Το πλαίσιο συνεργασιών που έχει αναπτύξει τα τελευταία χρόνια η Κύπρος με χώρες της περιοχής και ευρύτερα και στον αμυντικό τομέα σπρώχνει και προς την ανάγκη ομοιομορφίας στα οπλικά συστήματα των συνεργαζόμενων χωρών. Χωρίς να μπαίνει σε λεπτομέρειες, ο υπουργός Άμυνας, Βασίλης Πάλμας αναλύει ένα από τους λόγους για τους οποίους η Κύπρος στράφηκε προς την κατεύθυνση των ΗΠΑ όσον αφορά εξοπλιστικές ανάγκες στον τομέα της αμυντικής θωράκισης.
Στην συνέντευξή του στον κυριακάτικο «Φ» ο Βασίλης Πάλμας αναφέρεται στις θετικές επιπτώσεις της συνεργασίας με τις ΗΠΑ που αφορούν το δικό του υπουργείο και σημειώνει πως «αυτή «συνιστά για εμάς μια σημαντική πύλη πρόσβασης στην αμερικανική αμυντική βιομηχανία, μέσω της οποίας καθίσταται δυνατή τόσο η αναβάθμιση του αμυντικού μας εξοπλισμού, όσο και η επίτευξη διαλειτουργικότητας με κράτη με τα οποία διατηρούμε αμυντικές συνεργασίες και τα οποία διαθέτουν εξοπλισμό αμερικανικής προέλευσης».
Ο ΥΠΑΜ επιβεβαιώνει και την επικείμενη κάθοδο αμερικανικής αντιπροσωπείας του Οργανισμού Συνεργασίας για την Αμυντική Ασφάλεια, εντός του Ιανουαρίου, όπως είχε αποκαλύψει την περασμένη Κυριακή ο «Φ».
Όσον αφορά την απόκτηση οπλικών συστημάτων από το Ισραήλ ο υπουργός Άμυνας ανέφερε πως «αυτά αξιολογούνται συνεχώς» με γνώμονα «τις επιχειρησιακές ανάγκες, τις οικονομικές δυνατότητες και τις προτεραιότητες του στρατεύματος».
Ο ΥΠΑΜ ξεκαθαρίζει, ως προς το Ισραήλ και την Ελλάδα, πως «δεν υφίσταται οποιοδήποτε σχέδιο, ούτε υπήρξε οποιαδήποτε συζήτηση ή διαβούλευση για τη δημιουργία δύναμης ταχείας επέμβασης».
– Κάνοντας ανασκόπηση του 2025 τι κρατάτε ως σημαντικότερα στον τομέα της άμυνας και τις προσπάθειες αναβάθμισης;
– Διάγουμε μια περίοδο ιδιαιτέρως σημαντικών γεωπολιτικών αλλαγών και εξελίξεων, κατά την οποία ουδείς μπορεί να θεωρήσει την ασφάλεια και τη σταθερότητα ως αυτονόητες. Αυτό το γεγονός καθιστά επιτακτική και αναπόφευκτη την ανάγκη ενίσχυσης των αμυντικών δυνατοτήτων των κρατών και τη διαρκή επαγρύπνηση έναντι απειλών σε εθνικό, περιφερειακό και διεθνές επίπεδο.
Σε αυτό το πλαίσιο, στο Υπουργείο Άμυνας καταβάλλουμε διαρκείς προσπάθειες ώστε η Εθνική Φρουρά να βρίσκεται σε συνεχή πορεία εξέλιξης, εκσυγχρονισμού και ενίσχυσης, προκειμένου να εκπληρώνει αποτελεσματικά την αποστολή της και να ανταποκρίνεται στις σύγχρονες απαιτήσεις και προκλήσεις.
Η προσπάθεια αυτή δεν εξαντλείται στην προμήθεια σύγχρονου και τεχνολογικά προηγμένου αμυντικού υλικού, αλλά επεκτείνεται, μεταξύ άλλων, στον συστηματικό έλεγχο και την επικαιροποίηση των επιχειρησιακών σχεδίων, στην αναβάθμιση των υποδομών, καθώς και στον εκσυγχρονισμό της μεθοδολογίας εκπαίδευσης του προσωπικού, σύμφωνα με τα πρότυπα ενός σύγχρονου, ευέλικτου και αποτελεσματικού στρατεύματος.
Σημαντική εξέλιξη για το έτος 2025 αποτελεί η ένταξή μας στα αμερικανικά προγράμματα Excess Defense Articles (EDA) και Foreign Military Sales (FMS), μέσω των οποίων μας παρέχεται η δυνατότητα απόκτησης αμυντικού εξοπλισμού από τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, καθώς και η απόφαση για αναβάθμιση της ναυτικής και της αεροπορικής μας βάσης, με την οποία αποδεικνύουμε εμπράκτως τη βούλησή μας για να παρέχουμε διευκολύνσεις σε εταίρους, με τους οποίους μας συνδέουν κοινές αρχές, αξίες και στρατηγικά συμφέροντα στην περιοχή.
Σε αυτό το πλαίσιο εντός του 2025 έχουμε αναβαθμίσει τις διμερείς μας σχέσεις με φίλες χώρες, ενισχύοντας τη συνεργασία στον τομέα της άμυνας.
Επίσης, με επίκεντρο το προσωπικό μας, προχωρήσαμε σε αναθεώρηση του θεσμικού πλαισίου που διέπει την υπηρεσία του, στοχεύοντας στον περιορισμό του προβλήματος συμφόρησης που παρατηρείται διαχρονικά στη διαδικασία ανέλιξης των αξιωματικών και υπαξιωματικών.
Εν προκειμένω, με εξοικονομήσεις στον Προϋπολογισμό του Υπουργείου, έχουμε επιτύχει την προσθήκη πρόσθετων οργανικών θέσεων στον συμπληρωματικό Προϋπολογισμό του 2025, χωρίς οποιαδήποτε επιπρόσθετη δημοσιονομική επιβάρυνση.
Έχουμε πετύχει επίσης σημαντική πρόοδο στην προσπάθειά μας για ουσιαστική μετεξέλιξη του θεσμού των ΣΥΟΠ, με στόχο τη δημιουργία προϋποθέσεων διεκδίκησης μόνιμων θέσεων, ενισχύοντας τόσο την επαγγελματική προοπτική του προσωπικού, όσο και τη θεσμική σταθερότητα της Εθνικής Φρουράς.
Ασφαλώς ιδιαιτέρως σημαντική εξέλιξη αναφορικά με τις προσπάθειες αναβάθμισης των δυνατοτήτων της Εθνικής Φρουράς αποτελεί και η συμμετοχή μας στον πρόγραμμα SAFE της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο προνοεί για την Κυπριακή Δημοκρατία ποσό ύψους 1,2 δισεκατομμυρίων ευρώ.
– Η συμμετοχή στο πρόγραμμα SAFE τι μπορεί να δώσει στην Κύπρο από πλευράς αμυντικής θωράκισης;
-Η συμμετοχή της Κυπριακής Δημοκρατίας στον δανειοδοτικό μηχανισμό SAFE της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) μπορεί να μας αποδώσει σημαντικά οφέλη σε διάφορους τομείς. Για ένα μικρό κράτος-μέλος της ΕΕ, όπως η Κύπρος, το SAFE μπορεί να προσφέρει ουσιαστική ενίσχυση της αμυντικής του θωράκισης, παρέχοντας πρόσβαση σε χρηματοδότηση για την κάλυψη επιχειρησιακών αναγκών και τη συμμετοχή σε κοινές ευρωπαϊκές προμήθειες.
Παράλληλα, πέραν της ενίσχυσης της ασφάλειας εφοδιασμού, συμβάλλει στην ενδυνάμωση της συμμετοχής της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας σε ευρωπαϊκά συνεργατικά σχήματα. Ασφαλώς πέραν της καθαρά στρατιωτικής διάστασης, η συμμετοχή στο πρόγραμμα SAFE αποφέρει σημαντικά οφέλη σε πολιτικό επίπεδο.
Η συμμετοχή μας σε κοινές πρωτοβουλίες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποδεικνύει έμπρακτα τη βούληση της Κυπριακής Δημοκρατίας να συμβάλει στις συλλογικές ευρωπαϊκές προσπάθειες και ενισχύει τη θέση μας ως ενεργού και αξιόπιστου εταίρου στη διαδικασία διαμόρφωσης της ευρωπαϊκής πολιτικής άμυνας και ασφάλειας.
Το SAFE λειτουργεί ως πλαίσιο ενίσχυσης και εμβάθυνσης της συνεργασίας με άλλα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς η συμμετοχή σε κοινά αμυντικά προγράμματα και προμήθειες καλλιεργεί σχέσεις συντονισμού και αμοιβαίας εμπιστοσύνης, οι οποίες συμβάλλουν στη διαμόρφωση ευνοϊκότερων συνθηκών συνεργασίας και στήριξης σε ζητήματα κοινού ενδιαφέροντος.
– Ενώ έγινε αρκετή δημόσια συζήτηση για αποστολή στις ΗΠΑ για επιλογές οπλικών συστημάτων, στη συνέχεια το θέμα εξαφανίστηκε από το προσκήνιο. Μπορείτε να μας διαφωτίσετε ως προς την προσπάθεια αγοράς όπλων από τις ΗΠΑ;
– Με τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής (ΗΠΑ), τα τελευταία χρόνια έχουμε αναπτύξει μια ιδιαίτερα ενισχυμένη συνεργασία. Αυτό δεν είναι τυχαίο, αλλά αποτέλεσμα σκληρής δουλειάς του Προέδρου της Δημοκρατίας, του Υπουργού Εξωτερικών και της υπόλοιπης Κυβέρνησης. Η Κυπριακή Δημοκρατία αποτελεί πλέον έναν αξιόπιστο εταίρο των ΗΠΑ.
Ασφαλώς, η πρόοδος αυτή συνιστά για εμάς μια σημαντική πύλη πρόσβασης στην αμερικανική αμυντική βιομηχανία, μέσω της οποίας καθίσταται δυνατή τόσο η αναβάθμιση του αμυντικού μας εξοπλισμού, όσο και η επίτευξη διαλειτουργικότητας με κράτη με τα οποία διατηρούμε αμυντικές συνεργασίες και τα οποία διαθέτουν εξοπλισμό αμερικανικής προέλευσης.
Σε μικρό χρονικό διάστημα αναμένεται η επίσκεψη αντιπροσωπείας του Οργανισμού Συνεργασίας για την Αμυντική Ασφάλεια (DSCA – Defense Security Cooperation Agency), με σκοπό την παροχή περαιτέρω πληροφοριών σχετικά με τα προγράμματα Excess Defense Articles και Foreign Military Sales.
Ως Υπουργείο Άμυνας έχουμε εξετάσει επιλογές στο πλαίσιο των προγραμμάτων FMS και EDA και είμαστε σε συνεννόηση με τις αμερικανικές αρχές, με στόχο την προώθηση περαιτέρω διαβουλεύσεων και την αξιολόγηση συγκεκριμένων προγραμμάτων, σύμφωνα με τις επιχειρησιακές μας ανάγκες και τις στρατηγικές μας προτεραιότητες.
Επιπλέον, υπενθυμίζεται ότι μέρος της συνεργασίας μας με τις ΗΠΑ και του ευρύτερου διμερούς διαλόγου που έχουμε αναπτύξει αποτελεί η αναβάθμιση και ο εκσυγχρονισμός της Αεροπορικής Βάσης «Ανδρέας Παπανδρέου». Η εξέλιξη αυτή εντάσσεται στον ευρύτερο διμερή διάλογο Κύπρου – ΗΠΑ για την ενίσχυση της αμυντικής ικανότητας της Κυπριακής Δημοκρατίας, αλλά και στην ενίσχυσή της ως κέντρου ανθρωπιστικής υποστήριξης για μελλοντικές επιχειρήσεις στη Ανατολική Μεσόγειο.
Σημαντικός ο ρόλος της κυπριακής αμυντικής βιομηχανίας
– Ποιος ο ρόλος και η σημασίας της κυπριακής αμυντικής βιομηχανίας στις προσπάθειες ενίσχυσης της αμυντικής θωράκισης της Κύπρου;
– Ο ρόλος της κυπριακής αμυντικής βιομηχανίας στις προσπάθειες ενίσχυσης της αμυντικής θωράκισης της Κυπριακής Δημοκρατίας είναι σημαντικός και πολυδιάστατος. Σε ένα ευμετάβλητο περιβάλλον αυξανόμενων προκλήσεων και ταχύτατων τεχνολογικών εξελίξεων, η εγχώρια αμυντική βιομηχανία πρέπει να έχει τη δυνατότητα να συμβάλει ουσιαστικά στην ανάπτυξη καινοτόμων λύσεων, οι οποίες να ανταποκρίνονται στις πραγματικές επιχειρησιακές ανάγκες της Εθνικής Φρουράς. Αυτή η δυνατότητα, πέραν του ότι εξυπηρετεί τις ανάγκες μας σε συγκεκριμένους τομείς, ενισχύει την αυτονομία και την ανθεκτικότητα της χώρας, μειώνοντας την εξάρτηση από εξωτερικούς προμηθευτές.
Σε αυτό το πλαίσιο, μέσα από τη δημιουργία πλεγμάτων συνεργασίας με ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα της χώρας, ερευνητικά κέντρα και ιδιωτικούς φορείς, επιδιώξαμε να διευκολύνουμε την ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου και δυναμικού οικοσυστήματος αμυντικής βιομηχανίας, ικανού, αφενός να επιτύχει την αυτάρκεια, αφετέρου να καθιερώσει την Κυπριακή Δημοκρατία ως αξιόπιστο δρώντα στην αλυσίδα παραγωγής αμυντικών συστημάτων στην Ευρώπη.
Η Κύπρος ενισχύει τη θέση της σε περιφερειακό και διεθνές επίπεδο
– Προσφάτως βρεθήκατε στο Ισραήλ, εκκρεμούσε από το παρελθόν μια προσπάθεια για την απόκτηση αρμάτων. Πού βρίσκεται το όλο ζήτημα;
-Κατά τη διάρκεια της πρόσφατής μου επίσκεψης στο Ισραήλ συναντήθηκα με τον Ισραηλινό ομόλογό μου, με τον οποία εξετάσαμε ζητήματα που αφορούν τις διμερείς σχέσεις των χωρών μας στους τομείς της άμυνας και της ασφάλειας. Είναι γνωστό ότι, στο πλαίσιο αυτής της σχέσης έχουμε συνεργαστεί με το Ισραήλ και στον τομέα των αμυντικών εξοπλισμών.
Σε ό,τι αφορά ενδεχόμενες προμήθειες ή επιμέρους εξοπλιστικά προγράμματα, δεν θα υπεισέλθω σε λεπτομέρειες. Θέλω, όμως, να σας διαβεβαιώσω ότι αυτά αξιολογούνται συνεχώς από τις αρμόδιες διευθύνσεις, με γνώμονα τις εκάστοτε συνθήκες, τις επιχειρησιακές ανάγκες, τις οικονομικές δυνατότητες και, φυσικά, τις προτεραιότητες του στρατεύματος. Ασφαλώς κάθε απόφαση για υλοποίηση εξοπλιστικού προγράμματος λαμβάνεται όταν και εφόσον ωριμάσουν οι συνθήκες, με απόλυτο σεβασμό στις θεσμικές διαδικασίες και στο ευρύτερο πλαίσιο αμυντικού σχεδιασμού της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Ως Υπουργείο Άμυνας, λαμβάνουμε κάθε αναγκαίο μέτρο, ώστε η Εθνική Φρουρά, ο κύριος προασπιστής της ανεξαρτησίας και της εδαφικής ακεραιότητας Κυπριακής Δημοκρατίας να εξοπλίζεται επαρκώς και να ενισχύει την αμυντική της ικανότητα και την αποτρεπτική της ισχύ.
Σε κάθε περίπτωση, τα εξοπλιστικά προγράμματα που υλοποιεί η Κυπριακή Δημοκρατία, ένα ημικατεχόμενο κράτος για πάνω από πενήντα χρόνια, σε μια περιοχή με εντάσεις και συγκρούσεις, δεν στρέφονται κατά κανενός. Στοχεύουν αποκλειστικά στην ενίσχυση της αποτρεπτικής ισχύος της χώρας και στη διασφάλιση της ειρήνης, της εθνικής κυριαρχίας και της ασφάλειας των πολιτών της.
– Είχατε συζητήσει για τη συγκρότηση κοινής δύναμης ταχείας επέμβασης, κάτι για το οποίο έχει γραφεί σε ισραηλινά μέσα ενημέρωσης;
– Η Κυπριακή Δημοκρατία, ιδίως την τελευταία δεκαετία, έχει προχωρήσει στη σύναψη μιας σειράς από διμερείς, τριμερείς και πολυμερείς συνεργασίες με φίλες χώρες, τόσο στην περιοχή, όσο και διεθνώς, με στόχο τη διασφάλιση της ειρήνης, της σταθερότητας και της ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς και την ενίσχυση της αποτρεπτικής της ικανότητας.
Μέσω αυτών των συνεργασιών, η Κυπριακή Δημοκρατία αφενός προάγει την αμοιβαία εμπιστοσύνη, αφετέρου ενισχύει τη θέση της σε περιφερειακό και διεθνές επίπεδο.
Ταυτόχρονα, οι συνεργασίες αυτές υποστηρίζουν την ανταλλαγή τεχνογνωσίας, την πρόσβαση σε σύγχρονο αμυντικό εξοπλισμό και την ανάπτυξη κοινών προγραμμάτων που ανταποκρίνονται στις σύγχρονες προκλήσεις ασφαλείας, και ταυτόχρονα διευρύνουν τις δυνατότητες στρατιωτικής εκπαίδευσης και ενισχύουν την επιχειρησιακή διαλειτουργικότητα μεταξύ των κρατών.
Σε αυτό το πλαίσιο, τόσο η συνεργασία μας τόσο με την Ελλάδα, όσο και με το Ισραήλ βρίσκονται σε αρκετά υψηλό επίπεδο.
Παρόλα αυτά, δεν υφίσταται οποιοδήποτε σχέδιο, ούτε υπήρξε οποιαδήποτε συζήτηση ή διαβούλευση για τη δημιουργία δύναμης ταχείας επέμβασης.
Δεν μπορεί ασφαλώς να αποκλειστεί ότι, υπό κατάλληλες συνθήκες και προϋποθέσεις, κάτι ανάλογο θα μπορούσε να εξεταστεί στο μέλλον, σε συνεργασία με χώρεςεταίρους, πάντοτε λαμβάνοντας υπόψη τις εθνικές προτεραιότητες και τις διεθνείς δεσμεύσεις της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Αυτοκριτική για τη στράτευση των γυναικών
– Φέτος έγινε μια προσπάθεια για τη στράτευση γυναικών η οποία μάλλον απέτυχε. Θα συνεχίσετε ή θα εγκαταλείψετε την προσπάθεια στράτευσης των γυναικών;
– Η απόφασή μας για την εθελοντική στράτευση των γυναικών λειτούργησε ως αφετηρία μιας ουσιαστικής διαδικασίας, η οποία οδήγησε στη θεσμοθέτηση νομοθετικού πλαισίου.
Η επιτυχία ενός θεσμού, εν προκειμένω της εθελοντικής στράτευσης των γυναικών, όπως έχει διαπιστωθεί και σε άλλες χώρες, απαιτεί μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, συνεχή υποστήριξη και ευρύτερη κοινωνική αποδοχή. Είναι επομένως φυσιολογικό να μην αποδώσει πλήρως κατά τα πρώτα χρόνια εφαρμογής.
Κάνοντας αυτοκριτική, αναγνωρίζουμε ότι δεν καταφέραμε να επιτύχουμε πλήρως τους στόχους που είχαμε θέσει, καθώς το ενδιαφέρον δεν ήταν το αναμενόμενο.
Υπό το πρίσμα αυτό, υπάρχει προβληματισμός σχετικά με τις επόμενες κινήσεις, και εξετάζεται ενδεχόμενη αναθεώρηση της προσέγγισής μας, ώστε να διαμορφωθούν μέτρα και διαδικασίες που θα ενισχύσουν τη μελλοντική συμμετοχή των γυναικών. Το πρώτο βήμα, ωστόσο, παραμένει καθοριστικό, καθώς έθεσε τις βάσεις για τη συνέχιση της προσπάθειας με πιο αποτελεσματικό τρόπο.
