Ο πόλεμος που διεξάγουν Τραμπ και Νετανιάχου ενάντια στο θεοκρατικό καθεστώς του Ιράν εξελίσσεται μέρα με τη μέρα σε ένα ενεργειακό θρίλερ με απρόβλεπτες συνέπειες. Η γεωπολιτική αστάθεια στη Μέση Ανατολή άρχισε ήδη να δημιουργεί μια αλυσίδα επιπτώσεων που επηρεάζουν -πέρα από την ενέργεια- το εμπόριο, τον τουρισμό, τις επενδύσεις και όχι μόνο. Αυτό που είναι δεδομένο είναι ότι τον λογαριασμό δεν θα τον πληρώσουν αυτοί που ρίχνουν τις βόμβες, αλλά οι απλοί πολίτες αυτού του κόσμου, ανάμεσα τους και οι Κύπριοι.
Το μέγεθος των επιπτώσεων θα καθοριστεί σε μεγάλο βαθμό από την ένταση και τη διάρκεια των συγκρούσεων. Διανύουμε ήδη την τέταρτη εβδομάδα πολέμου, με την κλιμάκωση των επιθέσεων στις πετρελαϊκές και ενεργειακές υποδομές του Περσικού Κόλπου να οδηγεί την κατάσταση σε μια νέα φάση, η οποία, σύμφωνα με ειδικούς, απειλεί να τινάξει στον αέρα την παγκόσμια αγορά ενέργειας.
Η κυπριακή κυβέρνηση αντιμετωπίζει μεν τα δεδομένα με ψυχραιμία, ωστόσο βρίσκεται σε επιφυλακή εάν και εφόσον χρειαστεί να λάβει τα μέτρα της. Παρά το γεγονός ότι ο πρόεδρος του Eurogroup Κυριάκος Πιερρακάκης, δήλωσε ανοικτός στη συζήτηση μέτρων για προστασία των νοικοκυριών, στην Κύπρο ο Υπουργός Οικονομικών εκτίμησε αρχικά ότι δεν υπήρχε λόγος για επιπρόσθετες ενέργειες. Από την άλλη το Υπουργείο Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας εξέφρασε ετοιμότητα για άμεση παρέμβαση στην περίπτωση που παρατηρηθούν αδικαιολόγητες αυξήσεις τιμών ή ελλείψεις καυσίμων, οι οποίες δεν θα δικαιολογούνται από τις πραγματικές συνθήκες της αγοράς.
Μιχάλης Δαμιανός: Μέτρα τη σωστή στιγμή
Ο Υπουργός Ενέργειας δηλώνει στον «Φ της Κυριακής» ότι αν και αυτή τη στιγμή υπάρχουν αυξήσεις, εντούτοις είναι δικαιολογημένες από την κατάσταση που επικρατεί στη Μέση Ανατολή και τις διεθνείς τιμές στα καύσιμα. Αυτό σημαίνει ότι δεν έχουν, για την ώρα, παρατηρηθεί φαινόμενα αισχροκέρδειας από τους Κύπριους εισαγωγείς ή πρατηριούχους. Παράλληλα, ο Μιχάλης Δαμιανός υπογραμμίζει ότι η κυβέρνηση παρακολουθεί την κατάσταση και επεξεργάζεται μέτρα που θα μπορούσαν να ληφθούν στη σωστή στιγμή.
Τάσος Γιασεμίδης: Η ενέργεια τροφοδοτεί τον πληθωρισμό
Η κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή και ιδιαίτερα η σύγκρουση στο Ιράν έχουν δημιουργήσει νέες πιέσεις στις διεθνείς ενεργειακές αγορές, προκαλώντας αύξηση των τιμών και αναζωπύρωση του πληθωρισμού, σύμφωνα με τον οικονομολόγο και Διοικητικό Σύμβουλο της KPMG Κύπρου, Τάσο Γιασεμίδη. Η εξέλιξη αυτή, όπως εξήγησε μιλώντας στο philenews, επηρεάζει όχι μόνο τις οικονομίες των κρατών αλλά και το επίπεδο διαβίωσης των πολιτών, καθώς το αυξημένο κόστος ενέργειας μεταφέρεται σταδιακά σε όλους τους τομείς της οικονομικής δραστηριότητας.
Ο πληθωρισμός, κατά τον κ. Γιασεμίδη, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα οικονομικά φαινόμενα που επηρεάζουν την αγοραστική δύναμη των πολιτών και τη σταθερότητα των οικονομιών. Πρόκειται για τη συνεχή αύξηση του γενικού επιπέδου τιμών των αγαθών και των υπηρεσιών μέσα σε μια οικονομία. Όταν ο πληθωρισμός αυξάνεται, τα χρήματα χάνουν μέρος της αξίας τους, με αποτέλεσμα οι καταναλωτές να μπορούν να αγοράσουν λιγότερα προϊόντα με το ίδιο εισόδημα. Η ενέργεια διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση του πληθωρισμού, καθώς αποτελεί βασικό παράγοντα κόστους για την παραγωγή, τις μεταφορές, τη γεωργία και τη βιομηχανία. Όταν οι τιμές της ενέργειας αυξάνονται, αυξάνεται και το κόστος παραγωγής, γεγονός που οδηγεί τελικά σε υψηλότερες τιμές για τα τελικά προϊόντα και τις υπηρεσίες. Όταν ο πληθωρισμός αυξάνεται σημαντικά, εξήγησε ο κ. Γιασεμίδης, οι κεντρικές τράπεζες συχνά αυξάνουν τα επιτόκια προκειμένου να περιορίσουν την αύξηση των τιμών. Η αύξηση των επιτοκίων καθιστά τον δανεισμό πιο ακριβό, γεγονός που μπορεί να μειώσει τόσο την κατανάλωση όσο και τις επενδύσεις.
Έρχονται αυξήσεις στο ρεύμα
Ο πρόεδρος της Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου, Γιώργος Πέτρου, ερωτηθείς για το κόστος του ηλεκτρισμού ένεκα των εξελίξεων ανέφερε ότι για τον Μάιο με βάση την τιμή του πετρελαίου Brent γύρω στα 102 δολάρια το βαρέλι, η αύξηση στην τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος εκτιμάται περίπου στο 5%. Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι λόγω της πρόσφατης ανόδου και της επικείμενης παραλαβής φορτίου στις αρχές Απριλίου, η αύξηση ενδέχεται να κινηθεί μεταξύ 5% και 7%.
Σε σχέση με την προοπτική κόστους του ηλεκτρικού ρεύματος για τον Αύγουστο, σημείωσε ότι σε περίπτωση που η τιμή του πετρελαίου ανέλθει στα 110 με 115 δολάρια το βαρέλι, η αύξηση μπορεί να φτάσει έως και το 20%.
Τρομάζει το ράλι στα καύσιμα
Σε ανοδική πορεία βρίσκονται από τις αρχές Μαρτίου οι τιμές στα κυπριακά πρατήρια καυσίμων. Σύμφωνα με τον πρόεδρο του Συνδέσμου Πρατηριούχων, Σάββα Προκοπίου, πρόκειται για μια φυσιολογική εξέλιξη λόγω της αστάθειας που προκαλεί η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή. Ο κ. Προκοπίου περιγράφει στον «Φ της Κυριακής» μια εξαιρετικά ρευστή κατάσταση που συνοδεύεται από συνεχόμενες αυξήσεις. «Ανά μέσο όρο κάθε δύο ή τρεις ημέρες έχουμε νέες τιμές», ανέφερε, σημειώνοντας ότι από τις 3 Μαρτίου μέχρι τις 19 του ίδιου μήνα έγιναν συνολικά 6 φορές αυξήσεις στις τιμές.
Στοιχεία από την Υπηρεσία Προστασίας Καταναλωτή δείχνουν ότι από τις 27 Φεβρουαρίου μέχρι και τις 19 Μαρτίου, η λιανική τιμή στα καύσιμα ανέβηκε 14,3 σεντ ανά λίτρο στην αμόλυβδη 95, 22,7 σεντ στο πετρέλαιο κίνησης και 18,7 σεντ στο πετρέλαιο θέρμανσης. Ο Διευθυντής της Υπηρεσίας Προστασίας Καταναλωτή, Κωνσταντίνος Καραγιώργης, δήλωσε στον «Φ» την περασμένη Πέμπτη ότι οι διεθνείς τιμές των καυσίμων εμφανίζονταν δραματικά αυξημένες σε σύγκριση με τις 27 Φεβρουαρίου. Η αμόλυβδη 95 ανέβηκε 57%, το πετρέλαιο κίνησης 80% και το πετρέλαιο θέρμανσης 76%. Εάν οι τιμές παραμείνουν στα ίδια επίπεδα ή ανεβούν ακόμα περισσότερο, τότε αναμένεται να υπάρξει περεταίρω άνοδος και στη λιανική πώληση το αμέσως επόμενο διάστημα, γεγονός που θα αυξήσει περεταίρω τις πιέσεις.
Τόσο ο Σύνδεσμος Πρατηριούχων όσο και η Υπηρεσία Προστασίας Καταναλωτή απορρίπτουν το ενδεχόμενο επιβολής πλαφόν, αφού υποστηρίζουν ότι είναι ένα μέτρο που δεν μπορεί να πετύχει από τη στιγμή που το πρόβλημα δεν είναι η αισχροκέρδεια αλλά τα άλματα στις χονδρικές τιμές διεθνώς.
Αντιθέτως θα ήταν δεκτικοί στην επαναφορά του μέτρου για μείωση του φόρου κατανάλωσης στα καύσιμα, όπως έγινε τόσο το 2023 όσο και το 2022. Εδώ αξίζει να σημειωθεί πως όταν η κυβέρνηση αποφάσισε να επιχορηγήσει τον φόρο κατανάλωσης καυσίμων το 2023, οι λιανικές τιμές ήταν από 7 μέχρι 10 σεντ πιο πάνω από τις σημερινές.
Στο μεταξύ ο ειδικός σε θέματα ενέργειας Τσαρλς Έλληνας εκτίμησε μιλώντας στο philenews ότι αν η τιμή του Brent παραμείνει στα 105 δολάρια, τότε η βενζίνη στην Κύπρο μπορεί να φτάσει το 1,65 ευρώ το λίτρο. Στο εφιαλτικό σενάριο που το Ισραήλ δεν σταματήσει τα πλήγματα σε εγκαταστάσεις φυσικού αερίου και πετρελαίου, η τιμή του Brent ενδέχεται να φτάσει τα 150 δολάρια και κατ’ επέκταση η βενζίνη στην Κύπρο τα 2,15 ευρώ το λίτρο.
Το ισχυρότερο ιρανικό όπλο
Ο πόλεμος στη σημερινή του φάση επικεντρώνεται στο ενεργειακό και κατ’ επέκταση το οικονομικό κομμάτι. Εκεί ακριβώς που εξ αρχής στόχευε να οδηγήσει τις εξελίξεις το Ιράν. Όλα δείχνουν πως το θεοκρατικό καθεστώς αντέχει και θα παραμείνει για την ώρα στην εξουσία, παρά τα σφοδρά αμερικανοισραηλινά πλήγματα τα οποία αποσκοπούν στην εξουδετέρωση κάθε υψηλόβαθμου στελέχους.
Ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο σε αυτή τη γεωπολιτική εξίσωση διαδραματίζει το Στενό του Ορμούζ, ένα από τα σημαντικότερα θαλάσσια περάσματα στον κόσμο για τη μεταφορά πετρελαίου. Μέσω αυτού του στενού διακινείται μεγάλο ποσοστό της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου. Οποιαδήποτε διαταραχή στη ναυσιπλοΐα ή στις ενεργειακές εγκαταστάσεις της περιοχής μπορεί να επηρεάσει άμεσα την παγκόσμια προσφορά ενέργειας.
Ο αναπληρωτής καθηγητής στο King’s College του Λονδίνου, Αντρέας Κριγκ, δήλωσε στο Al Jazeera ότι το Ιράν στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στη γεωγραφική του θέση. Σύμφωνα με τον ίδιο, η Τεχεράνη χρησιμοποιεί τακτικές αντοχής, προσπαθώντας να αποσπάσει παραχωρήσεις και να ασκήσει πίεση όπου μπορεί. Το ισχυρότερο εργαλείο του είναι ο έλεγχος της βόρειας ακτής του στενού του Ορμούζ. Αυτό του δίνει επιρροή στην παγκόσμια οικονομία και στις ΗΠΑ και του επιτρέπει να διατηρεί την πίεση για μεγάλο χρονικό διάστημα, καθιστώντας πολύ δύσκολη την εξεύρεση ταχείας στρατιωτικής λύσης.
Σταύρος Σταύρου (ΚΕΒΕ): Σοβαρός κίνδυνος παρατεταμένης ακρίβειας
«Ο πόλεμος στο Ιράν και η έντονη αποσταθεροποίηση στην ευρύτερη περιοχή δημιουργούν ένα νέο περιβάλλον αυξημένου κινδύνου για την κυπριακή οικονομία, με δύο κεντρικούς άξονες επιβάρυνσης: την ενέργεια και τον τουρισμό. Η de facto παρεμπόδιση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ έχει ήδη αρχίσει να επηρεάζει την παγκόσμια οικονομία, καθώς πρόκειται για ένα εξαιρετικά κρίσιμο θαλάσσιο διάδρομο από τον οποίο διέρχονται σημαντικές ποσότητες του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Αυτή η αναταραχή οδηγεί σε άμεσες ανοδικές πιέσεις στις διεθνείς τιμές ενεργειακών προϊόντων, με σοβαρό κίνδυνο παρατεταμένης ακρίβειας εάν η κρίση συνεχιστεί. Αυτό για την Κύπρο μεταφράζεται σε ακριβότερα καύσιμα, αυξημένο κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, επιβάρυνση των μεταφορών και γενικότερη αύξηση του λειτουργικού κόστους των επιχειρήσεων. Δυστυχώς αναμένονται επιπρόσθετα αυξήσεις στους ναύλους, στις τιμές μεταφοράς και τελικά στο κόστος εισαγωγών, και συνεπακόλουθα εισαγόμενος πληθωρισμός και πίεση στην ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων μας.
Ταυτόχρονα, όπως γνωρίζουμε ο τουρισμός είναι ο πιο άμεσος και ευαίσθητος δείκτης σε περιόδους γεωπολιτικής έντασης. Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι όταν ξεσπούν συγκρούσεις στην ευρύτερη γειτονιά μας, επηρεάζεται άμεσα η ψυχολογία των ταξιδιωτών, οι αποφάσεις για κρατήσεις και, κυρίως, η αεροπορική κινητικότητα. Αυτή τη στιγμή, που ουσιαστικά ξεκινά η τουριστική περίοδος για την Κύπρο, βλέπουμε ήδη τις πρώτες επιπτώσεις στην αγορά: σε ορισμένες περιπτώσεις ακυρώσεις, αλλά και πιο αργές ροές κρατήσεων για το καλοκαίρι. Αυτό από μόνο του είναι προειδοποιητικό καμπανάκι.
Για την Κύπρο, προτεραιότητα είναι να προστατεύσουμε τη δυναμική της φετινής σεζόν. Θα πρέπει να δοθεί έμφαση στη σταθερότητα και στην εικόνα ασφάλειας της χώρας μας, άμεση και αξιόπιστη ενημέρωση προς τους συνεργάτες μας στο εξωτερικό, στενή συνεργασία με αεροπορικές εταιρείες και τουριστικούς οργανισμούς, και συνεχή παρακολούθηση των τάσεων στις κρατήσεις. Ο τουρισμός στηρίζεται στην εμπιστοσύνη και η εμπιστοσύνη χτίζεται με συνέπεια, σοβαρότητα και έγκαιρη δράση από όλους τους εμπλεκόμενους.
Ως ΚΕΒΕ, καλούμε όλους τους αρμόδιους φορείς να λειτουργήσουν με ταχύτητα, συντονισμό και καθαρό μήνυμα: η Κύπρος παραμένει ασφαλής, οργανωμένος και φιλόξενος προορισμός. Η Κύπρος συνεχίζει στην καθημερινότητα της.»
Μάριος Δρουσιώτης (Σύνδεσμος Καταναλωτών): Τι μπορεί να κάνει ο Κύπριος καταναλωτής
«Ο πόλεμος στον Κόλπο έχει άμεσες και έμμεσες επιπτώσεις στους καταναλωτές, κυρίως μέσω της αύξησης των τιμών καυσίμων, της ενέργειας και των διαταραχών στις αλυσίδες εφοδιασμού. Ειδικότερα μπορούν να αναφερθούν τα ακόλουθα:
1. Αύξηση τιμών καυσίμων και ενέργειας
Οι συγκρούσεις στον Κόλπο επηρεάζουν άμεσα την τιμή του πετρελαίου, καθώς η περιοχή είναι κρίσιμη για την παγκόσμια παραγωγή και μεταφορά ενέργειας.
Η Κύπρος δεν έχει εναλλακτικές πηγές ενέργειας σε επαρκή βαθμό, άρα η επιβάρυνση μεταφέρεται γρήγορα στον καταναλωτή. Αυτό μεταφράζεται σε ακριβότερα καύσιμα, ηλεκτρικό ρεύμα και θέρμανση για τα νοικοκυριά.
2. Διαταραχές στις αλυσίδες εφοδιασμού
Οι απειλές σε θαλάσσιες οδούς και λιμάνια αυξάνουν το κόστος μεταφοράς και ασφάλισης. Επηρεάζονται όχι μόνο τα καύσιμα, αλλά και προϊόντα που εξαρτώνται από τις διεθνείς μεταφορές, όπως τρόφιμα και πρώτες ύλες.
3. Πληθωριστικές πιέσεις
Η αύξηση του κόστους των καυσίμων και της ενέργειας οδηγεί σε γενικευμένες αυξήσεις τιμών και αύξηση του Πληθωρισμού. Οι καταναλωτές βλέπουν το καλάθι αγορών τους να ακριβαίνει, ενώ οι μισθοί παραμένουν σταθεροί.
4. Επιπτώσεις
Η Κύπρος, εξαρτάται άμεσα από τα καύσιμα και την ενέργεια και ως εκ τούτου επηρεάζεται έντονα από την:
Αύξηση των τιμών των καυσίμων και της ενέργειας με άμεση επιβάρυνση στους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις.
Ακριβότερες εισαγωγές με αυξήσεις σε τρόφιμα, οικοδομικά υλικά κ.α.
Πιέσεις στον τουρισμό αν η περιοχή θεωρηθεί ασταθής.
Αβεβαιότητα στις επιχειρήσεις, που μπορεί να καθυστερήσουν νέες επενδύσεις
5. Ακρίβεια σε τρόφιμα & εισαγόμενα προϊόντα
Η Κύπρος εξαρτάται από εισαγωγές σε τρόφιμα, πρώτες ύλες και καταναλωτικά αγαθά.
Οι διαταραχές στις διεθνείς μεταφορές και η αύξηση του κόστους των ναύλων, ανεβάζουν τις τιμές στα ράφια.
Η Κύπρος, ως μικρή ανοικτή οικονομία, μεταφέρει γρήγορα τις εξωτερικές αυξήσεις τιμών στην εσωτερική αγορά.
6. Επιπτώσεις στον τουρισμό & στις υπηρεσίες.
Ο τουρισμός είναι βασικός πυλώνας της κυπριακής οικονομίας. Η γεωπολιτική αστάθεια στην περιοχή μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τις κρατήσεις.
7. Τι μπορεί να κάνει ο Κύπριος καταναλωτής.
-Σύγκριση τιμών καυσίμων και επιλογή οικονομικότερων πρατηρίων.
-Μείωση ενεργειακής κατανάλωσης, μετακινήσεων και αποφυγή οποιασδήποτε μορφής σπατάλης.
-Προτίμηση κυπριακών προϊόντων όπου είναι δυνατό. Τα κυπριακά προϊόντα επηρεάζονται λιγότερο από τα εισαγόμενα. Επιπρόσθετα, με την προτίμηση των καταναλωτών στα εγχώρια προϊόντα, ενισχύονται οι κυπριακές επιχειρήσεις οι οποίες και αυτές πλήττονται από τις επιπτώσεις του πολέμου.
-Προγραμματισμός αγορών και αποφυγή εξόδων που δεν είναι απόλυτα αναγκαία.»
Εγγραφή στο Newsletter
