Ο ΟΚΥΠΥ χαράζει το μέλλον της δημόσιας υγείας στην Κύπρο
Σε μια εποχή που η τεχνολογία αναδιαμορφώνει τον τομέα της υγείας παγκοσμίως, ο Οργανισμός Κρατικών Υπηρεσιών Υγείας (ΟΚΥΠΥ) αποδεικνύει ότι η Κύπρος μπορεί να βρίσκεται στην πρωτοπορία της ψηφιακής μετάβασης στην υγεία. Με μια πορεία που ξεκίνησε το 2012 και συνεχίζεται δυναμικά μέχρι σήμερα, ο Οργανισμός έχει αναπτύξει μια ολοκληρωμένη υποδομή διαχείρισης ιατρικών εικόνων που καλύπτει όλα τα δημόσια νοσηλευτήρια της χώρας.
Μια πορεία συνεχούς εξέλιξης
Η ιστορία της τεχνολογικής ανάπτυξης του ΟΚΥΠΥ είναι μια ιστορία σταθερής προόδου. Το 2012 έγινε η πρώτη εγκατάσταση συστήματος PACS που αναπτύχθηκε εσωτερικά στα δημόσια νοσοκομεία, θέτοντας τα θεμέλια για την ψηφιακή διαχείριση ιατρικών εικόνων. Τα επόμενα χρόνια, ο Οργανισμός επέκτεινε σταδιακά τις δυνατότητές του: ενσωμάτωσε δικές του τεχνολογίες VNA (Vendor Neutral Archive) για ανεξαρτησία από συγκεκριμένους προμηθευτές, ανέπτυξε κεντρικά συστήματα αντιγράφων ασφαλείας και disaster recovery και δημιούργησε μια ομάδα εξειδικευμένων επαγγελματιών που παρέχουν υποστήριξη 24/7.
Σήμερα, ο ΟΚΥΠΥ διαχειρίζεται πάνω από 350.000 εξετάσεις ετησίως σε όλα τα δημόσια νοσηλευτήρια – ένας αριθμός που αυξάνεται σταθερά κάθε χρόνο καθώς ψηφιοποιούνται περισσότερες υπηρεσίες και προστίθενται νέες δυνατότητες στο σύστημα. Το αποτέλεσμα είναι ένα τεράστιο ψηφιακό αρχείο εκατομμυρίων εξετάσεων, το οποίο επιτρέπει στους ιατρούς να συγκρίνουν άμεσα τις τρέχουσες εικόνες με προηγούμενες εξετάσεις του ίδιου ασθενή – ένα ανεκτίμητο εργαλείο για την παρακολούθηση της εξέλιξης και την έγκαιρη διάγνωση.
Επέκταση υπηρεσιών: Το πληθυσμιακό πρόγραμμα μαστογραφικού ελέγχου
Η τεχνογνωσία του ΟΚΥΠΥ δεν περιορίζεται στα δημόσια νοσηλευτήρια. Ο Οργανισμός παρέχει ήδη υπηρεσίες διαχείρισης ιατρικών εικόνων στο Υπουργείο Υγείας και στο Ογκολογικό Κέντρο της Τράπεζας Κύπρου, αποδεικνύοντας την ικανότητά του να εξυπηρετεί φορείς με διαφορετικές ανάγκες. Αυτή η επιτυχημένη συνεργασία αποτελεί τη βάση για την επέκταση των υπηρεσιών στο Πληθυσμιακό Πρόγραμμα Ανίχνευσης Καρκίνου του Μαστού — ένα έργο εθνικής εμβέλειας που αξιοποιεί τις υφιστάμενες υποδομές και την αποδεδειγμένη εμπειρία του ΟΚΥΠΥ.
Στο πλαίσιο αυτής της επέκτασης, το σύστημα είναι εγκατεστημένο σε πέντε κέντρα υγείας σε όλη την Κύπρο: Αγλαντζιά, Λινόπετρα, Μακένζυ, Αμμόχωστο και Γεροσκήπου. Το Κέντρο Υγείας Αγλαντζιάς λειτουργεί ως το κεντρικό σημείο αρχειοθέτησης και διανομής, ενσωματωμένο στην υπάρχουσα υποδομή του ΟΚΥΠΥ, ενώ κάθε τοπικό κέντρο διαθέτει ανεξάρτητο σύστημα για άμεση πρόσβαση στις εξετάσεις.
Τεχνητή νοημοσύνη: Η καινοτομία του αύριο, σήμερα
Κάθε χρόνο φέρνει νέες τεχνολογικές δυνατότητες, και το 2025 δεν αποτελεί εξαίρεση. Μια από τις πιο καινοτόμες πτυχές του νέου έργου είναι η ενσωμάτωση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης για την ενίσχυση της διαγνωστικής ακρίβειας. Εξειδικευμένοι αλγόριθμοι θα αναλύουν τις μαστογραφίες, παρέχοντας στους ακτινολόγους δείκτη πιθανότητας ευρημάτων και επισημαίνοντας αυτόματα περιοχές ενδιαφέροντος.
Η τεχνολογία αυτή δεν αντικαθιστά την κλινική κρίση των ιατρών, αλλά λειτουργεί συμπληρωματικά, προσφέροντας ένα επιπλέον δίχτυ ασφαλείας για την έγκαιρη ανίχνευση. Σε έναν τόσο μεγάλο αριθμό εξετάσεων, η συμβολή της τεχνητής νοημοσύνης αναμένεται να είναι καθοριστική.
Ακτινοπροστασία και διασφάλιση ποιότητας
Η δέσμευση για συνεχή βελτίωση αντικατοπτρίζεται και στον τομέα της ακτινοπροστασίας. Ο ΟΚΥΠΥ έχει αναπτύξει σύστημα Διαχείρισης Δόσεων (DMS) σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Οδηγία 2013/59/Euratom, το οποίο παρακολουθεί την έκθεση σε ακτινοβολία σε πραγματικό χρόνο. Παράλληλα, διενεργούνται τακτικοί ποιοτικοί έλεγχοι στα ψηφιακά απεικονιστικά συστήματα και βαθμονομήσεις διαγνωστικών οθονών σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα DICOM GSDF.
Οι υπηρεσίες αυτές επεκτείνονται κάθε χρόνο, καθώς προστίθενται νέα κέντρα και αναβαθμίζονται τα πρωτόκολλα σύμφωνα με τις τελευταίες επιστημονικές εξελίξεις. Πρόσφατη προσθήκη αποτελεί η υποστήριξη των visible light modalities – τεχνολογιών απεικόνισης ορατού φωτός – που διευρύνουν το φάσμα των διαγνωστικών δυνατοτήτων.
Ένα μοντέλο συνεργασίας για το μέλλον
Η μακροχρόνια συνεργασία μεταξύ ΟΚΥΠΥ και Υπουργείου Υγείας αποτελεί υπόδειγμα για τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να αξιοποιηθούν οι δημόσιοι πόροι και η εσωτερική τεχνογνωσία. Η επέκταση των υπηρεσιών στο μαστογραφικό πρόγραμμα δεν ξεκινά από το μηδέν, αλλά χτίζει πάνω σε δεκατρία χρόνια εμπειρίας και σε μια δοκιμασμένη υποδομή που ήδη εξυπηρετεί το Υπουργείο και άλλους δημόσιους φορείς.
Το νέο πενταετές πρόγραμμα, με δυνατότητα επέκτασης, δημιουργεί ένα εθνικό μοντέλο για προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου. Οι οικονομίες κλίμακας που επιτυγχάνονται μέσω της κοινής χρήσης υποδομών επιτρέπουν την αποδοτικότερη αξιοποίηση των δημόσιων πόρων, ενώ η συνεχής αναβάθμιση του συστήματος διασφαλίζει ότι η Κύπρος θα παραμείνει στην αιχμή της τεχνολογίας.
Από το 2012 μέχρι σήμερα, ο ΟΚΥΠΥ έχει διανύσει μια αξιοσημείωτη πορεία: από την πρώτη ψηφιακή αρχειοθέτηση εικόνων στα νοσοκομεία σε σύστημα που αναπτύχθηκε εσωτερικά, στην παροχή υπηρεσιών προς το Υπουργείο Υγείας και το Ογκολογικό Κέντρο της Τράπεζας Κύπρου, έως την επέκταση στο πληθυσμιακό πρόγραμμα μαστογραφικού ελέγχου και την ενσωμάτωση τεχνητής νοημοσύνης. Κάθε χρόνο φέρνει νέες δυνατότητες, νέες αναβαθμίσεις, νέες υπηρεσίες.
Η τεχνολογία και η καινοτομία δεν είναι απλώς εργαλεία· είναι η βάση πάνω στην οποία χτίζεται το μέλλον της δημόσιας υγείας στην Κύπρο. Με σύγχρονα συστήματα διαχείρισης ιατρικών εικόνων, λογισμικό παρακολούθησης δόσεων ακτινοβολίας, τεχνητή νοημοσύνη και εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό, ο Οργανισμός αποδεικνύει ότι η χώρα μας μπορεί να ανταποκριθεί στις προκλήσεις του 21ου αιώνα, θέτοντας την υγεία των πολιτών στο επίκεντρο κάθε τεχνολογικής επένδυσης.
Δημήτρης Καολής Ιατροφυσικός
ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ
https://shso.org.cy/
