μην υπάρξουν περιορισμοί στις εξαγωγές του εθνικού μας προϊόντος, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα την υγεία των ζώων.
Όπως υποδεικνύουν, «η στρατηγική του stamping-out σε συνθήκες συνεχούς επαναμόλυνσης δεν είναι πλέον βιώσιμη. Οδηγεί στην εξάντληση του ζωικού κεφαλαίου και στην απώλεια της επισιτιστικής μας ασφάλειας».
Η νομική και επιδημιολογική βάση του αιτήματος για εμβολιασμό είναι ισχυρή:
◗ Ως νησί χωρίς χερσαία σύνορα με άλλα κράτη-μέλη της ΕΕ, ο εμβολιασμός στην Κύπρο δεν ενέχει κίνδυνο διάδοσης του ιού στην υπόλοιπη Ευρώπη.
◗ Η ίδια η Συνθήκη Προσχώρησης αναγνωρίζει ότι το κεκτημένο δεν εφαρμόζεται στο βόρειο μέρος του νησιού, άρα η Δημοκρατία αντιμετωπίζει αντικειμενική αδυναμία ελέγχου της πηγής.
